Televisie maken vindt hij leuk. Véél leuker dan gedacht. Al dagenlang is John van den Heuvel in de weer met opnames voor Das je goed recht, een consumentenprogramma waarin de presentator op zoek gaat naar een oplossing voor juridische conflicten tussen burgers. Vanaf januari wekelijks te zien bij SBS6.

Wat nu? Buigt de misdaadverslaggever van De Telegraaf zich over klein leed? ‘Het is maar acht afleveringen hoor,’ verexcuseert Van den Heuvel zich. Om er gelijk aan toe te voegen dat televisie maken – hij is ook vaste commentator bij RTL Boulevard – hem onverwacht veel genoegen doet. ‘Ik ontwikkel kanten van mezelf die ik niet had vermoed.’ Maar, haast hij zich te zeggen, z’n hart ligt bij verslag doen van de Nederlandse georganiseerde misdaad, een werkgebied waarop De Telegraaf-verslaggever naam heeft gemaakt met onthullende stukken over onder andere de Hells Angels, Desi Bouterse en Willem Holleeder.

De laatste werd vorig jaar tot negen jaar cel veroordeeld voor onder andere afpersing van Willem Endstra. Volgende week woensdag staan ze in de hoger beroepzaak samen voor de raadsheren van het Amsterdamse Hof: Holleeder als verdachte, John van den Heuvel als getuige.

Kort door de bocht: het is uw schuld dat Willem Holleeder in de gevangenis zit.
‘Het interview dat ik in 2002 met John Mieremet had (waarin deze Holleeder en Endstra als partners in crime neerzette, red.) is de opmaat voor de strafzaak geweest. Met terugwerkende kracht blijkt Mieremet in dat gesprek ongekend eerlijk en open geweest te zijn over het witwassen door Endstra en het afpersen door Holleeder. Ik kan me voorstellen dat Holleeder mij ziet als de aanstichter van het kwaad, maar hij heeft het toch vooral aan zichzelf te danken. Hij zegt dat ie slechts bemiddeld heeft bij conflicten tussen partijen. Nou, als je als vastgoedman Willem Holleeder op bezoek krijgt, iemand met zo’n imago, dan voel je je echt wel onder druk gezet. Als Holleeder dat niet begrijpt, kijkt hij niet verder dan zijn neus lang is.’

Heeft u hem sinds de veroordeling gesproken?
‘Nee. Wel geprobeerd. Hij heeft me via zijn advocaat gevraagd of ik hem wilde opzoeken. Maar de gevangenisdirecteur heeft die verzoeken tot twee keer toe afgewezen.’

U bent opgeroepen door het Openbaar Ministerie. Enig idee wat het OM volgende week van u wil?
‘Ik denk dat de advocaat-generaal nog eens wil horen hoe het Mieremet-verhaal tot stand is gekomen. Dat zal geen nieuw bewijs opleveren, maar kan wel tot extra overtuiging bij het Hof leiden. Het zal zeker niet ontlastend zijn voor Holleeder.’

Stijn Franken, een van de advocaten van Holleeder, meent dat het Hof geen objectief oordeel kan geven omdat er een hype rond Holleeder is ontstaan. Hij noemde als voorbeeld onder andere ‘Tijdperk Willem Holleeder’, het boek dat u samen met collega Bert Huisjes schreef. Dat hangt aan een handboei bevestigd ter inzage in Amsterdamse taxi’s, memoreerde de raadsman. Maakt die verdedigingslijn kans?
‘Ik snap wel dat Franken daar op hamert, maar het snijdt geen hout. In deze zaak volgen de media de rechtbank ook minutieus. Ik denk dat de raadsheren van het Hof zich onder een vergrootglas voelen gelegd. Dat kan misschien zelfs in het voordeel van Holleeder werken: de rechters zullen zich juist niet willen laten meeslepen door de publieke opinie. Overigens heeft Jan-Hein Kuijpers (tot voor kort Holleeders raadsman, red.) de media zelf als geen ander bespeeld. Zeker toen Holleeder met een lekkende hartklep werd opgenomen in het ziekenhuis was zijn advocaat continu in beeld.’

Kuijpers is gestopt als raadsman van Holleeder. Wat is volgens u de reden?
‘Van meerdere bronnen heb ik gehoord dat het niet meer zo boterde tussen advocaat en cliënt. Maar noch Kuijpers, noch Holleeder wil dat bevestigen.’

In de ogen van het publiek is Willem Holleeder de godfather en Willem Endstra zijn slachtoffer.
‘Nou, zo heb ik het nooit gezien. Ik denk dat Endstra een veel geraffineerdere rol heeft gespeeld dan het Openbaar Ministerie wil doen geloven. Wat mij verbaast is dat justitie geen beslag laat leggen op de erfenis van Endstra. Het is toch wel duidelijk dat die deels uit crimineel geld afkomstig is. Maar de erfgenamen mogen openlijk ruziënd over straat rollebollen, vechtend om de miljoenen. Er wordt ze geen strobreed in de weg gelegd.’

De Telegraaf citeerde eerder dit jaar Rino Verpalen, de rechter die Holleeder tot negen jaar cel veroordeelde. Het is Verpalen zeer kwalijk genomen dat hij iets over de totstandkoming van het vonnis heeft gezegd. Hij had niet uit de raadskamer mogen klappen. Vindt u die kritiek terecht?
‘Absoluut niet. Ik vind het verfrissend dat een rechter uit de ivoren toren komt. Hij heeft ook helemaal niets miszegt. Ik deel ook niet de kritiek dat Verpalen bevooroordeeld aan de zaak is begonnen. Natuurlijk heeft hij zich na lezing van het dossier een bepaald idee van Holleeder gevormd. Daarna heeft hij dat idee in de rechtszaal getoetst. Dat lijkt mij de normale gang van zaken.’

In veel grote onderzoeken naar georganiseerde criminaliteit in Nederland speelt u een rol: Holleeder, de liquidaties, corruptie bij de politie. U lijkt soms meer een actor dan een toeschouwer.
‘Ik wil van binnenuit verslag doen, niet alleen maar citeren uit strafdossiers. De mensen zelf spreken. Soms leidt dat dan tot justitieel onderzoek. Ik zit in een positie dat ik soms meer weet dan de politie. Dat is de vrijheid die ik als journalist heb. Daarbij heb ik natuurlijk tien jaar bij de politie gewerkt, waarvan twee jaar undercover. Die kennis komt me vaak ook van pas.’

Veroorzaakt dat geen lastige spagaat? Uw oud-collega’s van de recherche willen toch vooral weten hoe u aan uw informatie komt.
‘Nee. Ik ben journalist, dus het is mijn primaire belang om bronnen af te schermen.’

Mensen over wie u onthullend publiceerde – Evert Hingst, John Mieremet, Willem Endstra – zijn dood. Knaagt het wel eens?
‘Het geeft af en toe een onaangenaam gevoel. Een dag na diens dood zou ik een afspraak met Evert Hingst hebben. Als je dan tien meter verwijderd staat van de plek waar hij is vermoord, is dat niet prettig. Sommige nabestaanden nemen mij de dood van hun dierbare kwalijk. Maar dat is onterecht. De mensen om wie het gaat hebben het aan zichzelf te danken dat ze vermoord zijn. Ze hebben zelf de hitte van de strijd gezocht.’

Procureur-generaal Harm Brouwer heeft sinds zijn aantreden meermalen de loftrompet gestoken over de berichtgeving in De Telegraaf. Een vermoeden waarom de baas van het OM jullie zo’n warm hart toedraagt?
‘Geen idee, want ik heb in de krant ook genadeloos uitgehaald naar het Openbaar Ministerie. Laat ik voorop stellen dat ik de houding van Brouwer waardeer. Sinds hij er zit is het OM veel opener geworden en in staat om gemaakte fouten toe te geven. Brouwer pakt de zaken voortvarend aan, onder andere door tegenspraak in de organisatie te creëren. De zwijgcultuur die er voorheen heerste, is doorbroken.’

Peter R. de Vries heeft een imposant rijtje triomfen, waaronder zijn berichtgeving over de Heineken-ontvoering, de oplossing van de Puttense moordzaak en recentelijk de Emmy voor de Joran van der Sloot-uitzending. Waar bent u trots op?
‘Laat ik me daar niet aan wagen. Maar ik vind het mooi als ik op de een of andere manier nieuwe feiten aan het licht kan brengen. Dat heb ik gedaan in de zaken rond Bouterse, Holleeder en de Hells Angels. Daar ligt ook mijn hart. Ik vind het ongelooflijk belangrijk dat er aandacht is voor georganiseerde criminaliteit, want het beïnvloedt de maatschappij. Als iets duidelijk is geworden in de verhalen rond Willem Endstra en Willem Holleeder is dat het wel.’