De bunkerrechtszaal is die vrijdag tjokvol met media en opsporingsambtenaren die bij het Kolbak-onderzoek waren betrokken. Trouwe ‘fans’ van het proces waren om vijf uur s’ ochtends vertrokken om verzekerd te zijn van een plekje, vertellen ze. Grappenmakend komt Willem Holleeder de rechtszaal binnen. Zijn vriend en medeverdachte René van D. lacht vrolijk mee. De vermeende boekhouder van Holleeder Marcel Kaatee, ‘Paja’ M. en de Turkse Nederlander Ozen T. kijken rustig voor zich uit. Senol T., Holleeders ex-vriendin Maike Dijkhuis en Richard G., die eerder uit voorarrest werden ontslagen, ontbreken vandaag.

De afpersingen
Gedurende het uitspreken van het vonnis wordt rechtbankvoorzitter Rino Verpalen steeds heser en moeilijker te verstaan. Maar de boodschap komt over. Holleeder heeft geprobeerd om zijn rol in de bedreigings- en mishandelingszaken kleiner te maken, maar de rechtbank blijkt daar niet van onder de indruk te zijn geraakt. Integendeel. Juist hij, met zijn verleden, zou beter moeten weten, vindt Verpalen. In het vonnis komt tot uitdrukking dat Holleeder zijn vriendschap met Endstra heeft misbruikt. De rechters achten het aannemelijk dat Endstra is bedreigd en afgeperst op het advocatenkantoor van Moszkowicz in aanwezigheid van Holleeder.

De getuigenis van Maria Houtman, de weduwe van de vermoorde Kees Houtman, overtuigde de rechters dat Richard G. en René van D. - ooit goede vrienden van Houtman - haar man hebben bedreigd en vervolgens hebben afgeperst. Samen met Holleeder vormde dit duo een ‘criminele organisatie’. De afpersing van de vastgoedhandelaar Friedländer wordt bewezen geacht op basis van de verklaringen van vooral de echtgenote van de man.

Voor slechts één afperszaak – die van John Wijsmuller – worden Holleeder en zijn vermeende maten Senol T. en Ozan T. vrijgesproken. Geen van de getuigen van het OM heeft namelijk Endstra’s bewering bevestigd dat Holleeder en ‘zijn’ Turken deze vastgoedman ernstig hebben bedreigd en afgeperst.

De Achterbankgesprekken
Bij het belangrijkste bewijs van het OM – de Achterbankgesprekken met Willem Endstra – plaatste de rechtbank kanttekeningen. Endstra had er met zijn dubieuze manier van zakendoen alle belang bij om zaken te verdraaien of in een beter daglicht voor hemzelf te stellen.

Volgens de regels van het procesrecht zou de verdediging Endstra als getuige hierover hebben moeten kunnen verhoren – dit was niet mogelijk omdat de vastgoedman is vermoord. Verpalen meende dat dit gemis voldoende is gecompenseerd, omdat de advocaten alle gelegenheid is geboden om de bandopnamen en de schriftelijke weergave ervan te onderzoeken.

De beschuldigingen van Endstra over Holleeder, ‘het beest’ dat hem bedreigde en ook zijn zakenrelaties afperst, worden op acht punten inderdaad ondersteund door ander bewijs, stelt de rechtbank. Het gaat dan om een aantal door Endstra vluchtig neergepende bedragen en aantekeningen in een dagboekje. Ook vindt de rechtbank steun voor de verdenkingen in getuigenverklaringen van Endstra’s juridische adviseur Bram Zeegers en van andere Endstra-getrouwen. Ze bevestigen volgens de rechters deels de biecht van de geliquideerde vastgoedbaron bij de CIE.

Maar over vijf miljoenenbetalingen van Endstra aan zijn vastgoedcollega Jan-Dirk Paarlberg blijft duister of het hier nu gaat om afpersgeld voor Holleeder of niet. Het zijn vreemde financiële transacties, vinden de rechters. Echter de bewijzen dat Paarlberg dit kapitaal voor Holleeder zou hebben ontvangen zijn niet overtuigend.

De straffen
Eigenlijk wilde de rechtbank Holleeder tien jaar geven. ‘Holleeder komt naar voren als een man die geweld niet schuwt, ongeacht of hij zijn eigen aandeel daarin bagatelliseert,’ stelde Verpalen. Waarom heeft hij bijvoorbeeld bij de bedreiging van zijn vriend Willem Endstra op het kantoor Moszkowicz de aanwezigen niet tot de orde geroepen?, zo luidde de retorische vraag van de rechtbankvoorzitter. Het kantoor van de strafpleiter zou een plaats moeten zijn waar Endstra zich veilig had kunnen voelen. Verpalen gelooft niet in de ‘toevallige aanwezigheid’ van Holleeder in deze advocatenpraktijk.

Het verzoek van Jan-Hein Kuijpers om rekening te houden met Holleeders gezondheid was voor Verpalen geen aanleiding om een mildere straf toe te kennen. De clementie van zijn rechters om hem een jaartje minder te geven, heeft De Neus onder meer te danken aan bevooroordeelde uitlatingen van opsporingsambtenaren in de media. En aan het feit dat het verhoor van de belangrijke getuige Maria Houtman niet geheel volgens de regels is verlopen.

Zo werd het dus negen jaar voor Holleeder. Diens vermeende geweldsman Paja kreeg twintig maanden straf voor zijn betrokkenheid bij de bedreiging van Endstra. Holleeders kompanen Richard G en René van D. moeten een straf uitzitten van respectievelijk achttien en drieëndertig maanden. Holleeder en zijn advocaat hebben inmiddels aangekondigd in hoger beroep te gaan.

De vonnissen zijn na te lezen op www.rechtspraak.nl