Rupert Murdoch
De 81-jarige mediamagnaat bemoeit zich met volkssport nummer één. Welke kant rolt de bal op?
Imperium
Wie zich zorgen maakt over de komst van Rupert Murdoch en het verdwijnen van het inmiddels fameuze ‘bordje op schoot’, doet er goed aan zich te verdiepen in de eenentachtigjarige Australiër. Er is verschrikkelijk veel over de man gezegd en geschreven, en een kleine bloemlezing leidt al snel tot de conclusie dat een bordje op schoot zo ongeveer het laatste is waar we ons zorgen over moeten maken. Overal waar hij komt vinden grote veranderingen plaats. Elke markt die hij betreedt verbouwt hij ingrijpend. En iedere keer breekt hij opzichtig met de beloften die hij eerder deed. Nee, ik maak van News of the World geen schandaalkrant (1968). Ja, ik ga van Fox News een eerlijk en gebalanceerd nieuwsstation maken. (1996). En nee, ik wil in principe de dingen bij het oude houden (altijd). Waar dit Murdoch gebracht heeft, is te zien in een simpele en overzichtelijke infographic van het imperium van News Corporation. Wat wel eens vergeten wordt, is dat Murdoch niet alleen maar taboids maakt en ‘troep’ produceert. Hij is ook eigenaar van zakenkrant The Wall Street Journal, boekenuitgeverij Harper Collins, online televisie-aanbieder Hulu, National Geographic en filmproducent 20th Century Fox.
Portret van Satan
Murdochs rooftocht richting wereldheerschappij begon in Engeland. Daar zette hij eind jaren zestig voet aan wal om de noodlijdende krant News of the World te kopen. Later volgden The Sun, The Sunday Times, The Times en weer later nam hij een aandeel in televisiestation Sky. De Britten hebben hun minachting voor Murdoch nooit goed verborgen weten te houden. Of, althans, het elitaire volksdeel: de ‘gewone’ man is vanaf het begin dol geweest op de producten die zijn mediafabriek produceerde. Het is dan ook lovenswaardig dat documentairemaker Adam Curtis van de BBC – het episch centrum van de Britse elitejournalistiek - in ieder geval zijn best doet een zo gebalanceerd mogelijk overzicht te maken van de moeizame relatie tussen Murdoch en Engeland. Op de site van de BBC heeft Curtis - onder de titel ‘A portrait of Satan’, dat dan weer wel - een kleine geschiedenis van Murdoch in Groot-Brittannië geschreven, geïllustreerd met geweldige beelden uit het BBC-archief (van 1968 tot 1997). Behalve de onverkwikkelijke arrogantie van de Britse ‘kwaliteitsjournalisten’, valt in interviews op hoe eerlijk en, jawel, zelfs sympathiek Murdoch overkomt.
Outfoxed
Een thema vormt de rode draad in het leven van Murdoch: de nietsontziende zakenman is altijd de outsider die het opneemt tegen de heersende klasse. En die heersende klasse is altijd verontwaardigd over die zedeloze cowboy die zich op hun territorium begeeft. Laat het een waarschuwing zijn voor alle verongelijkte NOS-directeuren en volksvertegenwoordigers: hoe harder je Murdoch bestrijdt, hoe sterker hij wordt. In de documentaire Outfoxed (2004), door VPRO’s Tegenlicht bewerkt tot een Nederlandse versie, komt veel samen. De film is overduidelijk van progressieve snit en een eenzijdige aanklacht tegen de invloed en werkwijze van Fox News, dat in de film niet geheel ten onrechte als machtig wapen van de Republikeinen wordt geportretteerd. En, toegegeven, hoewel we allemaal wel weten hoe partijdig Fox News is, blijven de beelden verbazen. Maar campagnejournalistiek is ook de makers van Outfoxed niet vreemd: de film werd vlak voor de verkiezingen van 2004 uitgezonden. Het mocht niet baten: Bush versloeg Kerry. Outfoxed werd outfoxed. Murdoch won.
Regels bestaan niet
De Nederlandse voetbalclubs, verenigd in Eredivisie N.V., zijn blij met de deal. Ze worden er rijker van en kunnen met een zogenaamde minority blocking vote nog steeds invloed op de voetbalprogrammering uitoefenen. Zo hebben ze dat met Murdoch afgesproken, vertelde Ajax-directeur Van der Aat trots aan NRC-Handelsblad, voor ‘het belang van voetbal en individuele clubs.’
Als er nou een les valt te trekken uit de vele deals die Murdoch in zijn leven heeft gesloten, dan is het is dat hij het niet zo nauw neemt met de inhoud van die deals. Alles is onderhandelbaar. Afspraken zijn er om gebroken te worden. En regels? Regels bestaan niet. Media-journalist Michael Wolff laat dat mooi zien in verschillende artikelen in Vanity Fair. Wolff, die in 2008 een biografie over Murdoch publiceerde, toont zich, naast een briljant schrijver, ook een voorbeeldig biograaf: hij benadert zijn object zonder vooroordelen en is tegelijkertijd nietsontziend. Zo schrijft hij in het begin van het artikel 'Tuesdays with Rupert': ‘I was warned about his charm by many other journalists – warned not to fall victim to it. So the surprise was his lack of it.’ Verderop in de tekst schrijft Wolff: ‘There’s no spin, because he really can’t explain himself. Rather, what you see is what you get.’ Wat je krijgt, is een man die de afspraken met de bedrijven die hij overneemt simpelweg niet serieus neemt, omdat hij weet dat hij ze kan breken. En je krijgt een man die, in de aanloop naar de verkiezingen van 2008, kort nadenkt over de vraag wie hij graag ziet winnen en dan dit antwoord geeft: ‘Obama – want die verkoopt meer kranten.’
Er is meer
Zoals gezegd: er is ontzettend veel over Murdoch geschreven. Over zijn bedrijven, zijn drijfveren, zijn familie en zijn afkeer van de elite. En over het recente afluisterschandaal van News of the World, waardoor hij de krant moest sluiten en afstand moest doen van een deel van zijn verantwoordelijkheden. De sites The Browser en The Byliner hebben een selectie gemaakt van de belangrijkste en mooiste (Engelstalige) artikelen die er de afgelopen jaren over hem zijn verschenen. Verplicht leesvoer voor een ieder die van jongensboeken en mediatycoons houdt. En van voetbal dus.
Over Maurits Martijn
Maurits Martijn (1981) is sinds oktober 2007 redacteur van Vrij Nederland. Daarvoor coördineerde hij de succesvolle debatreeks ‘Vrij Nederland in debat’.
@mauritsmartijn volgen
