Vrij Nederland

Jan Siebelink over Kester Freriks

Kester Freriks De valk. Over valkerij en wilde vogels, Athenaeum-Polak 
& Van Gennep, 223 pagina’s, € 22,50

'De valk is zo bijzonder omdat het boek verschillende onderdelen soepel in zich verenigt. Het is zowel een roman als non-fictie. Je vindt er drieduizend jaar cultuurgeschiedenis, in proza­fragmenten, poëzie en afbeeldingen. Van alles komt ter sprake: de traditie van de valken­jacht, gebruiken aan het hof, de ecologie van de wilde vogel, neergeschreven in gebeeldhouwde taal. De platen zijn zo ontzettend mooi, ik heb De valk steeds open liggen.'

Op twee momenten wordt het boek een roman. Een jongen van een jaar of achttien vindt in de velden boven Vrie­zen­veen een gewonde valk. Het dier is overstuur. Heel gedetailleerd wordt de ochtend van die vondst beschreven, het weer, het licht, het landschap, alle zintuigen van de jongen zijn gespannen. Hij neemt de roofvogel mee, verzorgt hem en leert het dier voor zichzelf te zorgen. Op de laatste dag van die maand – het tweede moment, tevens het slot van het boek – geeft de jongen, na enige tweestrijd, het dier zijn vrijheid terug. Hij kijkt de vogel na en denkt: Ik mis je nu al. Dat ontroerde mij. Het boek is een biografie van de vogel en van de schrijver zelf. Een projectie van zijn gevoelens op dat dier. Een soort queeste, een zoektocht naar een eerste liefde.’

Van Jan Siebelink (1938) verscheen in
september de roman Suezkade
De Bezige Bij, 384 pagina’s, € 24,90



Terug naar boven

Karen Russell over Rivka Galchen

Rivka Galchen, Atmosferische storingen, Anthos, 254 pagina’s,
€ 19,95

'Dit is het boek dat ik aan iedereen cadeau heb gegeven afgelopen jaar. Psychiater Leo Liebenstein gaat op zoek naar zijn vrouw Rema, omdat hij gelooft dat haar plaats is ingenomen door een simulacrum. Er staan zinnen in dit boek die zo perfect geconstrueerd zijn dat je ze in een museum zou willen hangen, en de verhouding tussen verdriet en humor is wat mij betreft perfect. Het lezen over Leo’s psychiatrische afwijking – het dubbelganger-effect – zette me aan het denken over mijn eigen angsten over mijn familie, mijn geheugen, het wispelturige karakter van verliefdheid en de universele angst dat je geliefde een vreemde voor je wordt. Ook zijn er fantastische beschrijvingen over van alles en nog wat, van puppies tot Patagonië. Een geniaal boek, sterk aanbevolen!'

Karen Russel (1981, Verenigde Staten)
debuteerde dit jaar met de verhalenbundel
‘St Lucy’s Home for Girls Raised by Wolves’ (‘Het astronomisch logboek voor zomermis-daden’, Artemis, 272 pagina’s, € 19,95)

Terug naar boven

Mohsin Hamid over Joseph O'Neill

Joseph O’ Neill, Netherland, HarperCollins Publishers, 265 pagina’s, € 24,99; in februari 2009 verschijnt bij De Bezige Bij de vertaling Laagland

'Netherland gaat over Hans van den Broek, een Nederlander die op Manhattan woont en werkt. Na de aanslagen van 11 september komt zijn huwelijk met een Britse vrouw onder druk te staan. Om zijn zinnen te verzetten, speelt Hans in zijn vrije tijd cricket in parkjes. Langzamerhand wordt hij deel van de New Yorkse cricket-gemeenschap van Pakistaanse en Caribische immigranten. Dit is een van de beste boeken over hoe de aanslagen op de Twin Towers het leven van mensen in New York beïnvloedden. De schrijver, Joseph O’ Neill, is een interessante man. Hij is half Turks, half Iers, groeide op in Nederland en woont nu in New York. Netherland is een heel elegant en subtiel boek. Ik heb het in één ruk uitgelezen, terwijl ik helemaal niet zo’n snelle lezer ben. Mijn vrouw overkwam hetzelfde. Meestal zijn we het hartstochtelijk oneens, maar in dit boek vonden we elkaar volkomen. En het mooie is: je hoeft helemaal niet van cricket te houden om het boek te waarderen. Net zoals je niet hoeft te kunnen sabelvechten en paardrijden om van Oorlog en vrede te houden.'

Moshin Hamid (1971, Pakistan) stond met zijn tweede roman The Reluctant Fundamentalist op de shortlist van de Man Booker Prize van 2007 (De val van een fundamentalist De Bezige Bij, 208 pagina’s, € 10,-)

Terug naar boven

Maarten 't Hart over Vasili Grossman

Vasili Grossman, Leven & Lot,, Balans, 1200 pagina’s, € 39,95

'Het bijzonderste boek dat dit jaar is verschenen, is zonder enige twijfel Leven & Lot van Vasili Grossman, het enige boek dat ooit gearresteerd is geweest (door de KGB) en waarvan het droeve lot zelf al een roman blijkt te zijn. Dit epos over Rusland in de Tweede Wereldoorlog, met de nadruk op het beleg van Stalingrad, is bepaald geen vrolijk boek, het montert je niet op, het is het tegendeel van lichtvoetig of sprankelend, maar wat een onvergankelijk meesterwerk.'

Van romanschrijver en essayist Maarten ’t Hart (1944) verscheen vorig jaar Het dovemansorendieet. Over zin en onzin van gewichtsverlies (Arbeiderspers, 168 pagina’s, € 16,95)

Terug naar boven

Marieke van de Pol over Anna Enquist

Anna Enquist, Contrapunt, De Arbeiderspers, 205 pagina’s, € 18,95

'Ik bewonder Anna Enquist, ben al lang een fan van haar. Met dit boek, over zo’n beladen onderwerp als de dood van een kind, is ze er weer in geslaagd mij te ontroeren. De vrouw die Enquist beschrijft, duwt haar verdriet opzij en probeert de hels lastige Goldbergvariaties van Bach onder de knie te krijgen. Zo, aan de piano, zet ze haar hersens op een ander spoor. Het zijn niet de muziektheoretische gedeelten die me boeiden, daar moest ik moeite voor doen, noch de caleidoscopische fragmenten over het leven van de dochter. Wat me raakte is het beeld van de vrouw die zich vastbijt in het instuderen van de variaties om niet ten onder te gaan. Aan het einde speelt de vrouw het hele, met noeste arbeid ingestudeerde muziekstuk voor haar gestorven dochter. De manier waarop Enquist dat beschrijft, is van een grote schoonheid. Het treft je als een mokerslag. Indrukwekkend hoe Enquist dat in geserreerde, kale taal voor elkaar heeft gekregen. Ik ga naar een optreden van Anna Enquist en pianist Ivo Janssen, die de Goldbergvariaties speelt. Dat voltooit het lezen van Contrapunt.'

Marieke van der Pol (1953) schreef de roman Bruidsvlucht (Arbeiderspers, 416 pagina’s, € 18,95) en het scenario voor de film Bride Flight van Ben Sombogaart.

Terug naar boven

Aravind Adiga over Salman Rushdie

Salman Rushdie e.a., Aids Sutra, Untold stories from India, Vintage, 352 pagina’s, € 13,99

‘Dit is een bloemlezing van essays over de problematiek van hiv en aids in hedendaags India, geschreven door beroemde Indiase schrijvers als Salman Rushdie en Kiran Desai. Ze benadrukken het belang van het onderkennen en tegenhouden van de verspreiding van hiv in India, waar homoseksualiteit nog steeds wordt beschouwd als een illegale praktijk en waar seksuele taboes en misvattingen miljoenen mensen kwetsbaar maakt voor deze ziekte.’

Aravind Adiga (1974, India) won dit jaar 
de Man Booker Prize met The White Tiger, (De witte tijger,, De Bezige Bij, 288 pagina’s, € 18,90)

Terug naar boven

Ali Smith over Stefan Zweig

Stefan Zweig, Beware of Pity, Pushkin Press, 356 pagina’s, € 13,05

'Het boek dat mij dit jaar in zijn greep hield, is geschreven in 1939: Stefan Zweigs schrikbarend aangrijpende Beware of Pity (Ungeduld des Herzens), vertaald door Phyllis en Trevor Blewitt. Het is onderdeel van het onverschrokken voortgaande herdrukken door Pushkin Press hier in het Verenigd Koninkrijk van het verzameld werk van Stefan Zweig. Dit bedwelmende, moreel onthutsende boek over menselijke verantwoordelijkheden is een waardige herinnering aan wat fictie op zijn best kan doen.'

Ali Smith (1962, Schotland) won onder 
meer de Whitbread Novel of The Year Award voor The Accidental in 2005. Girl meets boy (2007) verscheen in Nederland als Meisje 
ontmoet jongen (De Bezige Bij, 160 pagina’s, 
€ 14,90)

Terug naar boven

Ross Raisin over Joseph Smith

Joseph Smith, De wolf, Anthos,
139 pagina’s, € 16,95

‘Dat we van dit boek leren over de aard van het jagen en van het beschutting zoeken tegen de kou, is mooi meegenomen. Maar meer nog dan een herverbeelding van de fysieke wereld, gezien door de ogen van een wolf, is dit een overdenking van grotere, menselijke thema’s – dat is wat het tot zo’n geweldig boek maakt. Het is een onderzoek naar wat honger als meest basale instinct, en angst, en de dood, echt betekenen. Anders, meditatief en onvergetelijk.’

Ross Raisin (1979, Groot-Brittannië)
debuteerde dit jaar met de roman God’s own country (Aards paradijs, Nieuw Amsterdam, 240 pagina’s, € 16,50)

Terug naar boven

Herman Brusselmans over Christophe Vekeman

Christophe Vekeman Lege jurken, Arbeiderspers, 192 pagina’s, € 17,95

'Het leesboek van 2008 voor iedereen is Lege jurken van Christophe Vekeman. Omdat het een diepgravende, komieke, niet te dikke roman is over relaties, liefde en zwangerschappen bij wijven.'

Van Herman Brusselmans (1957, België)
verscheen dit jaar Een dag in Gent (Prometheus, 196 pagina’s, € 17,95)

Terug naar boven

Hafid Bouazza over Dracula

Bram Stoker, Leslie S. Klinger (red.),
The New Annotated Dracula, Norton & Co, 613 pagina’s, € 32,95

'Ik kan moeilijk weerstand bieden aan boeken met uitvoerige annotaties. Niet alleen omdat ze verklaringen geven, maar omdat het boek daardoor veel meer gaat leven. Ik gebruik zelf ook graag noten, ik wil dat een lezer mijn boek leest met míjn ogen en oren. Op de middelbare school las ik Dracula van Bram Stoker, uit 1897. In 1992 zag ik de schitterende film die Francis Ford Coppola maakte van het Dracula-verhaal, heel trouw aan Stokers boek. Helaas hebben critici die film zwaar onderschat. Als kind was ik dol op horrorverhalen, wat dat betreft ben ik een kind gebleven. In mijn boeken Momo en Salomon zit ook horror. Ik geloof niet in monsters, maar wel in de angst ervoor. En ik geloof in de angst voor duisternis, ook de – seksuele – duisternis die in onszelf zit. The New Annotated Dracula had ik al op Amazon besteld voordat het boek uit was. Het viel niet tegen. De noten zijn inspirerend, daardoor ontvlammen er beelden in je hoofd. Wat Leslie Klinger er niet allemaal in heeft gezet: de context van die tijd natuurlijk, maar ook stilistische, geografische en historische gegevens. Je leest niet alleen Bram Stoker, maar alles over die hele wereld rond dat boek. De scenarioschrijver van Coppola’s film zei ook dat hij Stokers boek beter begreep nadat hij “The Annotated” had gelezen. Het boek is bovendien prachtig uitgegeven, met oude foto’s en gravures.'

Arabische lyriek, gekozen en vertaald door Hafid Bouazza, drie delen in een cassette, 
€ 35,00 inclusief cd met voordracht van Katja Römer-Schuurman, is het recentste boek van Hafid Bouazza (1970, Marokko)

Terug naar boven

Jackie Kay over Gerard Donovan

Gerard Donovan, Julius Winsome, Faber and Faber, 224 pagina’s, 
€ 12,99; volgend jaar verschijnt de Nederlandse vertaling bij Ailantus

'Afgaande op mijn eigen ervaring van afgelopen jaar, denk ik dat Gerard Donovans Julius Winsome zo’n mond-tot-mondbestseller wordt. In mei gaf mijn zoon van twintig het aan mij en zei: “Mam, dit moet je lezen’; ik las het en herlas het en las het daarna op vakantie in Whitstable voor aan mijn partner, iets wat ik in jaren niet had gedaan. Eenmaal terug gaf mijn zoon het aan onze buurvrouw die veel van boeken houdt. Zij gaf het vorige week terug en ik gaf het weer door aan mijn achtenzeventigjarige moeder die het net uit heeft. Iedereen vond het prachtig; iedereen wilde het wanhopig graag aan iemand anders laten lezen om erover te kunnen discussiëren. Het zou het boek geen recht doen om te veel erover te vertellen, maar zelden bleef een personage zo lang in mijn hoofd doorspoken als Julius Winsome, die zich heeft teruggetrokken in een blokhut in de bossen van Maine. Zo sterk en meeslepend beschreven dat je zelf in dat besneeuwde woud lijkt te lopen. Dit is een boek dat je laat broeden op kwesties van liefde en verlies, lang nadat je het uitgelezen hebt.'

Jackie Kay (1961, Groot-Brittannië) schrijft romans, verhalen en poëzie. Dit jaar schreef ze mee aan 52, een Midzomernachtsdroom, dat onder andere verscheen in Vrij Nederland.


Terug naar boven