Het antidepressivum Seroxat: misleidende marketing
Big Pharma
Big Pharma
Farmaceut GSK kreeg een fikse boete. Meer over de manipulaties van de pillenboeren.
Big Pharma
Farmaceut GSK kreeg een fikse boete. Meer over de manipulaties van de pillenboeren.
Luis in de pels
Marcia Angell is de meest gezaghebbende luis in de pels van grote farmaceutische bedrijven. De professor sociale geneeskunde aan Harvard en oud-hoofdredacteur van The New England Journal of Medicine heeft zich ten doel gesteld de macht van Big Pharma bloot te leggen en te wijzen op de vuile spelletjes die de pillenboeren tot kunst hebben verheven. In een kort interview met collega-enfant terrible Michael Moore zet Angell puntig haar kritiek uiteen. In de Verenigde Staten is het allemaal echt goed misgegaan, vertelt Angell, vanaf het moment dat universiteitsonderzoekers hun academische vruchten mochten commercialiseren. Daarvóór ging het de onderzoekers om het plezier van de ontdekking en het nut voor de samenleving. Angell laat een mooi fragment zien van Jonas Salk, de uitvinder van het poliovaccin halverwege de jaren vijftig. Op de vraag van een journalist of hij zijn revolutionaire vinding wel had gepatenteerd, antwoordde Salk: ‘Er is geen patent. Je kunt toch ook geen patent nemen op de zon?’
Medicijnmythes
Wie dieper in het werk van Marcia Angell wil duiken, kan haar boek The Truth About the Drug Companies lezen. Wie daar geen tijd voor heeft, doet er goed aan haar artikelen in The New York Review of Books te lezen. Daarin wijst ze bijvoorbeeld op de wijdverbreide mythe dat farmaceutische bedrijven het meest innovatieve onderzoek uitvoeren en dus ook de beste medicijnen fabriceren. Nee: de huzarenstukjes op het gebied van medicijnontwikkeling vinden gewoon op de universiteit plaats. Angell beschrijft onderzoek waaruit blijkt dat van alle nieuwe medicijnen die op de markt komen, maar een heel klein percentage echt beter is dan wat er al was. En ze legt uit hoe makkelijk het is voor de industrie om die nieuwe – niet zo bijzondere maar erg lucratieve – pillen op de markt te brengen. Zeer de moeite waard.
Panorama
Jarenlang beet het BBC-programma Panorama zich vast in GlaxoSmithKline (GSK) en zijn misleidende marketing van het antidepressivum Seroxat. Het leverde puike onderzoeksjournalistiek op, uitgesmeerd over verschillende uitzendingen. De gesprekken met (ouders van) slachtoffers die het antidepressivum gebruikten, geven de keiharde feiten een menselijk gezicht. Een tikkeltje bombastisch, maar erg goed uitgezocht.
Slechte wetenschap
De jonge Britse arts-epidemioloog Ben Goldacre fileert in zijn wekelijkse column in The Guardian wetenschappelijke claims waar de massamedia over berichten. Hij laat zien hoe data ‘gemasseerd’ kunnen worden en welke andere trucs onderzoekers gebruiken om fijne resultaten te kunnen presenteren. Goldacre wijst in zijn columns veelvuldig op het subtiele trukenarsenaal waar de farmaceutische industrie zich van bedient. Goldacre is niet alleen een begenadigd schrijver; bij een optreden op de TED-conferentie blijkt hij ook een hilarisch spreker te zijn. In het tweede deel van die toespraak legt hij uit dat medicijnonderzoek dat door de farmaceutische industrie is betaald, gemiddeld vier keer zoveel positieve resultaten geeft als niet door de industrie betaald onderzoek. De verklaring daarvoor: negatieve onderzoeken worden simpelweg verborgen gehouden door de industrie. Goldacres boek The Drug Pushers, over het misbruik van wetenschappelijk onderzoek door de medicijnfabrikanten, komt later dit jaar uit. Iets om naar uit te kijken.
Drug Money
De boete van 2,4 miljard euro die vorige week aan GlaxoSmithKline werd uitgedeeld is de hoogste ooit. Eind 2009 moest Pfizer al 2,3 miljard dollar betalen voor het op illegale wijze aan de man brengen van vier medicijnen. Maar, werpt een van de geïnterviewden in de documentaire Drug Money op, wat maakt het uit? ‘Pfizer had een omzet van ongeveer 180 miljard dollar. Nu moesten ze een boete betalen van 2,3 miljard. Dat is een erg goed businessplan.’ De documentaire laat zien dat het gedrag waar GSK vorige week voor is beboet wijdverbreid is onder de grote farmaceutische jongens: bijwerkingen als diabetes en hartfalen worden verzwegen en artsen worden meegenomen naar stripclubs of simpelweg omgekocht. Schokkend is de passage over Harvard-hotshot Joseph Biederman, een van de meest geciteerde psychiaters ter wereld en autoriteit op het gebied van bipolaire stoornissen en ADHD. Biederman – groot voorstander van medicijngebruik bij jonge kinderen met ADHD – bleek al jaren voor miljoenen op de loonlijst van farmaceuten te staan. Als Biederman tijdens een rechtszaak wordt gevraagd welke rank hij heeft, zegt hij: full professor. En op de vraag wie er boven hem staat in de hiërarchie, antwoordt hij ‘God’, zonder blikken of blozen.
Ghostwriters
Medicijnfabrikanten hebben verschillende methoden om hun blijde boodschap aan de man te brengen. Een daarvan is ghostwriting: teksten van wetenschappelijke publicaties worden door pr-bureaus geschreven om zo de baten van een medicijn op te poetsen en eventuele bijwerkingen te verdoezelen. Eind 2010 schreef Vrij Nederland over een hormoontherapie voor middelbare vrouwen van farmaceut Wyeth, die hartziekten en fysieke aftakeling zou bestrijden. Dat bleek niet het geval te zijn; wel hadden gebruiksters een sterk verhoogde kans op borstkanker. Uit verschillende interne memo’s doemt een onthutsend beeld op van de marketingafdeling die triomfeert over de wetenschap: communicatietypes die artsen rekruteren om hun naam boven een als wetenschappelijk artikel vermomde reclamefolder te zetten. En artsen die dat maar al te graag doen.
Over Maurits Martijn
Maurits Martijn (1981) is sinds oktober 2007 redacteur van Vrij Nederland. Daarvoor coördineerde hij de succesvolle debatreeks ‘Vrij Nederland in debat’.
@mauritsmartijn volgen
