VN MediagidsVrijuit praten bij de dokter kan weer
Samenleving / brein en geest 12.08.2010
We hebben weer privacy bij arts en psychiater: de diagnose-informatieplicht aan zorgverzekeraars is opgeschort.
Anoniem je verhaal doen bij de psychiater zonder dat de zorgverzekeraar meeluistert, het is weer mogelijk in Nederland. Vrijgevestigde psychiaters en psychotherapeuten hoeven voorlopig geen diagnose-informatie over hun patiënt op de declaratie te vermelden, stelde het College van Beroep voor het bedrijfsleven vorige week in zijn vonnis. Tot deze uitspraak waren behandelaren nog strafbaar als ze de informatie niet leverden aan de zorgverzekeraar, maar volgens de rechter is de Nederlandse Zorgautoriteit niet zorgvuldig genoeg omgegaan met de privacybelangen van de patiënt en het beroepsgeheim van de behandelaar. Het wachten is op betere privacywaarborgen.
'Het is een grote overwinning,' zegt psychiater Kaspar Mengelberg. 'En een welverdiende klap in het gezicht van minister Klink, die in 2008 nog het startsein gaf aan de NZa om tegenstribbelende behandelaren aan te pakken.' Opgelucht vervolgt hij: 'Nu kun je in de beslotenheid van de spreekkamer weer openhartig zijn.'
Mengelberg voert met zijn actiegroep DeVrijePsych al jaren strijd tegen de tariefstructuur die in 2008 in de geestelijke gezondheidszorg is ingevoerd op basis van een zogeheten Diagnose Behandel Combinatie (DBC). Aan elke DBC wordt een tarief gekoppeld, de diagnose-informatie moest linea recta naar de zorgverzekeraar. Ook patiënten die hun behandeling zelf wilden betalen om uit de databases te blijven, ontkwamen niet aan verplichte registratie.
In het Vrij Nederland-artikel 'Je geld of je beroepsgeheim' sprak Mengelberg zijn zorgen uit, want de medewerkers van de zorgverzekeraar die de declaraties onder ogen krijgen, zijn niet gebonden aan een beroepsgeheim. Dat schaadt de privacy van de patiënt, stelde de psychiater, en heeft een nadelig effect op de therapie. Uit gewetensnood behandelde hij sommige patiënten dan ook gratis. Maar nu DeVrijePsych en enkele andere partijen de rechtszaak hebben gewonnen, kan Mengelberg zijn métier weer naar eer en geweten uitoefenen, zónder de vrees voor vervolging. Zelfbetalende patiënten hoeven in de toekomst sowieso geen informatie af te staan.
'Ik ben zeer tevreden,' zegt de psychiater. 'De rechter maakt met zijn uitspraak duidelijk dat privacy en beroepsgeheim een zwaarwegend belang hebben. Weliswaar geldt die uitspraak alleen voor de vrijgevestigde behandelaren, maar ik hoop dat alle psychiaters en psychotherapeuten nu zullen opstaan. En ook de internist die de zorgverzekeraar niet wil meedelen dat zijn patiënt hiv-positief is, of de kinderarts die over gevoelige informatie beschikt. Met dit vonnis staan we allemaal sterker. We zien de staat steeds meer doordingen in het private domein, en daar heeft de rechter nu een grens aan gesteld; de staat is uit het private domein getrapt!'
- 'Nu kun je in de beslotenheid van de spreekkamer weer openhartig zijn'
Patiënt Judith Cohen, die in Vrij Nederland over haar angsten sprak, is 'dolblij'. 'En nu als de duvel weer rekeningen gaan schrijven,' zei ze tegen haar psychiater toen ze van de uitspraak hoorde. 'Voorlopig zijn mijn kwesties in veilige handen,' zegt ze. 'Maar voor hoe lang?'
Dat vraagt Rein Baneke, directeur van het Nederlands Instituut van Psychologen, zich ook af. 'Ik vrees dat het een tijdelijke overwinning is en dat er iets op bedacht zal worden. De uitspraak geldt bovendien nadrukkelijk niet voor instellingen.' Baneke adviseert zijn vrijgevestigde leden voorlopig geen diagnose op de factuur te zetten.
Liepen zij tot voor kort kans vervolgd te worden door de Nza wegens het niet vermelden van de diagnose, na de uitspraak zouden patiënten hen kunnen aanklagen als ze die informatie wél leveren. 'Sowieso blijft de plicht tot aanlevering van DBC-gegevens aan het DBC-informatiesysteem (DIS) bestaan. Dat betreft dus niet informatie die naar de zorgverzekeraars gaat, maar naar een centraal verzamelpunt dat namens de overheid wordt beheerd. Niet de zorgverzekeraar is dan het probleem, maar de overheid. Sommige van onze leden zien dat ook als een bedreiging van de privacy, ik ben daar minder beducht voor. Maar goed, eerst de nieuwe beleidsmaatregel van de Nza afwachten. Die kan de zorgverzekeraar bijvoorbeeld verplichten de diagnoses alleen te laten controleren door een arts of psychotherapeut die aan een medisch beroepsgeheim is gebonden; eigenlijk gewoon zoals dat vroeger onder de AWBZ ging.'
Wat Kaspar Mengelberg daarvan zou vinden? 'Daar zou ik goed mee kunnen leven. Maar de DBC-aanlevering aan DIS blijft de privacy schenden.'
