Ben je als mens verplicht om je talenten te ontwikkelen? Zo ja, moet ik dan als ouder mijn kind die ontwikkeling ook opleggen nu ik begrijp dat mijn kind aanleg heeft voor viool spelen?
M.M. te D.

De verplichtingen van een mens zijn minder talrijk dan u schijnt te denken. De verplichtingen die er zijn, zouden zich moeten concentreren op het beperken van de schade die wij kunnen aanrichten.

Een ouder heeft ongetwijfeld verplichtingen ten opzichte van zijn kind. Het is bijvoorbeeld niet onredelijk van een ouder te verwachten dat hij zijn kind stimuleert. De vraag is waar stimulans overgaat in onredelijke en schadelijke verwachtingen. Is het onwenselijk om tegen een kind te zeggen: 'Ik verwacht dat je later thuiskomt met een Nobelprijs'? Is deze verwachting onredelijker dan het uitspreken van de wens dat uw kind later gelukkig zal worden? Ik ben daar niet zeker van.

Als u denkt dat uw kind aanleg heeft voor viool spelen en het viool spelen ook leuk vindt, dan zou u er niet tegenop moeten zien uw kind aan te moedigen. U zou tegen hem of haar kunnen zeggen: 'Jij wordt later zo goed als Jascha Heifetz.' Een morele verplichting is een dergelijke aanpak zeker niet. Ik geloof overigens niet dat het van moreel hoogstaand gedrag getuigt uw kind het viool spelen onmogelijk te maken.

Wie een kind maakt zonder de stiekeme hoop dat zijn kind de wereld gaat redden, kan beter afzien van voortplanting.

Kijkt u ook wel eens van die dvd-boxen met een tv-serie erop?
J. te H.

Nee. Als mensen iets niet doen, lijken ze daarmee vaak te suggereren dat andere mensen er ook vanaf zouden moeten zien. Of dat hun keuze bijzonder goed is of getuigt van goede smaak.

Ik heb nog nooit The Sopranos bekeken. Eerder uit tijdgebrek dan vanwege een vooroordeel over deze serie. Een ex-vriendin heeft me eens een dvd-box van de serie cadeau gedaan. De box staat in mijn boekenkast. Aan de maagdelijkheid van deze box dienen geen conclusies te worden verbonden.

Ik zit op een gymnasium en heb niet veel vrije tijd. Welke (Nederlandse) boeken kan ik het beste lezen voor mijn lijst?
K. te A.

Ik weet het niet. Ooit heb ik de fout begaan om een heel dun boekje van Couperus uit te kiezen toen ik op het gymnasium iets van Couperus moest lezen. Ik koos voor Extase en vond het tamelijk middelmatig. Bega die fout niet.

Verder ontgaat me wat vrije tijd met lezen te maken heeft. Lezen is werken en heeft niets met vrije tijd te maken. Waarmee ik niet bedoel dat lezen goed voor je zou zijn. Het staat je vrij te proberen geen enkel boek te lezen en je door middel van uittreksels en bluf door de diverse toetsen, proefwerken en overhoringen heen te slaan. Het staat je volledig vrij aan de romankunst een hekel te hebben.

Wel kun je je afvragen of je alleen op het gymnasium zit om je ouders een plezier te doen en of het niet tijd wordt je ouders uit hun dromen te helpen.