Waarom willen de mensen overdreven functionele zaken kopen?

Zijn klassieke muziek en techno van evenveel artistieke waarde?

Ik ben geen expert op het gebied van muziek, maar Coetzee geeft in zijn essay ‘Wat is een klassieke roman?’ een indicatie: ‘Klassiek is datgene wat niet tijdsgebonden is, wat zijn betekenis door de opeenvolgende eeuwen heen behouden heeft, wat “leeft”.’ Of techno net zoveel artistieke waarde heeft als klassieke muziek weten wij dus pas over enkele eeuwen. Coetzee schrijft ook: ‘Het klassieke definieert zichzelf door te overleven.’

Waarom willen de mensen overdreven functionele zaken kopen? Computers die zijn uitgerust om veel meer te doen dan nodig is, auto’s die ‘off-road’ een berg kunnen oprijden, kampeerspullen waarmee op de Noordpool kan worden overnacht enzovoort?

Omdat het verlangen van de mensen groot is. Zoals een Lacan-deskundige mij ooit heeft uitgelegd, zijn wij niets dan verlangen. Zaak is dat verlangen in stand te houden. Ik las recentelijk een recensie over een boek van een filosoof die zich tegen deze gedachtegang keerde, omdat hij meende dat zo het kapitalisme in stand werd gehouden. Alsof bepaalde, zogenaamd onwenselijke gedachten en eigenschappen pas naar buiten zijn gekomen toen het kapitalisme van zich had doen spreken.

Hoe meer wij hebben, hoe meer wij nodig hebben. Wij zijn letterlijk onverzadigbaar. Natuurlijk kunnen wij ons bekeren tot het stoïcisme – wij bevredigen onze verlangens door onze verlangens te minimaliseren – maar ik vrees dat het stoïcisme een hobby zal blijken van rijke stinkerds.

Zeer waarschijnlijk zijn consumptiegoederen slechts surrogaten waarmee andere onvervulde verlangens moeten worden bevredigd. In plaats van kampeerspullen aan te schaffen waarmee men op de Noordpool kan overleven, zou men ook naar het bordeel kunnen gaan of de seksindustrie op Cuba kunnen verkennen. Voor veel mensen staat het ethische gelijk aan het sociaal wenselijke. Ook daarom geven zij de voorkeur aan kampeerspullen waarmee men op de Noordpool kan overleven, zonder dat zij uiteraard van plan zijn naar die Noordpool te gaan.

Hoe beslis ik of ik wil scheiden?

U kijkt een week lang elke dag een kwartier intensief naar uw partner. Als hij/zij vraagt: ‘Wat doe je?’ antwoordt u: ‘Ik ben je aan het bewonderen.’ Want nodeloos kwetsen geeft geen pas. Als u na een week alleen walging hebt gevoeld, weet u dat u tot een scheiding moet overgaan.Probeer een week lang elke dag een kwartier te luisteren naar wat uw partner zegt, ook al bestaat zijn/haar monoloog uitsluitend uit scheldpartijen. Voelt u niets dan weerzin en walging, kies dan voor die scheiding.Ga een week lang elke dag met uw partner naar bed. Als u zich voelt zoals Jezus aan het kruis, dan weet u zeker dat u naar een advocaat moet om een scheiding te regelen.

Is er een museum in Nederland dat u het beste vindt?

Ik ken de musea in Nederland te slecht om daar iets over te kunnen zeggen. Er zijn wel musea die ik sympathiek vind, bijvoorbeeld het Tassenmuseum in Amsterdam. 
Niet alleen de tassen maar ook het publiek is zeer de moeite waard.Een goed museum trekt publiek dat eigenlijk ook tentoongesteld zou kunnen worden.

Wordt u vaak niet begrepen? Ik ken mensen (onder wie niet toevallig veel Volkskrant-lezers) die denken dat u altijd schertst en niks echt serieus neemt. Kan dat het vertrouwen dat mensen in uw intenties hebben niet schaden?

Uit sommige brieven die ik van Volkskrant-lezers ontvang, krijg ik niet de indruk dat mensen begrijpen dat ik af en toe scherts. Wat de opvattingen van mensen betreft: die liggen vast, is mijn indruk. Waardoor er slecht wordt gelezen. Vermoedelijk is dat ook een van de redenen dat mensen gemakkelijk te bedriegen te zijn. Ze denken de ander te kennen en letten daarom niet goed op.

Het kan natuurlijk zijn dat sommige mensen de dubbelzinnigheid die aan alle talige communicatie kleeft, onverdraaglijk vinden. Ik zou overigens niet weten hoe je dat zou moeten doen, alles serieus menen. Wellicht verwarren zij een frivole vorm met een gebrek aan ernst? Ach, er zijn ook mensen die denken dat de frivoliteit van Rutte echt is, terwijl we te maken hebben met een betrekkelijk verdienstelijk toneelspeler.

Vragen voor Grunberg sturen naar demensendokter@vn.nl