Toen een vooraanstaande Duitse Hells Angel van het chapter in Mainz anderhalf jaar geleden overliep naar de politie, mochten ook twee Nederlandse rechercheurs met hem praten. De ex-motorduivel noemde de leden van de Nederlandse chapters ‘meedogenloze’ handelaren in verdovende middelen en beschreef een sfeer van onderlinge controle en intimidatie. ‘Ik ken niemand die de Hells Angels vrijwillig heeft verlaten. Als dat had gekund, had ik het gedaan.’ De verklaringen van de Duitse Angel zijn afkomstig uit vertrouwelijke documenten die in het bezit zijn van Vrij Nederland. Daaruit blijkt ook dat de politie al vier jaar werkt aan een groot onderzoek onder de naam Acroniem. Het is er op gericht om de Hells Angels in Nederland als criminele organisatie te verbieden - iets dat eerder in Belgie, de Verenigde Staten en Scandinavie zonder succes geprobeerd is.

Dat de Hells Angels geen lieve jongens zijn, is bekend. Regelmatig staat een van de clubleden voor de rechter op verdenking van drugshandel, betrokkenheid bij een vechtpartij of een afpersingszaak. Angelbaas Big Willem benadrukte dan altijd dat het om individuele gevallen ging. De organisatie als geheel trof volgens hem geen blaam. Om hun goede wil te tonen, reden de Hells Angels zieke kinderen rond op hun brullende motoren. Ondanks ons ruige uiterlijk zijn we kerels met een klein hartje, luidde de boodschap.

De politie wil nu aantonen dat de Angels zich wel degelijk in georganiseerd verband bezighouden met criminele activiteiten. In het Acroniem-dossier wordt een beeld geschetst van de Angels als een wereldwijd opererende en hierarchisch geleide bende. Het is een geheime broederschap die met eigen codes en gebruiken werkt. De geheimtaal op hun jacks is trouwens op het kinderachtige af. 81 staat voor de achtste en de eerste letter van het alfabet: HA. En AFFA betekent Angels Forever, Forever Angels, een kreet die de motorduivels regelmatig aanheffen op feesten en partijen. Alleen Angels mogen de jacks dragen met daarop de doodskop en andere parafernalia. Onwetende motorliefhebbers die met zulke symbolen rondlopen, kunnen rekenen op een pak slaag.

De Duitse overloper bevestigde ook het bestaan van een Nederlands doodseskader, de Filthy Few, te herkennen aan het symbool 66 (FF). Alleen Angels die een moord op hun geweten hebben, zijn lid. Volgens de Duitser behoren tien Nederlandse Angels tot de Filthy Few - voornamelijk leden van het Limburgse Nomad-chapter dat op dit moment terechtstaat.

Jarenlang was de Nederlandse politie de risee van Europa als het ging om het aanpakken van de Hells Angels. Bij het regelmatige overleg over Outlaw Motorcycle Gangs van Interpol schitterden de Nederlanders door afwezigheid. De Franse, Duitse en Deense politie klaagden over het gebrek aan Nederlandse bereidheid tot medewerking. ‘De Hells Angels hebben bij jullie geen prioriteit. En dat terwijl het chapter in Amsterdam algemeen als het belangrijkste in Europa wordt beschouwd,’ beklaagde een Belgische rechercheur zich drie jaar geleden in Vrij Nederland.

De motorbende leek in Nederland te kunnen doen en laten wat ze wilde. De televisiejournalisten Barend en Van Dorp werden in elkaar geslagen omdat ze de Angels een ‘criminele organisatie’ noemden. Het duo durfde geen aangifte te doen. Ook Jack Spijkerman kreeg intimiderend bezoek van de motorduivels. De geliquideerde topcrimineel en aspirant-Angel Sam Klepper werd door de Hells Angels op een grootse manier uitgeleide gedaan. Op hun motoren trokken ze door het centrum van Amsterdam, terwijl de klokken van de Westertoren beierden. De lijkstoet stopte demonstratief voor het hoofdbureau van politie, waar vuurwerk werd afgestoken. Het was alsof de motorbende zijn middelvinger opstak tegen het gezag.

Inmiddels is de Angels het lachen vergaan. De vijftien leden van het Nomad-chapter uit Oirsbeek staan nu voor de rechter op verdenking van moord op drie van hun broeders. Tot overmaat van ramp is een van leden van de motorbende overgelopen naar de politie. Nooit eerder kreeg het Openbaar Ministerie een motorgangster in Nederland aan het praten, maar deze Angel sloot een deal met justitie en legde tientallen belastende verklaringen af. Voor de Limburgse Nomads dreigen jarenlange gevangenisstraffen. Dat is nog niet het einde van de problemen. In Amsterdam is president Big Willem van Boxtel in ongenade gevallen. Van Boxtel zou tegenover de andere Angels hebben verzwegen dat hij betrokken was bij een moordcomplot van vastgoedhandelaar Willem Endstra tegen Angel-vriend en crimineel Willem Holleeder.

Het bolwerk van de motorduivels begint scheurtjes te vertonen.

De Nederlandse rechercheurs hebben voor het Acroniem-onderzoek ook op grote schaal informatie ingewonnen bij hun buitenlandse collega’s. ‘Elke club is op dezelfde manier opgebouwd,’ berichtten de Zweedse autoriteiten. ‘Of ze nou in Zweden of in Nederland zijn gevestigd, de organisatie is vergelijkbaar.’ De Finnen meldden dat er sprake is van ‘een hiÎrarchische structuur waarbij bepaalde personen macht hebben over anderen’. De Amerikaanse FBI liet weten dat de president van een chapter de ‘algehele macht’ en ‘een vetorecht’ heeft. Alle belangrijke beslissingen worden genomen op regionale, landelijke en internationale bijeenkomsten. Volgens het Bundes Kriminal Ambt is de president van het zogenaamde motherchapter (de eerste club die is opgericht, in Nederland is dat HA Amsterdam) de baas over de andere chapter-presidenten. De sergeant at arms is verantwoordelijk voor het clubhuis en draagt ook zorg voor de bewapening van de leden. Hij moet de straffen uitvoeren die de president heeft opgelegd.

De Nederlandse Hells Angels houden zich strikt aan de internationaal opgelegde hierarchie, zo bleek tijdens een inval in het clubhuis in Harlingen in februari 2003. Daar vond de politie de telefoonlijsten van de zeven Nederlandse chapters. Bovenaan elk lijstje stonden de namen van de president, de vice-president, de secretary, sergeant at arms, de treasurer en de road captain. Daaronder volgden de leden, de prospects (aspirant-leden) en de hangarounds, de mannen die graag lid willen worden.

Uit door de politie afgeluisterde gesprekken blijkt dat onderlinge bafspraken stipt moeten worden nageleefd. Zo wordt het clubhuis in Amsterdam vierentwintig uur per dag bewaakt. Angels die om wat voor reden dan ook niet kunnen op de vastgelegde tijdstippen, doen alle mogelijke moeite om hun diensten te ruilen. Een Angel die na een vechtpartij in Belgie met een gebroken been thuis zat, moest zijn diensten inhalen. Maar hij mocht ze ook afkopen.

Hoe de onderlinge controle in de praktijk werkt, bleek uit andere tapverslagen. De dochter van de Angel met het gebroken been had op het Amsterdamse clubhuis een scène gemaakt. Zij wilde dat de Hells Angels wraak namen voor wat haar vader was aangedaan. Big Willem reageerde in een telefoongesprek zeer geïrriteerd. Hij riep de vader ter verantwoording. ‘Ik krijg pijn in mijn hoofd van jou. Ik rij godverdomme helemaal naar België om je op te zoeken en een bedankje kan er nog niet af.’ De Angel kon beter maar even niet op het clubhuis komen, zei Big Willem. Hij moest ook zijn dochter in toom houden. Háár wilde Willem voorlopig ook niet meer zien in Angels Place. ‘Het is een mannenwereld, geen familiewereld,’ beet de president zijn brother toe.

Wie handelt in strijd met het belang van de Angels kan rekenen op een straf. De sancties varieren van een pak slaag tot een boete, of een Angel mag tijdelijk zijn jack met insignes (colors) niet meer dragen. Opmerkelijk is dat straffen alleen na een vergadering met alle leden kunnen worden opgelegd. Een tweederde meerderheid is vereist.

De ultieme straf bij de motorclub - onlangs nog uitgesproken tegen de afgezette president Big Willem - is bad standing. Dit betekent dat een Hells Angel voor altijd uit de groep wordt gestoten en nergens ter wereld meer welkom is. Zo’n besluit wordt doorgegeven aan het hoofdkwartier in Amerika. De geroyeerde Angel mag zich niet meer in de stad waar het chapter zit vertonen. Hij moet zijn tatoeages laten weghalen en zelfs zijn motor wordt geconfisqueerd door vroegere kameraden. Het komt voor dat een geroyeerde Angel wordt vermoord.

Het lijkt er op dat dit laatste is gebeurd met de Limburger Jan Nebbeling, die op 22 november 2000 plotseling verdween. Deze Angel van het nu zo in opspraak geraakte Nomad-chapter werd voor het laatst gezien toe hij op die dag samen met een andere brother uit het clubhuis in Oirsbeek vertrok. Een paar uur later zond zijn mobiele telefoon nog een signaal uit in het bosrijke grensgebied tussen Belgie en Luxemburg, zo staat te lezen in het proces-verbaal dat is opgenomen in het Acroniem-dossier. Daarna is nooit meer iets van hem vernomen.

De vrouw van Nebbeling deed aangifte van de vermissing, maar trok die later weer in. De rechercheurs vermoedden dat de Hells Angels druk op haar hadden uitgeoefend. De vrouw zei tegen hen dat ze wel meer informatie had, maar dat ze die niet met de politie wilde delen. Ze ging ervan uit dat haar man dood was en wilde verder met haar leven en met haar kinderen.

Pikant was dat de politie later in een afgeluisterd telefoongesprek van de echtgenote opving dat er Hells Angels waren langsgekomen om de motor van Nebbeling op te halen. Dit is, zoals eerder gezegd, een gebruikelijke straf bij een lid dat bad standing heeft gekregen. Wat de politie tevens opviel, was dat de Angels niet zelf aangifte deden van hun vermiste brother. Ook hingen er geen foto’s van Nebbeling in het clubhuis, iets wat gebruikelijk is bij overleden members.

De recherche vermoedde dat Nebbeling was vermoord, mogelijk door zijn eigen clubgenoten. Die verdenking werd nog versterkt omdat na zijn verdwijning enkele Limburgse Angels plotseling een Filthy Few-embleem droegen.

Het Amsterdamse chapter van Big Willem speelde de afgelopen jaren in Europa een hoofdrol. Tijdens de Scandinavische Biker War in de jaren negentig kwamen Angels uit Denemarken en Zweden naar Nederland voor overleg. Europese vergaderingen worden bijna per definitie in Amsterdam gehouden. Volgens de Duitse overloper had dat vooral te maken met de ‘zeer liberale houding’ van de Amsterdamse politie ten opzichte van de motorbende.

Big Willem had tot zijn aftreden niet alleen internationaal veel gezag, maar zou zich volgens de politie ook tot in detail met de activiteiten van de andere chapters in Nederland hebben bemoeid. Er gebeurde niets zonder dat de president op de Wenckebachweg daar iets van af zou weten. Of het nou ging om het bijleggen van ruzies, het uitdelen van straffen of de illegale praktijken van de clubleden. In het Acroniem-dossier worden hier voorbeelden van gegeven.

Een informant meldde de politie in juli 2000 dat er in het Friese Kimswerd een geheime wapenopslagplaats was. Het schiettuig lag in een schuur bij een boerderij. De stash werd met een camera bewaakt. In de opslag zouden kisten staan met pistolen, revolvers, automatische vuurwapens en geweren, die uit JoegoslaviÎ naar Nederland waren gesmokkeld. Vanuit de boerderij zou ook worden gehandeld in cocaine, speed en xtc.

Angels van het North Coast Chapter in Harlingen zouden regelmatig gesignaleerd worden bij de boerderij. Ook zou een zekere ‘Frank de indiaan’ regelmatig langskomen. Maar Big Willem zou de grote baas van de opslag zijn. Volgens de informant was hij de financier van de wapensmokkel. De politie kwam traag in actie. Pas drie maanden nadat de tip binnenkwam, werd er een huiszoeking gedaan. Men kon welgeteld een vuurwapen in beslag nemen.

In 2001 reisde Big Willem af naar Middelburg. Hij werd vergezeld door Daniel Uneputty (bijnaam ‘Unu’), de Molukse penningmeester van de club die Van Boxtel na zijn afzetting opvolgde als president in Amsterdam. Volgens een informant van de Criminele Inlichtingen Eenheid (CIE) spraken de twee in een cafe met de toepasselijke naam De Rode Oortjes met de eigenaar van een keten coffeeshops over de distributie van cocaine in Zeeland.

De naam van Big Willem wordt in het Acroniem-dossier vaker genoemd in verband met drugshandel. In september 2002 meldt een informant de Amsterdamse politie dat aannemer Henk V. al jarenlang voor de Hells Angels, en dan vooral voor Big Willem, XTC-laboratoria opzet. ‘Henk regelt de inrichting, de apparatuur en de vervaardiging van xtc,’ meldt het proces-verbaal.

Henk V. leek niet meer dan een kleine krabbelaar die in beperkte hoeveelheden drugs handelde. Maar voor de politie was het toch een interessante zaak, omdat hier voor het eerst een hiërarchisch verband leek te bestaan tussen Big Willem en de drugshandel, zo blijkt uit andere onderzoeksdossiers waarover Vrij Nederland beschikt. Duidelijk was dat Henk V. niet op eigen houtje handelde en Big Willem zag als zijn meerdere. Zo riep V. bij zijn arrestatie op 23 maart 2004 tegen zijn vrouw dat ze ‘meteen’ Willem van Boxtel moest bellen. Toen de politie daarna huiszoeking deed, vond ze aan de muur in de woonboot van V. een foto met daarop drie Hells Angels. Big Willem stond in het midden met een vuurwapen in zijn hand.

Big Willem had door de jaren heen een belangrijke positie verworven in de Amsterdamse onderwereld. Dit blijkt uit uitgelekte stukken van onderzoeken naar de liquidaties van criminelen in Amsterdam en de bedreiging van officier van justitie Koos Plooy. In tapverslagen is te lezen hoe Big Willem na de moord op Sam Klepper in 2000 belt met Heineken-ontvoerder Willem Holleeder, een vaste gast in Angel Place. Ze spreken af elkaar later die dag te ontmoeten. ‘Van Boxtel zegt, het is belangrijk,’ noteren de agenten. Een paar dagen later belt het tweetal opnieuw met elkaar. Op dat moment is Etienne U., een andere illustere figuur uit de Amsterdamse criminele scene, bij Van Boxtel thuis. Van Boxtel zegt tegen Holleeder dat ook Johnny Mieremet moet komen. Mieremet was jarenlang de zakenpartner van de vermoorde drugsbaron Klepper. Het is opvallend te constateren dat de grootste criminelen van de stad het volstrekt normaal lijken te vinden om bij Big Willem langs te komen als hij ze ontbiedt.

Hoe ver de invloed van Big Willem volgens justitie reikte, bleek afgelopen week ook nog eens tijdens het opzienbarende monsterproces tegen vijftien Limburgse Hells Angels van het Nomad-chapter. Ze staan terecht op verdenking van moord op Paul de Vries, Cor Peijnenburg en Serge ‘Moon’ Wagener. Deze brothers zouden uit de weg zijn geruimd om de Colombiaanse maffia te vriend te houden. Het drietal zou een partij van bijna driehonderd kilo cocaine hebben gestolen, afkomstig van het Cartagena-kartel uit Colombia.

Een paar dagen voor de afrekening ging een van de Limburgse Angels op bezoek in Amsterdam. Hij zou daar toestemming hebben gevraagd voor de moordpartij, iets wat hij zelf overigens ontkent.

Kroongetuige in het proces tegen de Limburgers is Angelo D. Hij was een aspirantlid van de Carribean Brothers, de afdeling-in-oprichting van de Hells Angels op CuraÁao. Hij bemiddelde bij de cokedeal tussen de Colombianen en de Nomads in Limburg. Angelo D. vertelde in de rechtszaal dat hij na de begrafenis van de vermoorde drie Angels in vertrouwen werd genomen door een andere Carribean Brother. Die had tegen hem gezegd dat de moordpartij een ‘interne klus’ was geweest. En dat Big Willem ‘overal van af wist’. Naar aanleiding van deze verklaringen besloot de rechtbank om Big Willem deze week als getuige op te roepen.

Het is overigens nog maar zeer de vraag of justitie de zaak tegen de Nomads zal winnen. Tot nu toe zwijgen alle verdachten en ook van de gevallen Angel Big Willem zijn geen verrassende uitspraken te verwachten. Hij heeft tot nu toe uit lijfsbehoud altijd gezwegen.

Zullen de Angels in Nederland ooit het onderspit delven? Zal de organisatie ophouden te bestaan als een groot aantal leden in de gevangenis belandt? Het antwoord is nee. In landen als Canada of de Verenigde Staten hebben de politiediensten de Angels regelmatig een zware slag toegebracht. Maar de organisatie kwam altijd sterker terug, mede dankzij de grote fondsen die zijn aangelegd om advocaten te betalen en het verblijf in de gevangenis zo aangenaam mogelijk te maken.

Een ding is zeker: als justitie de motorduivels te dicht op de huid zit, zullen ze hard van zich afslaan. In Duitsland, waar de autoriteiten al jaren proberen ze te verbieden, hebben de Angels ‘Team 81’ opgericht, dat zegt op te komen voor de belangen van ‘vrijheidslievende individuen’. ‘Waarom worden de Hells Angels als terroristen behandeld,’ zo vraagt het team zich af. ‘Het is de taak van iedere democraat om te strijden tegen totalitaire neigingen van arrogante politici met machtshonger.’

Blijft het in Duitsland nog bij woorden, in Canada keerden de Angels zich met geweld tegen de autoriteiten. Daar werden twee gevangenisbewaarders vermoord door Hells Angels. De Angels schoten ook Michel Auger neer, een journalist van Le Journal de Montreal die kritisch over de motorbende schreef.

Die taferelen kunnen zich in Nederland ook voordoen, voorspelde de overgelopen Duitse Hells Angel de rechercheurs uit Amsterdam. ‘De Hells Angels zullen zich met alle mogelijke middelen verweren. Desnoods met aanslagen op justitie en politie.’