Zag u Maxime Verhagen handen­wringend de buitenlandse regerings­leiders opwachten tijdens de Afghanistan-top? Die top werd hier ge­pre­sen­teerd als groot succes en gro­te verdienste van Nederland. Vindt u dat ook zo bespottelijk?>
L.J. uit N.

Lang geleden wees een vriend mij erop dat schaamte niet minder absurd is dan trots. Waar­bij moet worden aangetekend dat trots, zodra het individuele trots overstijgt, vaak schadelijker gevolgen heeft dan schaamte. Het moet te wijten zijn aan het feit dat ik een Ne­der­lands paspoort heb dat ik meer schaamte voel voor Ne­der­land dan voor Luxemburg of Por­tu­gal. Hoe­wel ik nog nooit in Luxemburg-Stad ben geweest, heb ik zelfs romantische voorstellingen van die stad. Volgens ingewijden berusten die voorstellingen op een misverstand.

De gewoonte onder sommige Nederlanders om Nederland bespottelijk te vinden, is niet vrij van snobisme. Maar voor zover mijn geheugen reikt, zijn er altijd goede redenen geweest om de Nederlandse minister van Buiten­landse Zaken bespottelijk te vinden.

Veel interessanter dan de vraag in hoeverre het nationale aanzien van Verhagen verschilt van zijn internationale aanzien, vind ik de vraag hoe het komt dat intelligente mensen menen dat de oorlog in Afghanistan gerechtvaardigd is of op zijn minst onze stilzwijgende steun verdient, terwijl de oorlog in Irak een misdaad was of op zijn best een vergissing. Een goede reden voor deze gedachte heb ik nog nooit gehoord. Niet minder absurd zijn de reacties van lezers op de site van De Telegraaf als er weer eens een Nederlandse militair sneuvelt in Afghanistan. Hun reactie luidt grofweg: zonde van ons bloed en van ons belastinggeld. Volgens diezelfde logica zouden de Nederlandse snelwegen afgesloten moeten worden.

Na het lezen van lezersreacties op de site van De Telegraaf moet ik altijd denken aan Belgra­do. Ik acht het niet uitgesloten dat ook nog eens een Nederlandse stad door de NAVO gebombardeerd zal worden. Iets wat overigens ook goed zou zijn tegen de economische crisis. Nu ben ik wel ver afgeweken van uw vraag.

Vindt u dat de crisis de tijd­geest verandert? Ik heb het gevoel dat in gesprekken mensen el­kaar minder afmeten aan de status van het werk dat ze doen, of precie­zer: minder aan de economische dan aan de inhou­de­lijke waarde ervan.
S. uit A.

Denkt u dat de economische waarde van werk verschilt van de inhoudelijke waarde, nog afgezien van de vraag wat u bedoelt met inhoudelijke waarde? Wellicht bedoelt u dat een vuilnisman nuttig werk doet en dat mensen dankzij de crisis zijn gaan inzien hoe nuttig dat werk eigenlijk is. Ik vrees dat u droomt. Stelt u zichzelf de eenvoudige vraag: hoe zou u het vinden als uw dochter thuiskwam met een vuilnisman? En daarbij verklaart: ‘Niet alleen doet hij zulk nuttig werk, hij neemt me ook zo lekker op de vuilnisbelt.’ Wat de tijdgeest betreft, die verandert in zoverre dat op de vuilnisbelt van morgen de beroemdheden van vandaag zullen liggen, en geen vuilnisman komt ze daar ophalen. Denk aan die vuilnisbelt als u weer aan status denkt.