Voor Vrij Nederland kwam het bericht in De Telegraaf niet als een verrassing. Half maart ontving ik een brief van een oud-topambtenaar van het ministerie van Buitenlandse Zaken. ‘Met grote ergernis volg ik de strapatsen van de Heer Wilders van de antimoslimpartij (pardon: Partij voor de Vrijheid) en o.m. het verband dat hij legt tussen paspoorten en loyaliteit. Het wordt tijd dat hij eens op zijn nummer wordt gezet voor zijn eigen loyaliteiten.’ En de briefschrijver vervolgt met de mededeling dat de internationale veiligheidsdirectie van Buitenlandse Zaken ‘ongeveer een formatieplaats nodig had voor het beantwoorden van (soms zeer gedetailleerde) vragen van Wilders over met name het Midden-oosten. Hoewel we dat niet echt konden bewijzen was het duidelijk dat hij veel vragen toegespeeld kreeg van de Israëlische ambassade.’

Wilders heeft intussen aangegeven dat hij de ambassade minstens maandelijks bezocht, en dat die relatie was ontstaan in de periode dat hij VVD-woordvoerder voor buitenlandse zaken was. Niks ongewoons dus, en geen reden om de geheime dienst op hem af te sturen. Hier heeft Wilders een punt. In Nederland kijkt niemand op van frequente bezoeken aan bevriende ambassades door parlementariërs of leden van het kabinet. Maar de zaak verandert als die politici zich voor het karretje laten spannen van een vreemde mogendheid.

Vorig jaar onthulde VN hoe in de jaren zeventig ministers en staatssecretarissen bij de Amerikaanse ambassadeur verslag deden van geheime kabinetsbesprekingen. Zij spanden zelfs met de Amerikanen samen om het eigen kabinetsbeleid te ondermijnen. Dat is illegaal, en zou de alarmbellen hebben moeten doen rinkelen bij de geheime dienst. Maar deze heren, waaronder minister Gruijters en de staats-secretarissen Westerterp en Stemerdink, zijn nooit ter verantwoording geroepen. De geheime dienst, die graag lekt naar De Telegraaf, heeft ook geen nieuws over die bezoekjes aan dat ochtendblad doorgespeeld.

Dat dit nu wel gebeurt, roept de vraag op wat de bedoeling is. Vindt de AIVD dat Wilders op zijn nummer gezet moet worden voor zijn eigen loyaliteiten? Als dit zo is, dan speelt de dienst een politieke rol die niet de hare is: schaduwen van mogelijke landverraders oké, maar hen publiekelijk beschadigen, dat moet ze overlaten aan politici en burgers die ter verantwoording kunnen worden geroepen.