Tussen de van witwassen verdachte zakenman Jan Dirk Paarlberg en zijn rechters heerst vooral onbegrip, blijkt tijdens de tweede zittingsdag.

‘Ik zit hier niet voor m’n lol, ik zit hier om te vechten voor m’n leven. Ik heb het nare gevoel dat u mij niet gelooft.’ Even schiet Jan Dirk Paarlberg uit zijn rol van de gereserveerde kasteelheer. Dat gebeurt als de rechters hem op dinsdag 6 april allerlei stukken voorhouden over zijn transacties met de in 2004 vermoorde vastgoedman Willem Endstra.

In de rechtszaal verschijnt het ene na het andere document via een beamer op een projectiescherm. Het publiek ziet cryptische e-mails van fiscalisten naar overzeese trustkantoren, geantidateerde conceptovereenkomsten voor betalingen, onvolledige vermogensopstellingen. Het zijn allemaal stukken uit het onderzoeksdossier tegen Paarlberg, in wie het openbaar ministerie de witwasser van Willem Holleeder ziet, die het afpersgeld (17 miljoen euro) van wijlen Willem Endstra in ontvangst heeft genomen.

De rechters hopen meer inzicht te krijgen in de zakelijke relatie tussen de verdachte en Endstra. Het gaat daarbij vooral om de manier waarop de twee ondernemers eind jaren negentig afscheid van elkaar hebben genomen. Ze zaten tot 1998 samen in de IJmuidense jachthaven. Bij de scheiding deed Paarlberg zijn belang voor 1 gulden van de hand, maar naar eigen zeggen met de afspraak dat ze later zouden afrekenen. Daarom heeft Endstra hem tussen 2002 en 2004 alsnog 17 miljoen euro betaald, zegt de verdachte.

Volgens het openbaar ministerie is dat een gefabuleerd verhaal en hebben de zakenpartners allerlei constructies verzonnen om de betalingen een legale schijn te geven. Hoe kan het anders dat er meerdere varianten zijn bedacht en weer werden afgeschoten om het geld van A naar B te krijgen? Endstra wilde er een slaatje uit slaan, verklaart Paarlberg. ‘Hij wilde er een fiscaal sausje over gieten. Ik wilde gewoon mijn geld.’

Om Endstra ter wille te zijn – in de hoop dat deze dan snel over de brug zou komen - schakelde Paarlberg zijn fiscalist Ad van Tatenhove in om ‘binnen de grenzen van de wet’ een transactie met een ‘fiscaal aantrekkelijke structuur’ voor te bereiden. En dan gebeuren er allerlei vreemde zaken. Waarom tekent Endstra bijvoorbeeld een verklaring waarin hij zegt nooit aandeelhouder te zijn geweest van een cruciale vennootschap? Terwijl er ook officieel ogende documenten zijn die het tegendeel bewijzen? Waarom staat er in een notarieel stuk dat Paarlberg commissie van Endstra krijgt voor een deal waar de verdachte niets mee te maken heeft gehad?

Het idee voor die commissie was afkomstig van Endstra, zegt Paarlberg acht jaar na dato. En al die andere onduidelijkheden uit zijn administratie, die zijn voor een belangrijk deel te wijten aan fouten van zijn fiscalist. Na de zoveelste aantoonbare omissie geeft hij toe, veel is ‘superslordig afgewikkeld’. Paarlberg zou het nu, met de wijsheid achteraf, ook niet zo hebben gedaan. Maar hij was in die periode, eind 2002, druk bezig met een miljardendeal, de overname van het beursgenoteerde vastgoedbedrijf Uni-Invest. Vandaar dat fiscalist Van Tatenhove aan de knoppen zat om de zaken met Endstra op te lossen.

De rechter kan er met zijn pet niet bij. ‘U betaalt iemand 15.000 euro per maand en hij maakt fouten? Heeft u hem daar voor gestraft? Hem een lagere vergoeding gegeven?’ Paarlberg zegt dat een ‘schools’ idee te vinden. ‘Iedereen maakt wel eens fouten. Ik werk al jaren op een prettige manier met Van Tatenhove.’ Maar dat overtuigt de rechtbankvoorzitter niet. ‘U had die 15.000 euro ook kunnen gebruiken om een hele goeie advocaat te nemen en Endstra te laten dagvaarden.’ Ook daar heeft Paarlberg een antwoord op: hij wilde geen juridisch gekrakeel, hij wilde niet dat zijn akkefietje met Endstra via een kort geding in de openbaarheid zou komen. ‘Ik wilde mijn geld, daar wachtte ik toen al vijf jaar op.’

Of Van Tatenhove de lezing van zijn voormalige opdrachtgever deelt, wordt later deze week duidelijk. Op vrijdag 9 april wordt Paarlbergs fiscalist door de rechtbank gehoord. Samen met Endstra’s oud-boekhouder Joop van der Haar.