Sjaak K., voormalig rechercheur van de Nationale recherche, werd ruim twee jaar geleden gearresteerd. Al snel kreeg hij de bijnaam ‘de Pet’, met dank aan Willem Endstra, die tegen de rechercheurs van de CIE sprak over een corrupt politiecontact van de Amsterdamse onderwereld. Sinds zijn arrestatie heeft K. bij hoog en laag volgehouden dat hij onschuldig is (zie ook: ‘Ik ben opgeofferd’) en dat de verkeerde politieman in de beklaagdenbank zat.

Die boodschap domineerde ook het z’n laatste woorden tegenover de Amsterdamse rechters. Hij las negen dicht beschreven vellen vol met feiten en details in een rap tempo voor. K. ging in op de verdenkingen van het OM, bijvoorbeeld de vondst van vertrouwelijke politie-informatie bij hem thuis en in zijn tas. Het was volgens hem helemaal niet gek dat hij (oude) processen-verbaal bewaarde. Dat deden andere collega’s immers ook. Waarom was hij de gebeten hond?, zo luidde zijn retorische vraag. K. wist wel waarom. Hij was een kritische werknemer en daar wilde het hoofdstedelijke korps graag af. Hij memoreerde zijn arbeidsconflicten met zijn superieuren bij het Amsterdamse korps.

K. had verder uitgezocht waar de beschuldiging vandaan kwam dat hij ‘De Pet’ zou zijn. Zijn vroegere chef, commissaris Willem Woelders, was daarvoor verantwoordelijk, meende hij. Woelders vertelde de rijksrecherche dat K. ooit een alpinopet droeg (zie ook ‘Gaten in de Pet II’). Sjaak K.: ‘Maar daar liep een andere collega mee. We waren tegelijkertijd op het hoofdbureau komen werken. Die man groette ook altijd met bonjour.’

De verdachte rechercheur toonde zich opnieuw verontwaardigd over de manier waarop zijn oud-collega’s met bewijsmateriaal zijn omgegaan (zie ook: ‘Politie vernietigt bewijsmateriaal corruptieverdachte’). Sjaak K.: ‘Het ging in deze strafzaak niet om het zoeken naar de waarheid, maar om het vinden van een zondebok. Echt, ik ben niet afgedwaald. Ik heb geen mensen in gevaar gebracht.’

Dodenlijst
K. stelde dat hij niet alleen was ‘opgeofferd’, hij had mogelijk zelfs gevaar gelopen, hield hij de rechtbank voor. Jan van Looijen, de chef van de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE) van de Nationale Recherche, had een tip gehad. Een groep Joegoslavische criminelen zou op zoek zijn geweest naar de platte agent(en) die Holleeder van informatie voorzagen: ‘Joego’s zoeken het lek’, zo luidde de CIE-informatie.

En wat schetst K.’s verbazing? Zijn medeverdachte, oud-politieman Hans van E., werd meteen door Van Looijen gewaarschuwd dat hij op een dodenlijst stond. Maar K. niet. Hij las dit bericht voor het eerst in z’n dossier. K.: ‘Of het CIE-bericht was onbetrouwbaar, maar dan had Van Looijen Hans van E. niet hoeven te waarschuwen. Of ze hebben me willens en wetens gevaar laten lopen.’

De eis
Eerder via de media en meerdere keren in de rechtbank heeft K. gepoogd de verdenkingen van het OM te pareren. Maar aanklager Michiel Zwinkels toonde zich niet onder de indruk. Sjaak K. heeft zijn oude baas, de politie, zwaar in diskrediet gebracht, vond de officier van justitie. ‘Corruptie binnen het korps is een serieuze zaak. Dat moet blind kunnen worden vertrouwd,’ stelde Zwinkels in zijn requisitoir.

Zwinkels heeft weliswaar niet hard kunnen maken dat de rechercheur is betaald voor het lekken van informatie, maar K. had zoveel politiestukken thuis dat hier sprake was diefstal, aldus de officier. Het feit dat er contant geld is gevonden thuis bij de voormalige politieman gaf ook te denken vond Zwinkels. K. werd daarom ook beschuldigd van witwassen. Het OM eiste de hoogste straf: drie jaar. Medeverdachte - eveneens oud politieman Hans van E. – hoorde twee jaar tegen zich eisen. Van E. had opgetreden als de ‘informatiemakelaar’. Hij had contact met de pers en met topcrimineel Dino S.. De laatste zou op zijn beurt gevoelige politie-informatie aan Willem Holleeder hebben verstrekt. Tegen Jan K., de broer van Sjaak, eiste de officier een jaar gevangenis omdat hij de ‘heimelijke ontmoetingen’ tussen Van E. en Sjaak had geregeld.

Het verweer
In zijn pleidooi stelde de verdediging dat het onderzoek niet volgens de regels was verlopen. Advocaten Nico Meijering en Leon van Kleef vroegen de rechtbank om de vervolging niet ontvankelijk te verklaren, omdat zogenaamde ‘geheimhoudersgesprekken’ (tussen advocaten en cliënten) niet zijn vernietigd. En dat is wettelijk verplicht. (zie ook: ‘rechters pikken handelswijze OM niet’). Officier Zwinkels zegt opdracht te hebben gegeven om de uitgewerkte gesprekken tussen advocaat Meijering en cliënt Hans van E. te vernietigen. Alleen in het strafdossier konden rechters en advocaten geen proces-verbaal vinden waaruit blijkt dat dit ook daadwerkelijk is gebeurd.

Een ander pijnpunt is het direct afluisteren van K. met een ‘geheime configuratie’, een gloednieuwe methode om bij verdachten te luistervinken (zie ook: ‘Gaten in de Pet’) Zwinkels weigerde tot op de laatste zittingsdag te vertellen wat dit ‘geheim’ behelsde. Dit om te voorkomen dat bekend wordt hoe dit nieuwe technische snufje werkt. ‘Deze werkwijze is niet te controleren door de rechtbank of verdediging: hier vindt dus een ernstige schending van K.’s privacy plaats,’ vinden de advocaten. Van Kleef: ‘Vertrouwen in het OM en de politie is goed, maar daadwerkelijke controle is beter. Dat moet de rechtbank toch met ons eens zijn.’

Het lek
De verdediging had nog meer pijlen op zijn boog. Neem de aftrap van het onderzoek. Dat begon met de vondst van geheime informatie over de liquidatie op Sam Klepper en Jan Femer in 2000. Die stukken waren aangetroffen in de gevangeniscel van Martin Hoogland – de moordenaar van godfather Klaas Bruinsma. De informatie uit deze justitiële stukken is indertijd ook breed uitgemeten in de media. Volgens advocaat Meijering had niet K. maar iemand anders bij de politie die stukken gelekt. Dat kon hij ook bewijzen, zei hij. Er zou sprake zijn geweest van ‘tactisch lekken’ vanuit de Amsterdamse korps naar de pers, stelde Meijering. Hiermee wilde de politie ‘de spanning in het criminele systeem verhogen’, zo citeerde de raadsman een intern politiestuk (een zogenaamd ‘strategiedocument’ van de Amsterdamse recherchechef Jan Pronker). De bedoeling zou zijn geweest om met ‘nepinformatie’ onrust te veroorzaken onder criminelen, waardoor deze bijvoorbeeld via telefoongesprekken hun geheimen prijsgeven.

Niet Sjaak K. was het lek, maar CIE-chef Jan van Looijen, stelde Meijering. De CIE-baas zou de gevoelige informatie over liquidatie van Femer en Klepper hebben gelekt naar Telegraaf-verslaggever John van den Heuvel. Meijering verwees naar een ondertekende verklaring van de misdaadjournalist (zie illustratie). Die verklaring had Van den Heuvel als getuige afgelegd bij de rechter-commissaris in een ander corruptieonderzoek.

Wesp
Officier Zwinkels reageerde als door een wesp gestoken. Volgens de aanklager was Van den Heuvel in de strafzaak van Sjaak K verhoord en juist hier expliciet naar gevraagd. Toen had de journalist tegenover hem ontkend dat de Amsterdamse CIE of Jan Van Looijen de bedoelde stukken over de liquidaties naar de Telegraaf had gelekt.
Ook tegenover Vrij Nederland ontkent de journalist dat hij Van Looijen als bron heeft genoemd. ‘Ik zal natuurlijk nooit een geheime bron verraden. Kennelijk is het onduidelijk geformuleerd.’ We keken het nog even na. De letterlijke tekst van de verklaring van de Telegraafjournalist bij de rechter-commissaris luidt: ‘Het ging om informatie die ik had via de CID, Jan van Looijen.’

Op 4 februari wordt het vonnis in de rechtzaak tegen Sjaak K. en zijn medeverdachten verwacht.