Gelooft u dat prins Bernhard zo lang leefde omdat hij betere dokters had dan wij?

Wanneer zou u uw leven actief willen beëindigen? Wanneer u verlamd was tot aan uw hoofd? Zodat u alleen nog bewust kon kijken en horen? En, in een ander hypothetisch geval, in hoeverre zou u uw geestelijke vermogens moeten verliezen om (van tevoren) niet meer verder te willen leven?

Ik heb momenteel geen behoefte om ‘actief’ mijn leven te beëindigen. Zou ik in handen vallen van een organisatie die mij dusdanig martelt dat de pijn onverdraaglijk is en het vrijwel zeker is dat ik zal worden gedood, dan zou ik actief mijn leven willen beëindigen. Maar ook dan geldt: het laatste wat sterft, is hoop.

In geval van ziekte kan ik mij voorstellen dat ik pijnstillers neem die wellicht het sterven bespoedigen, maar alleen om de pijn te verzachten. Vermoedelijk zou ik ook in geval van ernstige ziekte of verlamming het leven zo lang mogelijk willen rekken, ik ben een koppig mens. De film The Diving Bell and the Butterfly van Julian Schnabel heeft mij ervan overtuigd dat je ook onder erbarmelijke omstandigheden een leven kan leiden dat je als zinvol ervaart.
Dit alles blijft theorie. Erover speculeren heeft iets hoogmoedigs; het is moeilijk te voorspellen hoe wij ons onder extreme omstandigheden zullen gedragen.


Gelooft u ook dat prins Bernhard zo lang leefde omdat hij vaker medisch gecontroleerd werd en betere dokters had dan wij?

Wellicht was prins Bernhard gewoon taai. Maar het is waarschijnlijk dat de bevoorrechten der aarde iets betere medische zorg genieten dan het klootjesvolk. Een verantwoordelijke huisvader doet er goed aan om zijn dochter uit te huwelijken aan de zoon van een vooraanstaande medisch specialist. Wij moeten het huwelijk zien als een poging tot opwaartse sociale mobiliteit. Het overspel is er voor het plezier, de spanning en de romantische liefde, wat wij daar ook onder verstaan.

Vindt u het prettiger wanneer uw dokter een man of een vrouw is? En mag die dan jonger zijn of liever altijd ouder?

Ik heb altijd liever vrouwen gehad en van mij mogen die ook jonger zijn. Misschien heb ik last van latente homoseksuele gevoelens dat ik de mannelijke huisarts vrees. Ik herinner me nu dat ik een keer onderzocht werd door een zachtaardige mannelijke huisarts. Hij heeft niet veel kwaads aangericht.

Ziet u iets in opvoedingskampen in plaats van de jeugdgevangenis voor jonge agressieve boefjes?

Nee, totaal niet. Dergelijke opvoedingskampen zullen in praktijk tot opleidingsinstituten voor een carrière in de criminaliteit leiden. Wellicht bestaat hetzelfde gevaar bij de jeugdgevangenis, maar het opvoedingskamp herinnert te veel aan de uitwassen van de twintigste eeuw en bovendien is het een misverstand dat strenger straffen tot minder criminaliteit leidt. Er zal altijd een minderheid voor de criminaliteit kiezen. Zaak is die minderheid zo klein mogelijk te houden en dat betekent dus ook nagaan waarom sommige mensen voor criminaliteit kiezen. Misschien zou het leger een goed instituut zijn voor deze elementen om gedomesticeerd te worden en tegelijkertijd in staat te worden gesteld om hun agressie kwijt te raken.

Waarom moet ik de dood van mijn naaste ‘verwerken’ en is er een ‘periode van rouw’? Ik wil helemaal niet ‘over mijn verdriet heen komen’.

Dat is uw goed recht. Maar u moet ook uw vrienden begrijpen als ze na drie maanden geen geduld meer hebben voor uw verdriet. Eigenlijk zou iedereen die niet over de dood van een naaste heen wil komen, contact moeten opnemen met Connie Palmen. Maar ik begrijp goed als sommige mensen die treuren om de dood van een geliefde even niet aan Connie Palmen willen denken. 
U moet dan maar gaan wandelen, in Nepal, Zwitserland of Limburg, afhankelijk van uw budget.

Kan ik mij zonder kunst en literatuur met het leven verzoenen?

René van der Gijp schijnt zich verzoend te hebben met het leven dankzij een vriendin die ruim vijfentwintig jaar jonger is dan hij én dankzij onbekommerd narcisme. Dat moet iedereen lukken die niet te veel ambitie heeft. Er zijn drie zaken die ons met het leven verzoenen: een geliefde die net niet meer minderjarig is, kunst en literatuur. Of een combinatie van deze drie. Ik voeg daaraan toe: wat een zoon met het leven verzoent, is zijn moeder.

Vragen voor Grunberg sturen naar demensendokter@vn.nl