De directeur van het Rijksmuseum, ligt niet wakker van kritiek op zijn beleid. ‘Een dagje uit het leven in de Gouden Eeuw’, heet de selectie die directeur van het Rijksmuseum Wim Pijbes heeft gemaakt. Het oordeel van kunstkenners over zijn ‘kijkroute’ was niet mals. Rutger Pontzen van de Volkskrant deed Pijbes uitwijdingen bij de schilderijen af als ‘bakerpraatjes’.

VN’s Carel Peeters noemt de nieuwe kijk van Pijbes ‘een beetje plat’ en ‘een overbodige populistische benadering’. Ook verbaasde hij zich over de benaming ‘contactadvertentie’ voor een historisch schilderij van de 20-jarige Maria Trip. Pijbes reageert deze week in VN op de kritiek. Hieronder een passage uit het interview. Op www.limboland.tv ziet u het interview op video.

U noemt Rembrandts ‘Portret van Maria Trip’ in het bijschrift ‘een contactadvertentie’. Dat is wel heel plat toch?
‘Het gaat mij erom dat Maria Trip een jonge vrouw is, geschilderd door the hottest artist in town. Het schilderij ernaast is ook uit 1639, van Frans Hals. Rembrandt naast Frans Hals? Dat is een paleisrevolutie in dit instituut! Daar schrijft Rutger Pontzen in de Volkskrant niet over. Het is een portret van de vrouw van de burgemeester, een molenkraag, behorend tot de eerste generatie Gouden Eeuwers die het land hebben gemaakt, die de rijkdom hebben geborgd. Zij staat niét met een waaier in de hand zoals Maria Trip, maar met haar hand op de bijbel. Dat verschil tussen nouveau riche en de gearriveerde well to do gereformeerde Hollanders, allebei uit 1639, dát toon ik naast elkaar. Dát had Pontzen moeten zien.’

Maar die blijft steken bij die ‘contactadvertentie’.
‘Ja joh...’

Zit u dan aan uw computer en denkt u: ik jaag ze allemaal op de kast?
‘Dat denk ik.’

Het is bijna een tactiek?
‘Je moet bij het maken van een tentoonstelling altijd één ding doen waar mensen kritiek op kunnen hebben. Dat is nu de geschilderde contactadvertentie. En... ja hoor (lacht). Het is zo makkelijk. Een inkoppertje.’

Is dat het anti-establishmenttrekje in Wim Pijbes?
‘Ja, maar het is historisch ook verantwoord.’

Misschien was het wel helemaal geen contactadvertentie.
‘Misschien wel niet.’

Maar dan is het toch dubieus? Dat u het erbij zet?
‘Wij weten dat het heel gangbaar was dat van huwbare adellijke dochters portretten werden gemaakt die Europa in werden gestuurd.’

Maar u weet niet of dat met dit portret gebeurd is?
‘Wij weten niet of dat met Maria Trip ook het geval is geweest.’

Het staat er wel.
‘Ik weet wel dat zij op haar meest ideale manier is gepresenteerd en getoond. Ze was nog niet gehuwd. Ernst van der Wetering had het bij zijn afscheid over de theorie over het licht en donker van Rembrandt. Dat zou te maken hebben met zijn jeugd, die hij doorbracht in een molen, met van die kleine raampjes waar inderdaad heel dramatisch licht naar binnenviel door wolken van meel. Is dat de reden dat Rembrandt het clair-obscur zo mooi hanteert? Ik weet het niet. Het is een heel aanlokkelijke theorie. Schilderijen hebben allerlei betekenissen en verhalen. Dan kan je er het kunsthistorische verhaal bij vertellen: Rembrandt van Rijn, leefde van zestien-zoveel tot zestien-zoveel, op doek. Die teksten zijn allemaal van die grafzerken.’

Desavoueert u uw eigen mensen hier niet mee?
‘Nee, die voelen zich bevrijd. Je hebt allemaal van die vastliggende normen en waarden en daar moet je vanaf. Daar moet je mee spelen. Kijk naar het Tate Modern. Daar hebben ze het kunsthistorische jargon en de ingebakken logica van modernismen en stijlen losgelaten. Daar worden verhalen verteld. Thema’s die niet perse kunsthistorisch zijn, maar die een appel doen op behoeftes die mensen van deze tijd hebben.’

Bij de presentatie zei u: ‘Het Rijksmuseum moet niet langer het Hooggerechtshof van de goede smaak zijn.’
‘Klopt.’

Weer een provocatie. Waarom zegt u toch dat soort dingen? Het ís de nationale schatkamer van Nederland.
‘Dat is het ook.’

Mensen worden misschien kribbig als u niet met argumenten komt.
‘Het Rijks was een Hooggerechtshof in de publieksbenadering, de tone of voice, die ervan uitging dat mensen well educated een bordje lazen waarop stond: trompe-l’oeil. Dat is dus insluiten en uitsluiten, en dat wil ik doorbreken.’