De 12 meest scherpzinnige denkers van Nederland

Hans Achterhuis
Dertig jaar lang heeft emeritus professor in de filosofie Hans Achterhuis (1942) knuppels in het hoenderhoek gegooid en standpunten verkondigd die vaak afwijken van de standaardopvattingen. Het publieke debat is regelmatig grondig beïnvloed door zijn boeken. Of je het nu met hem eens bent of niet, 'de manier waarop hij zich nu al zo'n dertig jaar telkens weer vernieuwt, is bewonderenswaardig'. Bovendien is het iemand 'die zijn politieke ongelijk kan bekennen - een ongekendheid binnen het intellectuele milieu'.

Frank Ankersmit
Hoogleraar intellectuele en theoretische geschiedenis uit Groningen, Frank Ankersmit (1945), 'heeft het niet de hele tijd over die kloof tussen burgers en politiek' in zijn politieke analyses. Erg invloedrijk in het buitenland, maar hij krijgt de laatste jaren meer aandacht in Nederland, 'vooral in kringen van kenners'. Het is een denker met 'de meest gewaagde politieke filosofie', die 'weet door te denken en te actualiseren zonder te veel in vooringenomenheden te vervallen'. Hij geeft het publieke debat een 'diepte die bij veel denkers in het post-Fortuynistische Nederland verloren is gegaan'.

Erik Borgman
'De theologen zijn helemaal terug op het intellectuele toneel, sterker nog, zonder theologie komen we geen stap verder, alhoewel velen dat enkele decennia geleden niet hebben zien aankomen'. Erik Borgman (1957), theoloog in Tilburg, en auteur van het 'magnifieke' Metamorfosen, wordt geroemd vanwege zijn brede en diepgravende analyse van onze cultuur. Een van de weinige 'echte, zelfstandige denkers' die ons land kent.

Jacques (J.A.A.) van Doorn
Jacques (J.A.A.) van Doorn (1925) 'verdient het om erkenning te krijgen'. Zijn stukken zijn altijd heel kritisch en tegendraads. Een 'eclectisch, generalistisch en onbevangen' denker. Publicist en voormalig hoogleraar sociologie Van Doorn heeft met zijn politiek realisme het intellectuele klimaat in Nederland beïnvloed. Hij bracht realisme in het denken en schrijven, 'zonder minachting van geschiedschrijving en sociale wetenschappen'.

Marjolijn Februari
Moraalfilosoof en schrijver Marjolijn Februari (1963) is 'een prachtig denker'. In haar Volkskrant-columns komt haar juridische, kunsthistorische en filosofische scholing regelmatig tot uitdrukking. De 'combinatie van ironie, maatschappijkritiek en ethische bezinning' maakt Februari uniek. 'Haar werk is een hedendaagse vorm van intellectualisme dat herinnert aan het beste van Socrates'.

Gerard 't Hooft
Het werk waarvoor natuurkundige Gerard 't Hooft (1946) de Nobelprijs heeft gekregen, is baanbrekend geweest; zijn eigenzinnige speculaties over dat wat voorbij het huidige front van de natuurkunde ligt, ten aanzien van kwantummechanica, zijn goed gefundeerd en zelfs 'briljant'. Bovendien een 'heel aardige communicator', ondanks zijn geringe activiteit in het publieke debat.

Rudy Kousbroek
Schrijver en essayist Rudy Kousbroek (1929) is een 'buitengewoon scherpzinnig en verfrissend' denker. Bovendien een groot stilist en een 'ongekend veelzijdig' beschouwer van kunst, taal, wetenschap, Frankrijk en filosofie. 'Een goede opruimer'. Bij sommigen wekt het wel verbazing dat deze aartsrationalist en PC Hooftprijswinnaar van 1975 lijstduwer werd voor de Partij voor de Dieren.

Harry Kunneman
Een filosoof die niet met alle winden meewaait, en bovendien verstand heeft van concrete, maatschappelijke domeinen is hoogleraar sociale en politieke theorie Harry Kunneman (1948). 'Hij treedt op in ongelooflijk veel gremia en is geen monolithisch denker. Voelt verschrikkelijk goed de gesitueerdheid van het lot van mensen aan. Hij weet een verbinding te maken tussen zijn moraalfilosofie en de maatschappelijke praktijk'.

Annemarie Mol
Twents hoogleraar politieke filosofie Annemarie Mol (1958) is 'onmiskenbaar een twintigste-eeuwse intellectueel'. Zo houdt ze zich bezig met 'schijnbare banaliteiten, zoals de wc-loze sprinter, en gunt ze de filosofische hoofdrol die ze verdienen'. Mol stelt consequent de grote vragen, als: 'Wat is subjectiviteit? Hoe toont het mondiale zich in het lokale? Wat is verantwoordelijkheid?', die zij op experimentele wijze beantwoordt.

Jos de Mul
Een 'erg originele denker' is de Rotterdamse hoogleraar filosofie van mens en cultuur Jos de Mul (1956). Als hij de actualiteit becommentarieert, doet hij dat 'diepgaand en weet daarin zowel wat met de filosofische traditie te doen als een zinvolle bijdrage aan het debat te leveren'. De Mul doet vernieuwend onderzoek naar de informatiesamenleving, en hij onderscheidt zich van 'de vele oppervlakkige analisten omdat hij ook heel veel van klassieke culturen weet en dat weet te verbinden met de hedendaagse cultuur'.

Ad Verbrugge
Universitair hoofddocent van de VU Ad Verbrugge (1967) is 'vrij radicaal in zijn denken'. Hij uit een fundamentele kritiek vanuit een goed doordachte achtergrond waarvan de 'boodschap breed is herkend, hij weet de tijdgeest te raken'. Verbrugge 'participeert op een uitstekende manier als filosoof in het publieke debat', soms wellicht een beetje te veel. 'Het is te hopen dat hij op den duur zijn publieke optredens matigt om meer ruimte te krijgen voor het echte intellectuele werk'.

Michaël Zeeman
Michaël Zeeman (1958), literatuurrecensent en schrijver, vaart al twintig jaar met grote eruditie een onafhankelijke koers. Een 'fenomenaal geheugen met dito verbindingsvermogen'. 'Zijn talent om vijanden te maken is legendarisch en juist daaraan is behoefte in de gezellige kwekvijver van het Nederlandse debat'. Dit talent is wel 'deels retorisch en dat is zijn zwakte', maar zijn grote kennis en belezenheid maken hem tot een 'excellente' kandidaat.