wunderkammer 16.07.2010

Door redactie

Foto: Janneke van Oosterwijk
Foto: Janneke van Oosterwijk

Europa wemelt van de verborgen kunstschatten en geheime meesterwerken. Op vn.nl elke dag aandacht voor een aanbevelenswaardige ontdekking. Ook een suggestie? Stuur 'm op naar wunderkammer@vn.nl met een motivatie waarom de kunstschat opgenomen moet worden in de Wunderkammer en win een VN-fietstas gevuld met boeken

Vandaag: De gruwelijke herinneringen van Ouradour-Sur-Glane. Een tip van Janneke van Oosterwijk.

Toen ik 13 was en op vakantie met mijn ouders in Frankrijk, stapten we in de auto om een flink stuk te rijden. ‘Vandaag even niet zwemmen’ mompelde mijn vader. We reden in de zinderende zomerhitte naar een verlaten dorp. Het leek of iedereen er zonder reden was vertrokken, zomaar, opeens. Ik zag in elkaar gezakte huizen, een verroeste auto, een door klimop overwoekerd schooltje. Geen ramen, geen deuren, geen geluid.

Als ik Ouradour-Sur-Glane pittoresk zou noemen dan zou ik wreed zijn. Deze plek is een bewaard stukje Franse geschiedenis en laat zien hoe het leven op 10 juni 1944 in een klein bergdorpje in Frankrijk stilviel. Bijna 700 mannen, vrouwen, kinderen zijn er op die zonnige dag overvallen en van het leven beroofd door een groepje SS soldaten. De verlaten bakkerswinkel, de afgebrande dorpskerk, een roestige naaimachine; allemaal het bewijs van leven en tegelijkertijd een harde confrontatie met gruwelijkheden van de Tweede Wereldoorlog.

Het is een plek waar de geschiedenis van een dorp wordt verteld, juist omdat deze niet wordt verteld. Zonder opsmuk en zonder paniek wordt je hier door het leven en de onverwachte dood van de dorpelingen geleid.

De stilte is er intens, en indrukwekkend is dat de tijd nog steeds haar gang gaat. De lichamen zijn geborgen en met zorg begraven, en men besloot het dorp niet meer aan te raken. Het is het niet gemusealiseerde bewijsstuk van 10 juni 1944, het is een plek die mij als 13 jarig meisje in mijn zomerjurkje deed beseffen dat tijd er altijd is en dat de zon altijd schijnt, dat de avond altijd valt en dat ze altijd onze stille getuigen zullen zijn.

Janneke van Oosterwijk is studente Museologie.

Ouradour geschetst door W.F. Hermans

Geplaatst door: a.doorgeest reacties

Di's wel een erg milde omschrijving van het uitmoorden van Ouradour.
Een iets indringender beeld heeft W.F. Hermans geschetst in Het sadistische universum. Eén of twee essays over deze gebeurtenis die iets meer indruk maken dan bovenstaand verhaaltje. Waarbij ik de goede bedoelingen van Van Oosterwijk niet in twijfel wil trekken, maar W.F. hermans pakte dit soort dingen net iets beter aan...

aan Doorgeest

Geplaatst door: floor leest reacties

Haha die vergelijking met W.F. Hermans. Dit is een ingezonden brief en geen essay.
Zeer goed geschreven door mevrouw van Oosterwijk en volgens mij ook zonder aspiraties om W.F. Hermans ook maar enigzins te evenaren (al dan niet contextueel). Topbrief!

Dream on girls...

Geplaatst door: a.doorgeest reacties

Zo top vind ik het stukje van Van Oosterwijk niet. Bovendien valt haar onderwerp buiten de vraagstelling van VN. Oradour-sur-Glane is een oorlogsmonument, geen kunstwerk. Maar goed, dat is zelfs de redactie van dit prachtblad ontgaan, lijkt het wel.
"Van het leven beroofd door een groepje SS-soldaten." Hoe lief en naïef kun je in je woordkeuze worden? Gewoon professioneel uitgemoord, zoals de SS dat wel vaker deed, en dan met name in Oost-Europa.

Mijn referentie aan W.F. Hermans is niet ten onrechte gedaan: van deze auteur een prachtig essay dat wel overbrengt wat daar geschied is. Maar Floortje is waarschijnlijk van de generatie die geen boodschap meer heeft aan serieuze literatuur en liever als bruikspeekpop optreedt voor een (haar wellicht) bekende. Dream on girls, maar de echte boze buitenwereld gaat echt wat verder dan jullie wellicht menen. Ook in het Franse Oradour-sur-Glane in nog redelijk recent verleden...

Geen pas

Geplaatst door: Babet van Lier reacties

Er wordt door de redactie geen moment getwijfeld aan het beoordelingsvermogen of de stijl van de briefschrijfster.

Verdachtmakingen en platwalsen van elkaars motieven past niet in de Wunderkammer Europa. Inspiratie, daar zijn we naar op zoek!

een iets waardiger afsluiting

Geplaatst door: a.doorgeest reacties

Okay: om op een iets rustiger en waardiger niveau te eindigen, het volgende: zodra de naam W.F.H. valt beginnen de moedwil en misverstand-situaties zich kennelijk in hoog tempo aan te dienen. Grappig en markant, zo tig jaar na de dood van deze grote schrijver.
Mijn eerste bijdrage kwam kennelijk nogal onhandig de pc uit. Wat ik bedoelde te zeggen: mooi verhaal van
Van Oosterwijk, nix mis mee, maar het genoemde essay van Hermans zou een mooie aanvulling kunnen zijn voor hen die iets meer van dit onderwerp willen weten.
Deze mededeling kennelijk nogal ongelukkig geformuleerd hebbende, sprong ene Floor, die ook nog kan lezen zo meldt zij, in mijn nek, hetgeen enige overreactie van mijn kant tot gevolg had. Als er met woorden geknokt moet worden, ben ik graag van de partij - normaal gesproken.
Toen kwam er een redactrice of weet ik veel wie langs, die ook nog een duit in het zakje deed.
Wederom voorbijgaand aan het feit dat Ouradour geen kunstwerk is - ten zij je massamoord tot kunst verheft, maar zo ver zijn we binnen de beeldende brache nog niet - en die geheel instond voor stijl en bedoelingen van mejuffrouw Van Oosterwijk.
Nogal wiedes, daar is ook niet veel mis mee.
Zijn we inmiddels terug bij het verslag over een zeer markante plek, dat zich ietwat buiten het domein van de prijsvraag uitstrekt, but who cares? Moet kunnen, en een boeidende en veelzeggende plek is het verwoeste dorp in ieder geval wel.
En ter aanvulling: in het algemeen zijn de Fransen buitengewoon goed in het conserveren van dit soort militair-historisch erfgoed: de heuvels rond Verdun zijn als één groot openluchtmuseum bewaard gebleven, en hetzelfde geldt voor Normandië, dat er in hoofdlijnen nog steeds min of meer bijligt als op 6 juni 1944. Voor geïnteresseerden in militaire en wellicht ook algemeen menselijke geschiedenis wonderschone plekken, waar het verleden inderdaad spreekt zoals in nauwelijks een boek.

errata

Geplaatst door: a.doorgeest reacties

Errata: ten zij is gewoon tenzij. En lees s.v.p. beeldende branche i.p.v. het geschrevene.

[reageren]