‘Het wad is net een grote modderpoel, merken bezoekers vaak op een dag als deze,’ zegt Manon Tentij, projectleider Waddenzee van Vogelbescherming Nederland. De lucht boven het Balgzandkanaal bij Den Helder is grauw, net als het water en de grond. Een paar donkere wolken drijven onheilspellend voorbij. ‘Maar de vogels kan het niets schelen,’ vervolgt Tentij. ’Die denken maar één ding als ze overvliegen: food! Dat moet zo blijven.’

Om die reden heeft Vogelbescherming Nederland, samen met BirdLife International, vorige week beroep aangetekend tegen de vergunning waarmee de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) gas kan gaan winnen in de Waddenzee.
In de jaren tachtig en negentig waren alle milieuorganisaties faliekant tegen, maar gaandeweg is het verzet afgebrokkeld. Vogelbescherming Nederland is nu een van de weinige die tegen de gaswinning strijdt. Tentij vindt dat jammer, want ‘de Waddenzee is er slecht aan toe’. De biologe begrijpt dat elke natuurorganisatie zijn eigen strategie en prioriteiten kiest. ‘Maar voor Vogelbescherming is de Waddenzee gewoon het belangrijkste natuurgebied in Nederland.’

Tentij geeft haar verrekijker door en pakt het ANWB-vogelboek erbij. ‘Kijk eens wat een soorten!’ Het scharrelende gevogelte in de verte krijgt kleur en naam. In de groene zeekraal waggelen de vegetarische bergeenden. Meer zeewaarts doen allerlei wadvogels zich te goed aan wormen en schelpdiertjes. Een groep scholeksters staat ineengedoken te wachten tot het eb genoeg is om hun slag te slaan. Turend vult Tentij het rijtje vogels aan: zilverplevieren, bonte strandlopers, wulpen, aalscholvers…

De Waddenzee is een internationaal belangrijk natuurgebied voor trekvogels. Het ligt op Nederlands, Duits en Deens grondgebied en vormt met zijn achtduizend vierkante kilometer een essentiële foerageer- en broedplaats voor vogels. Schelpdiereters als de scholekster en kanoetstrandloper vliegen uit Siberië naar hier voor een tussenstop. Als ze voldoende bijgetankt hebben, vervolgen ze hun vlucht naar Afrika. Volgens Tentij gaat het niet goed met beide vogelsoorten. De overheid heeft behoud- en herstel-doelstellingen geformuleerd om hun leefgebied, droogvallende wadplaten, te sparen.

‘Die komen nu onder druk te staan,’ zegt ze. ‘De kokkel- en mosselbanken in het oosten van de Waddenzee, waar de gaswinning gepland is, komen mogelijk onder water te staan. Tot 2024 zal periodiek het oppervlak aan wadplaten verminderen. En dus is er voor de vogels minder gelegenheid om voedsel te vinden.’

Dat de NAM die bodemdaling wil compenseren door extra zand in de Noordzee-kustzone te storten, stemt de Vogelbescherming allerminst gerust. ‘Dat verstikt het bodemleven, waardoor er nog minder voedsel voor de vogels is. Bovendien zijn de effecten van zandsuppletie nauwelijks onderzocht.’