...Fred Teeven ons ervan wist te overtuigen dat veiligheid niets met criminaliteit te maken heeft, maar alleen met gevoel.

Al jarenlang hadden we stiekem een enorm zwak voor Fred Teeven, de crimefighter met de vierkante schouders en de onhandige motoriek. Waarom wisten we niet precies. Misschien was het de ontboezeming, vijf jaar geleden in Nieuwe Revu, dat hij modeltreintjes verzamelde en bij wedstrijden van het Nederlands elftal een oranje pruik opzet. Misschien lag het aan dat zwart-gifgroene trainingspak waarin hij vorig jaar zo ontwapenend poseerde voor NRC Handelsblad. Of wellicht was het die ene keer dat hij zich, bij Barend en Van Dorp aan tafel, mengde in een discussie over de vaste boekenprijs, met het standpunt dat die prijs wat hem betrof gewoon elk jaar moest worden blijven uitgereikt. Fred is 'niet zo lezerig', zou hij later herhaaldelijk en goudeerlijk verklaren. Maar hij kende wel het Wetboek van Strafrecht uit zijn hoofd, en daar ging het toch maar om.

Toen we Teeven onlangs aan het woord zagen in het tv-programma Langgestraft, werd opeens duidelijk wat ons al die tijd zo in hem had aangetrokken. 'Objectieve veiligheid - wat zijn de harde cijfers? - dat is één,' zei hij daarin. 'Maar subjectieve veiligheid - hoe ervaren mensen de veiligheid in hun leefomgeving? - dat is ook belangrijk. Eigenlijk is dat het belangrijkste.' Vrij vertaald: veiligheid is een gevoel. Aha: dus dat was het! Teeven bleek, net als wij, een gevoelsmens. Zo eentje die het niet droog houdt bij het horen van Bonnie Tylers 'Total Eclipse of the Heart', laat staan bij het zien van een nest jonge meerkoetjes.

Dat is mooi natuurlijk, maar in Teevens geval misschien ook een tikje problematisch. Gevoelsmensen, leer ons ze kennen. Ze kunnen hun diepgevoelde gevoel niet zomaar in- of uitschakelen. Je neemt het overal mee naartoe - ook als je staatssecretaris van Justitie bent. En je leest ze natuurlijk wel, al die rapporten met cijfers en statistieken die aantonen dat de criminaliteit de afgelopen jaren fors is gedaald, maar ja, daarna zit je nog altijd met dat gevoel. Dat het eigenlijk helemaal niet veilig is.

En dus pleit Teeven, in weerwil van de statistiek, onvermoeibaar voor strenger en harder straffen. Als medegevoelsmensen snappen we dat best. Wie net een mes op zijn keel heeft gekregen, zit niet te wachten op de mededeling dat er het afgelopen jaar aanzienlijk minder messen op kelen zijn gezet.

Maar dat roept de vraag op of het wel zo'n lekkere combinatie is: gevoelsmens én staatssecretaris van Justitie in één. Want ben je in die functie nou niet juist iemand die invloed kan uitoefenen op die gevoelens van onveiligheid? Je kunt de angel eruit halen, bijvoorbeeld door regelmatig op eerdergenoemde cijfers te wijzen. En je kunt die gevoelens ook voeden - wat natuurlijk niet onhandig uitkomt als je een fijn potje crime wilt fighten.

Deze week kwam Teeven met het plan om het gevangenisregime voor delinquenten die zich niet goed gedragen te 'versoberen'. Wie een bewaker te lijf gaat, raakt zijn privileges kwijt en mag nog maar een uurtje per dag naar buiten. Wie zich keurig gedraagt, krijgt meer vrijheden. Dit alles, volgens de Volkskrant, om meer recht te doen 'aan de gevoelens van de slachtoffers en nabestaanden'.
Nou lijkt het ons prima als Teeven Linke Henk zijn Pirelli-kalender afpakt en Hassan de Slachter een week zonder toiletpapier laat zitten, omdat hun handjes weer eens te los zaten. En laat ze ook vooral lekker veel binnen blijven. Maar als je dat doet om tegemoet te komen aan 'gevoelens', ben je voorlopig nog niet klaar. Dan heeft Henk volgende week een loden bal aan zijn voet, en zit Hassan op water en brood - of erger.
Voor de slachtoffers van een misdaad zal het niet snel genoeg zijn, en dat is volkomen begrijpelijk. Laat je ergste nachtmerries even de vrije loop, denk aan iets naars met je eigen kinderen, en de doodstraf klinkt al snel als een aantrekkelijke optie. Daarom is het misschien toch maar beter als de staatssecretaris van Justitie een koers volgt die wat minder op emoties en wat meer op harde feiten is gestoeld. Bewaar die gevoelens maar voor de meerkoetjes.