Dossier rapport commissie Davids
Dossier rapport commissie Davids
Afgelopen dinsdag verscheen het rapport van de commissie Davids, die het afgelopen jaar onderzoek deed naar de Nederlandse besluitvorming rondom politieke steun aan de inval in Irak in maart 2003 door de Verenigde Staten en Groot Brittanië.
De belangrijkste conclusies uit het rapport
- Er was geen deugdelijk volkenrechterlijk mandaat voor de inval in Irak.
- Premier Balkenende gaf aanvankelijk weinig of geen leiding aan debatten over de kwestie-Irak.
- De Hoop Scheffer heeft in augustus 2002 de lijnen uitgezet voor het dossier-Irak. Daar is daarna niet meer van afgeweken.
- De volkenrechterlijke legitimatie werd ondergeschikt gemaakt aan de in 2002 uitgezette beleidslijnen. Hetzelfde geldt voor de manier waarop met informatie van inlichtingendiensten en de rapportage over de wapeninspecties is omgegaan.
- De Nederlandse inlichtingendiensten hadden ‘genuanceerde’ informatie over de vermeende aanwezigheid van massavernietigingswapens in Irak, maar die werd door de ministers De Hoop Scheffer (Buitenlandse Zaken) en Henk Kamp (Defensie) genegeerd en voor de Kamer verzwegen.
- De Kamer is onvolledig ingelicht over een Amerikaans verzoek om militaire steun.
- De commissie heeft geen bewijs voor berichten dat Nederland een actieve militaire bijdrage heeft geleverd aan (de voorbereiding van) de inval in Irak.
-
Harde conclusies commissie Davids
Er zijn internationaal zeker 19 grote onderzoekscommissies à la Davids aan het werk geweest, de kleine onderzoekjes niet meegerekend.
Parlementaire commissies, onafhankelijke commissies, afhankelijke commisies misschien, en steeds rijst de vraag: waarom doen ze dat onderzoek eigenlijk?
Deed Nederland militair mee of niet? Zo ja, was dat passief meedoen of actief meevechten? Hoe goed of slecht werkten onze inlichtingendiensten? -
Commissie Davids presenteert rapport
Zojuist is het rapport van de Commissie Davids gepresenteerd aan minister-president Balkenende door voorzitter Willibrord Davids. De commissie heeft het afgelopen jaar onderzoek gedaan naar de politieke steun van Nederland bij de inval in Irak in maart 2003 door de Verenigde Staten en Groot Brittanië. De reden dat Nederland de inval steunde was een andere dan die van de Amerikanen en Britten: niet het vermeende Iraakse bezit van massavernietigingswapens, maar het feit dat Saddam Hoessein weigerde om eerdere VN-resoluties op te volgen.
Lees hier de artikelen die hierover eerder op deze website en in Vrij Nederland verschenen. Op de site van de commissie vindt u het gehele onderzoek. Of download het rapport hier in pdf-formaat.
Vrij Nederland-redacteur en defensiespecialist Ko Colijn is over dit onderwerp te beluisteren op Radio 1 om 0.00 uur. -
Kon Nederland de inval in Irak ook alleen politiek steunen?
Op 12 januari zullen er bermbommen ontploffen in Afghanistan, kinderen worden afgeslacht in Congo, vulkanen uitbarsten op de Filippijnen en net als elke andere dag 1800 doden vallen als gevolg van oorlog in de wereld. Maar het nieuws zal openen met het rapport van de commissie-Davids.
Nu moet ik oppassen met voorspellingen over de uitkomst, want ik vrees dat de secretaris van de commissie meeleest. Zou ik opschrijven dat Balkenende in het rapport wordt afgeschilderd als een betrekkelijk naïeve, door de ambiance van Bush en Blair geïmponeerde debutant in de wereld van oorlog en vrede, zul je zien dat die conclusie de eindversie niet zal halen.
-
Rapport cie-Davids tegen het licht
Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Colin Powell
De commissie-Davids, die volgende week dinsdag (op 12 januari) haar eindrapport zal presenteren, is er tot nu toe in geslaagd om haar moeilijkste klus te klaren: ervoor zorgen dat de inhoud van het rapport niet op straat ligt. Komende week meer over het rapport in Vrij Nederland, ook op deze site, maar nu vast wat zaken die net buiten het rapport zelf vallen.
Eensgezind
Uit zeer betrouwbare bron vernamen we dat de eindtekst van het rapport ongewijzigd is, dus dat er geen geruzie is over het prijsgeven van staatsgeheime informatie tussen de voorzitter en de betrokken ministers. Het had anders kunnen zijn. -
Commissie Davids meer vrijheid
Op 25 maart jongstleden berichtte Vrij Nederland over 'het aan banden leggen' van de Commissie-Davids. Dit heeft nu tot een Kamerdebat geleid, en de belofte van de regering om 'misverstanden' uit de weg te helpen.
Een aantal passages uit het protocol waaruit de bemoeienis van de regering kon worden afgeleid, worden geschrapt. Hoewel de vrijheid van de commissie-Davids nog steeds niet volledig is, en ook de garanties in het nieuwe Informatieprotocol niet waterdicht zijn geformuleerd, heeft de Commissie Davids nu meer armslag.
-
Wél restricties
Krijgt de commissie-Davids, die het Irak-onderzoek uitvoert, alle informatie die zij wil? Ik denk van niet.
In het Instellingsbesluit van de commissie (6 maart) staat: 'De commissie is bevoegd om kennis te nemen van alle informatie die zij nodig acht en die zich binnen de relevante overheidsdiensten bevindt, inclusief de besluitvorming en de beraadslagingen van vergaderingen van de ministerraad, en inclusief informatie berustend bij de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, Buitenlandse Zaken en Defensie.' Ook in het Kamerdebat had Jan Peter Balkenende gezegd: '(Davids) krijgt toegang tot alle informatie waartoe hij en zijn commissie toegang willen hebben.'
-
Commissie-Davids aan banden
De onderzoekscommissie Irak, beter bekend als de commissie-Davids, zal minder dan volledige toegang krijgen tot de informatie die zij zich kan wensen.
In het Instellingsbesluit van 6 maart 2009 staat letterlijk: ‘De commissie is bevoegd om kennis te nemen van alle informatie die zij nodig acht en die zich binnen de relevante overheidsdiensten bevindt, inclusief de besluitvorming en de beraadslagingen van vergaderingen van de ministerraad, en inclusief informatie berustend bij de inlichtingen- en veiligheidsdiensten, Buitenlandse Zaken en Defensie’. (art. 5 lid 2)
-
Militaire steun aan Irak, ja of nee?
De kwestie van wel/niet militaire steun aan Operatie Iraqi Freedom (maart 2003) is niet van vandaag of gisteren. De kwestie of de Tweede Kamer hiervan op de hoogte was, moet worden getoetst aan de sleutelzin in de Verklaring minister-president Balkenende in de Tweede Kamer n.a.v. de situatie in Irak van 18 maart 2003:
'Een tweede keuze betreft die van een actieve militaire bijdrage aan het mogelijk ingrijpen van de VS en het VK. De regering heeft daartoe niet besloten, vanwege de overtuiging dat deze verderstrekkende keuze gebaseerd moet zijn op een zo breed mogelijk draagvlak in samenleving en Kamer.'
Dus:
- Het document spreekt van een ‘keuze’: dat impliceert een voorliggend verzoek omdat het niet aan het kabinet zelf was om te besluiten een militaire bijdrage aan de Amerikaans-Britse interventie te leveren.
- Het spreekt van (een keuze tot) het niet leveren van een actieve militaire bijdrage. Dat laat wel de mogelijkheid open tot het het leveren van niet-actieve militaire bijdragen. -
Irak-onderzoek
Een cruciale zin - in de berichtgeving geheel afwezig - uit het door NRC Handelsblad gepubliceerde memo van Directie Juridische Zaken (DJZ) is:
'uiteraard kunt u vanuit uw politieke verantwoordelijkheid afwijken van het door DJZ gegeven advies. In dat geval zal DJZ in alle loyaliteit een advocatenrol vervullen en u juridisch bijstaan bij de verdediging van het door u ingenomen standpunt'.Nu is het toch van tweeën een:
Of je neemt het standpunt in dat het recht 'de koningin der wetenschappen is' (aldus premier Van Agt bij de levering van onderzeeboten aan Taiwan, 1980) en dat het superieure geweldsverbod en alle daarvan afgeleide VN-praktijk in dit geval het kabinetsstandpunt ("juridisch sluitend", Balkenende 18 maart 2003) gewoon opzijvaagt. Dat is tevens de rechtvaardiging van zo'n dissident memo en daar sta je dan voor. Geen knieval voor de politiek, de jurist weigert principieel mee te werken. Misschien moet hij zijn meestersbul inleveren of een andere functie zoeken...
Of je relativeert die koninginnenstatus en zegt bij voorbaat dat je je desnoods in een advocatenrol (sic) schikt. Dat heet 'loyaal', maar is eigenlijk ook meteen de doodsteek voor je fiere memo. En betekent 'advocaat' hier niet lakei?
Welke van de tweeërlei uitleg is hier nu van toepassing? In elk geval niet de eerste.
Zie ook: Dossier Nederland en Irak
