Vrij Nederland

De ‘hoofddirecteur’ van het Rijksmuseum Wim Pijbes ‘geniet ervan’ wanneer prinsen of prinsessen ‘doen wat ze niet laten kunnen’, zoals ‘een paaltje omver rijden’, of ‘licht beschonken hun ongezouten mening laten horen (bijvoorbeeld dat alle Nederlandse journalisten nu kunnen oprotten).’

De directeur van het Rijksmuseum bekommert er zich niet om dat hij een loopje neemt met de feiten: Willem Alexander was een kind van een jaar of negen toen hij dat over journalisten zei, en hij was niet lichtelijk beschonken. Dat is een Nederlandse prins wellicht nog nooit in het openbaar geweest. Daar kan Wim Pijbes dus nooit van genoten hebben.

Dit over prinsen en prinsessen schrijft de ‘hoofddirecteur’ (dat ‘hoofd’ moet er natuurlijk bij wanneer je zoals Pijbes in ‘authentiek leiderschap’ gelooft en je medewerkers ervan wilt doordringen dat je ‘de chef’ bent) in het zoveelste kletspraatje als voorwoord van Oog, ‘het tijdschrift van het Rijksmuseum’, zoals de ondertitel luidt. Dat zou je niet zeggen. Het is eerder een tijdschrift voor lifestylers: het bevat veel ditjes en datjes met, in het laatste nummer, pagina’s lang pikante geschiedenissen over vijf eeuwen liefde, het lijden en tiara’s van prinsessen. Dit nummer is een ‘Handboek prinses’.

Die prinsessen komen zomaar uit de lucht vallen. Er is geen tentoonstelling, geen aankoop van het babybedje van koningin Emma, geen schenking van de eerste speen van prins Bernhard. Ook de afgerukte stropdas van prins Claus is niet verworven door het museum. Prinsessen zijn gewoon overal en altijd een lekker liggend onderwerp, zeker als je, zoals Wim Pijbes, van ze verlangt dat ze net zo graag doen wat hij zelf met kinderachtige volharding doet: de zelfbenoemde Pietje Bell uithangen. Van prinsessen verwacht hij: ‘Geen gedraai of politiek correct geneuzel, geen meel in de mond, nee, unverfrohren een mening waar je iets aan hebt.’ Dit is reinste puberale wishful thinking van Pijbes, want dat doen prinsessen helemaal niet, zelfs niet in Monaco.

Oog is geen tijdschrift over kunst, maar over een soort leven, zoals er al zo veel zijn. Het woord kunst moet zo min mogelijk vallen, dat schrikt de lezers maar af. Als het valt, zoals in een interview met Beau van Erven Dorens, moet over kunst ‘niet heilig’ worden gedaan: ‘Kunst moet swingen’. De vraag bij dit interview is wat de aanleiding zou kunnen zijn dat uitgerekend Van Erven Dorens naar zijn gedachten over kunst en schoonheid wordt gevraagd. Heeft hij ooit laten blijken daar iets bijzonders over te vertellen te hebben? Heeft hij überhaupt ooit iets gedaan dat waard is doorverteld te worden? Er staan drie grote foto’s van hele pagina’s van hem bij, terwijl de kunstwerken die hij noemt nauwelijks te zien zijn. Die hebben het formaat van postzegels.

Omdat dit nummer van Oog een soort royaltyglossy is waarin geparasiteerd wordt op het aura van prinsessen, moet alles naar dat thema getrokken worden. Maakt Ted Noten tassen en sieraden, dan kan ook een prinses er nu mee voor de dag komen. Op een van die tassen met het logo van Prada staat groot een gouden revolver afgebeeld. Dat is dus echt iets voor prinsessen. Misschien voldoen ze daarmee dan wel aan de wens van Wim Pijbes: ‘doen wat ze niet laten kunnen’?

Oog is een volslagen oneigenlijk tijdschrift: het gaat over alles behalve kunst, in tegenstelling tot de tijdschriften van elk groot buitenlands museum: British Museum Louvre, Victoria & Albert, Moma, Prado, Metropolitan: allemaal hebben ze volwaardige tijdschriften die gaan over wat zich in of om het museum afspeelt.

Zo niet het Rijksmuseum. Dat leert zijn bezoekers via het tijdschrift Oog hoe ze zich in het openbaar moeten gedragen: daarvoor is een hele pagina ‘Etiquette’ ingeruimd met ‘Prinsessenlesjes’. Volgens Nahnya barones van Voorst tot Voorst moet je vrienden in het openbaar aanspreken met ‘u’. Ook leren we: ‘Een wijnglas houdt u vast met drie vingers onderaan de kelk. Bij een begrafenis: geen juwelen. Ga nooit in discussie. Dat is onbeleefd.’ Het is goed dat we dit van het Rijksmuseum leren. Het volgende nummer gaat over overspel.