De politiek maakt nauwelijks nog woorden vuil aan de groene crisis. Het draait alleen nog om de centen.

Toen eind 2008 de financiële rampspoed de fundamenten onder ons economisch systeem leek weg te slaan, klonk tot vervelens toe de slogan: never waste a good crisis. Autoriteiten uit wetenschap en politiek oordeelden dat al het financiële leed een symptoom was van een dieper liggende crisis, die zijn oorsprong vond in de manier waarop de mensheid de aarde en haar hulpbronnen uitputte.

In verkiezingstijd is die boodschap glad vergeten. ‘Het onderwerp duurzaamheid wordt heel dun besproken. De hele politiek is in een stuip geschoten omdat ze de centen boven water moeten krijgen,’ constateert Pieter Winsemius, voormalig milieuminister voor de VVD. Teleurstelling overheerst ook bij Doekle Terpstra, voorzitter van de HBO-raad, CDA-lid en ijveraar voor een duurzame samenleving: ‘Het is geen issue in de campagne. Het is vooral een budgettaire discussie: wie is het stoerst als het gaat om bezuinigingen. De financiële crisis heeft het debat over duurzaamheid op achteruitgang gezet of op zijn minst tot stilstand gebracht.’

Van de new green deal waar zovelen op hoopten, is weinig terechtgekomen. ‘Korea en China hebben veel meer gestopt in groene investeringen dan Europa,’ zegt Frans Berkhout, hoogleraar innovatie en duurzaamheid aan de Vrije Universiteit. En Nederland is ook nog het sloomste jongetje van de Europese klas. ‘Het is gênant wat er in ons land in de afgelopen twintig jaar is gepresteerd,’ vindt Berkhout. De al bijna tien jaar geleden met zo veel bombarie ingezette ‘energietransitie’, de overgang naar duurzame energievoorziening, verkeert ‘in lamentabele staat’.

Toch liggen de mogelijkheden voor een radicale omwenteling richting een groene economie voor het oprapen, vindt Jan Rotmans, hoogleraar duurzame transities. Als we maar alle troeven zetten op sectoren als elektrisch vervoer, duurzame bouw, groene chemie en duurzame energie. Maar van alle kansen vindt hij onthutsend weinig terug in de politieke programma’s. ‘Het gaat alleen maar over het op korte termijn creëren van economische groei en banen, niet om de kwaliteit en aard van de groei.’

‘Ik heb grote bezwaren tegen de totale economisering van de politiek,’ zegt ook Klaas van Egmond, hoogleraar duurzaamheid in Utrecht. ‘Kwaliteitseffecten van beleid op milieu- en sociaal gebied zijn niet in geld uit te drukken.’ Geen van de partijen behalve GroenLinks haalt de terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen waar Nederland zich op heeft vastgelegd, constateert Van Egmond. ‘De urgentie iets te doen aan de ecologische houdbaarheid komt niet uit de verf, de financiële kant domineert alles.’