Het klopt in de spouwmuur, giert in de schoorsteen, laat de vloeren kraken. Het Holleeder-spook is alom aanwezig. Voelbaar, maar onzichtbaar; nog niet gematerialiseerd. Vorige week bijvoorbeeld in het Amsterdamse Paleis van Justitie. De rechters beslisten daar over het voorarrest van Ozgur C. en Ali N. De twintigers zijn verdachten in het onderzoek naar de moord op Willem Endstra en zitten vast sinds december 2006. Uiteraard moeten ze in hun cel blijven zitten, betoogde de officier van justitie. Anders zou de rechtsorde zijn geschokt en het onderzoeksbelang worden geschaad.

Bekende woorden. Het is de rituele riedel waarmee het Openbaar Ministerie poogt om verdachten achter slot en grendel te houden. Officier van justitie Michiel van IJzendoorn stutte zijn betoog met zijns inziens bezwarend nieuw materiaal. Heel spannend klonk het allemaal niet, tot hij plotseling rekwireerde over een geheimzinnig justitieel stuk, genaamd ‘het 140-verbaal’. Daarin staat dat Willem Holleeder samen met anderen een liquidatieorganisatie vormde, met onder meer Ozgur en Ali als zijn handlangers. Veel meer wilde Van IJzendoorn niet kwijt over de inhoud, behalve dan dat het proces-verbaal was opgesteld door rechercheurs van de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE). De opsporingsinstanties zijn volop bezig met onderzoek, stelde de officier. Een week eerder waren er bij drie van de vermeende bendeleden nog huiszoekingen gedaan. Ergo: meneer de rechter, het is van groot belang dat Ali en Ozgur gedetineerd blijven.

De rechtbank was niet onder de indruk en zag geen ‘ernstige bezwaren’ om de voorlopige hechtenis op te heffen. Aan het begin van de middag vielen de Turkse neven elkaar in de armen, de tribune joelde en de aanwezige verslaggevers keken elkaar veelbetekenend aan: het was toch opnieuw een pijnlijk verliespunt voor het OM.

Mysterieus politiestuk
Maar wat vooral de nieuwsgierigheid wekte, was dat geheimzinnige proces-verbaal ‘140’. Wat stond daar in? Van wanneer dateerde het? Wie had het geschreven? De woordvoerder van het OM wilde er na afloop weinig over zeggen en bevestigde slechts dat op woensdag 20 februari bij drie verdachten een ‘zoeking’ was gedaan. Namen wilde hij niet noemen. Ook de aanwezige advocaten hielden zich op de vlakte. ‘Het lijkt me duidelijk dat er een onderzoek gaande is naar Holleeder, ook al wil justitie dat niet bevestigen,’ stelde Jillis Roelse, raadsman van Ali N. En daar liet hij het bij.

Later die dag kreeg Vrij Nederland alsnog te horen wat er in dat mysterieuze politiestuk is opgetekend. Het proces-verbaal dateert van februari 2007 en herbergt een brij aan namen, typerend voor de wijdlopige onderzoeken naar grote misdaadorganisaties. Een informant van de Amsterdamse CIE meldt die maand dat negen mannen regelmatig bij elkaar zijn gekomen om liquidaties voor te bereiden. Het gaat onder meer om Willem Holleeder, de bovengenoemde Turkse neven en enkele andere namen die eerder al zijn genoemd in de Endstra-moordzaak. Bijvoorbeeld Ziya ‘Pasja’ G., van wie justitie denkt dat hij Ali en Ozgur naar Amsterdam heeft gereden op de dag van de liquidatie. Pasja G. zit ‘veilig’ in Turkije, want Nederland heeft geen uitleveringsverdrag met het land. Ook de naam van diens vermeende handlanger ‘Kale’ Ali T. staat in het verbaal. Net als ene Murat K. die op dit moment wegens een drugszaak vastzit.

Verder worden drie ‘nieuwe’ leden van de moordbrigade opgevoerd: Marcel B., die volgens het justitiedocument met ‘onbekende bestemming’ is vertrokken. Daarnaast zouden Albert B. en Ramazan O. van de partij zijn geweest. De negen mannen zouden elkaar hebben getroffen in Alkmaar en in een restaurant aan de Amsterdamse Jan Evertsenstraat. De CIE-verbalisant omschrijft de informatie als ‘betrouwbaar’.

Moordmachine
Negen namen, waarvan drie out of the blue. Het zegt Jan-Hein Kuijpers, advocaat van Holleeder, niets. Hij schiet in een wrange lach als we hem de inhoud van het stuk voorleggen. ‘Alsof negen mensen even een liquidatie voorbereiden in een restaurant in Amsterdam! De lol is er nu echt wel vanaf. Holleeder wordt er doodziek van. Endstra is vier jaar geleden doodgeschoten. En dan komen ze nu met dit “proces-verbaal” tegen mijn cliënt? Als er echt iets zou zijn, hadden we het wel gehoord. Maar er is niets, want Holleeder heeft er he-le-maal niets mee te maken.’

Het is diezelfde Endstra die op de achterbank bij de CIE zijn vermeende kwelgeest Holleeder neerzette als een moordmachine. De Neus zou verantwoordelijk zijn voor zo’n vijfentwintig liquidaties, waaronder de gewelddadige dood van zijn maat Cor van Hout. In de periode tussen het Endstra-verhaal (2003) en het ‘140-verbaal’ (2007) is er meermalen met de beschuldigende vinger richting Holleeder gewezen, onder andere door politiecommissaris Willem Woelders. Waar Endstra een bende zag die opereerde onder auspiciën van Holleeder, Stanley H. en Dino S., is in het meest recente CIE-verbaal een Turks-Nederlandse moordequipe verantwoordelijk voor dood en verderf.

Korte metten
Maar het blijven vooralsnog niet-gestaafde beschuldigingen. Holleeder wordt officieel slechts van één moord verdacht: die op de Montenegrijn Serge Miranovic op 12 januari 2006. De Heineken-ontvoerder werd hiervoor begin februari aangehouden in zijn cel (hij is tot negen jaar veroordeeld wegens afpersing). Tegelijkertijd werden twee Joegoslavische medeverdachten aangehouden, die ook beiden voor andere zaken gedetineerd zijn.

‘Ik denk dat ze in de zaak-Miranovic óók niets hebben tegen Willem,’ meent advocaat Kuijpers. ‘Ga maar na; die andere twee zitten sindsdien in beperkingen, terwijl Holleeder nog niet eens is voorgeleid bij de rechter-commissaris. Ik weet wel waarom niet; de rechter-commissaris zou meteen korte metten maken met de verdenking. Het enige dat justitie heeft, is een afgeluisterd gesprek tussen de verdachten waarin ze het hebben over “broer”. Die “broer” zou dan Willem Holleeder moeten zijn. Justitie rekt tijd en hoopt op de verklaring van een kroongetuige, een voormalige Bosnische politieman, zo goed als zeker dezelfde die in een eerder onderzoek al is afgeserveerd door het Nederlandse college van procureurs-generaal. Hun andere kroongetuige, Peter la Serpe, heeft trouwens expliciet gezegd dat Holleeder niets te maken heeft met de moorden.’

Kuijpers zegt aanwijzingen te hebben dat de liquidatie van Miranovic uit een heel andere hoek komt. Hij is niet de enige. Vorige week stuurde een Nederlandse gedetineerde, Rodney G., een brief naar Vrij Nederland waarin hij hetzelfde beweert. Volgens hem is Miranovic vermoord door een rivaliserende bende van Joegoslavische sigarettensmokkelaars. G. zit vast op verdenking van wapenbezit en afpersing. Hij onderhield banden met criminelen uit voormalig Joegoslavië. Hij schrijft: ‘Miranovic is geliquideerd in opdracht van een zakenman uit Montenegro bij wie hij een schuld had van een miljoen euro.’ Opmerkelijk is dat G. ons in juli 2007 ook al een brief stuurde waarin hij de moord op Miranovic verklaarde. Toen was Holleeder officieel nog niet verdacht.

Bakerpraatjes
Voor zover zichtbaar oogt het justitieel fundament broos. Natuurlijk, de bekendste crimineel van Nederland zit nog wel even vast. De opsporingsinstanties hebben alle tijd om een moordzaak tegen Holleeder rond te maken. En dus ‘spookt’ De Neus voorlopig rustig verder in verschillende dossiers. Maar de continue stroom van geruchten, suggesties en insinuaties voedt de vraag of de ghost­busters van justitie hem ooit echt te pakken krijgen.

Betrokken advocaten menen dat het vooral bakerpraatjes zijn. Brigitte Roodveldt, een van de raadslieden in de zaak-Endstra, stelde eerder al vast dat het lijkt alsof justitie in een tunnel rijdt. ‘En kenmerkend voor het rijden in een tunnel is dat je niet naar links kunt en niet naar rechts. Je rijdt rechtdoor de tunnel uit en aan het eind openbaart zich daar een boom met Holleeder en Dino S. aan de top, een aantal andere personen in het middendeel en een bungelende Ali N. onderaan. Ergens daartussen moet de connectie zitten tussen al die mensen die aan die boom hangen en als die link kan worden aangetoond, is het verhaal klaar.’

Roodveldt ziet zich in haar oordeel gesteund door de meest recente uitspraak van de rechters, die haar cliënt Ali N. vorige week donderdag hebben laten gaan. ‘De officier haalt steeds weer iets nieuws uit de trukendoos. Maar deze keer heeft de rechtbank gezien dat er gewoon niets is.’
Ook Holleeder-advocaat Kuijpers toont zich content. ‘Dit maakt het voor mij een stuk makkelijker. Het geeft ons rechterlijke rugdekking.’