Het idee is simpel: als iedereen individueel tien procent minder energie verbruikt door eenvoudige veranderingen in levensstijl, kunnen we collectief de CO2-uitstoot verminderen. De Nederlandse versie van de campagne 10:10 bestaat sinds april dit jaar en moet haar hoogtepunt bereiken op de tiende dag van de tiende maand. En dus zendt de VARA komende zondag een door Jeroen Pauw en Menno Bentveld gepresenteerde live-show uit: 'De grote 10:10 test - Zet het klimaat op 1!' De vraag is of de campagne zondag inderdaad het succes kan behalen dat het beoogt. Is een dergelijk bottom-up initiatief effectiever dan postbus 51 campagnespotjes en afspraken gemaakt door politici in Kopenhagen?

10:10 is bedacht door Franny Armstrong, regisseur van de documentairefilm ‘the Age of Stupid’, en werd in september 2009 gelanceerd in Engeland. Wat begon als een samenwerkingsverband tussen The Guardian en een aantal grote bedrijven, werd uiteindelijk een project met duizenden individuele inschrijvingen en honderden deelnemende bedrijven en organisaties. Inmiddels loopt de campagne in 152 verschillende landen.

Ook verschillende Nederlandse organisaties laten via 10:10 graag zien hoe maatschappelijk verantwoord ze ondernemen. Zo zijn Microsoft, ASN Bank, de VARA, Hivos, Philips en Trouw partners van 10:10 Nederland. En waar de campagne in Engeland gesteund wordt door bekende Britten als Colin Firth en Vivienne Westwood heeft de Nederlandse variant onder andere Arthur Japin, Sanne Wallis de Vries en Doekle Terpstra in haar gelederen. Daarnaast hebben volgens een persbericht van de VARA verschillende politieke leiders beloofd hun persoonlijk CO2-uitstoot te verminderen.

Over de daadwerkelijke realisatie van de beloftes is minder bekend. Hangt Femke Halsema tegenwoordig inderdaad haar wasgoed aan de waslijn in plaats van de droogtrommel aan te zetten? En eet André Rouvoet inmiddels minder vlees? En hoe zit dat met al die andere klimaatoptimisten? Aanmelden is makkelijk genoeg: je vult online je naam, e-mailadres en postcode in, ontvangt een e-mail met de enthousiaste tekst “Gefeliciteerd! Je speelt een belangrijke rol bij het oplossen van een van de grootste problemen van deze tijd.”, klikt op een bevestigingslink en de belofte is gemaakt.

Je kunt je afvragen wat deze beloftes anders maakt dan de voornemens die we op 31 december met een glas champagne in onze hand maken – en twee weken later weer zijn vergeten. Daarnaast vraagt de nuchtere, vaak enigszins sceptische Nederlander zich misschien af hoeveel zin het überhaupt heeft als hij ’s avonds een lampje minder aandoet. Een jaar geleden zei Sible Schöne, programmadirecteur van het Klimaatbureau, op oneworld.nl dat hij 10:10 een sympathiek idee vond, maar niet geloofde dat Nederlanders gevoelig zouden zijn voor dergelijke algemene ‘commitment campagnes’.

Zijn we inderdaad ongevoelig, of zijn de critici cynisch geworden door de loze beloften en halfbakken afspraken van wereldleiders? Mogelijk zorgt juist een bottom-up initiatief als 10:10 voor hernieuwd enthousiasme en betrokkenheid in de samenleving. Zoals Rouvoet aangeeft:“Het is een soort Kopenhagenproces, maar dan van onderaf. En dat is misschien beter dan wanneer regeringsleiders mooie, maar abstracte doelstellingen formuleren.” Het positieve en laagdrempelige karakter van de campagne is misschien juist de sleutel tot succes die de wereldleiders nog niet gevonden hebben. Deelnemen is gratis, makkelijk en zonder harde verplichtingen: iedereen draagt zijn steentje bij, of dat nou een kiezelsteen of een kei is, omdat hij dat zelf wil. Willem Schoonen, hoofdredacteur van Trouw, wees er op 17 april al op dat veel verbeterd kan worden zonder politieke inmenging: “10:10 is geen politieke organisatie, het is een idee. (…) Het idee dat we het samen doen.”

Tot dusver lijkt de actie in Nederland nog niet het collectieve succes te hebben waar de organisatie op mikt. 10:10 Nederland wordt op Twitter slechts door 380 mensen gevolgd en op Facebook door 431 mensen. Mogelijk levert de tv-uitzending van komende zondag (20.30 uur op Nederland 1) meer bekendheid op en staat Nederland na het weekend massaal korter onder de douche. Hopelijk maakt het Nederlandse 10:10-team in ieder geval niet dezelfde fout als hun Engelse collega’s. Daar leidde een reclamespotje onlangs tot zoveel geschokte reacties dat deze binnen een paar uur weer uit de roulatie werd gehaald. Gelukkig hebben we youtube nog.


Het controversiële reclamespotje uit Engeland, gemaakt door Richard Curtis. De Nederlandse organisatie distantieert zich inmiddels nadrukkelijk van dit filmpje.


Bedenkster Franny Armstrong over 10:10 en over haar eigen mondiale voetafdruk