Vrij Nederland

Elk jaar om deze tijd duikt de vraag vanzelf op: wanneer zal hij er zijn en aan wie zal hij zijn gewijd? De laatste vijf jaar zien ze er nog aantrekkelijker uit dan vroeger. Toen was de cassette waarin ze zaten gewoon wit met een portret van de gelukkige voorop.

Toen was alles nog in zwart-wit, nu wordt ruim van kleur gebruik gemaakt. Maar de uiterlijke verschijning van het boek zelf is niet veranderd: sober bruin leer, met op de rug de gouden streepjes waaraan je de boeken uit de Bibliothèque de la Pléiade herkent.

Ik heb het over de jaarlijkse verschijning bij Gallimard van het nieuwe Album de la Pléiade, de geïllustreerde biografie van een schrijver van wie tegelijk de uitgave van zijn (of haar) werk in drie delen uitkomt in de Pléiade-reeks.

Het bijzondere is dat het album in Nederland los te koop is, en dat je het in Frankrijk alleen kunt verwerven door drie delen Pléiade te kopen. Dan krijg je het cadeau. Niet minder bijzonder is dat van het Album elk jaar maar één druk wordt gemaakt. Is het uitverkocht, dan wordt het niet herdrukt. Gevolg: de Pléiade-albums worden driftig verzameld. Zeer gewild zijn de delen over Stendhal, Proust, Pascal, Flaubert, Baudelaire, Céline, Sartre en Malraux, gezien de prijzen die antiquariaten ervoor vragen. De Pléiade-albums gaan niet alleen over Franse schrijvers: er zijn ook delen over William Faulkner, Jorge-Luis Borges, Lewis Carroll en Oscar Wilde. De laatste jaren waren ze gewijd aan Diderot, Montaigne en André Breton.

Het is altijd een kleine sensatie om een nieuw deel door te bladeren, ook vanwege het handzame kleine formaat. Dit jaar is hij gewijd aan Molière, de flamboyante zeventiende eeuwse toneelschrijver die ooit zelf dodelijk ziek werd tijdens een voorstelling van zijn eigen toneelstuk De ingebeelde zieke. Hij speelde de hoofdrol. In het door François Rey samengestelde Album Molière staat een tekening waarop Molière nog in zijn toneelkleren de geest geeft.

Ook dit album is een korte biografie gelardeerd met alle mogelijke afbeeldingen: tekeningen of schilderijen van zeventiende eeuwse voorstellingen, portretten van Molière, van zijn vrouw Madeleine Béjart, afbeeldingen van standbeelden in vele soorten, documenten, handschriften, gravures van theaters, contracten. En overeenkomsten met Lodewijk XIV die Molière goed gezind was, ook al maakte Molière de adel, de clerus, het hof en de opkomende oppassende burger in zijn komedies steevast belachelijk.

Het was ook Lodewijk die in 1669 toestemming gaf tot de opvoering van Tartuffe, het toneelstuk dat Molière in 1664 had geschreven over de gelijknamige intrigant en geloofsfanaticus, maar van de moeder van Lodewijk, Anna van Oostenrijk, niet mocht worden opgevoerd omdat zij zelf lid was van een religieuze sekte die veel weg had van de sekte die Molière in Tartuffe opvoert. Zodra ze dood was verleende de Zonnekoning zijn toestemming aan Molière’s theatergezelschap, dat een zaal in het paleis tot zijn beschikking had. Natuurlijk staan in het album ook foto’s van legendarische opvoeringen van stukken als De vrek of De mensenhater, stills uit de verschillende films die over Molière zijn gemaakt en karikaturen van personages, zoals die van Toulouse-Lautrec van figuren uit Femmes savantes. Eduard Vuillard blijkt zelfs decors voor De ingebeelde zieke te hebben ontworpen.