Vrij Nederland

http://forums.portlandmercury.com/member.php?u=81517

Het artikel 'De psychiater en Uw privacy' over verplichte DBC-
registratie, dd 11 april 2009, geeft mij als vakgenoot aanleiding tot
de volgende opmerkingen.
Ten eerste een lacune: Geen aandacht wordt besteed aan de grote groep
psychiaters met gevorderde carrière die hun praktijk sluiten omdat men
niet kan en wil meewerken aan dit defectueuze registratiesysteem. Hun
ervaringen en hun argumenten zouden het stuk wat meer diepgang hebben
kunnen geven.
Ook ontbreekt elke vorm van aandacht voor het feit dat in de DBC wordt
uitgegaan van het omstreden statistisch-diagnostisch
registratiesysteem DSM. Dit werkt op basis van syndromen die door de
farmaceutische industrie zijn gecreëerd en die oneigenlijk, ook
gevaarlijk gebruik van psychofarmaca op oncontroleerbare wijze
stimuleren. Deze omissie in het artikel is te betreuren omdat het hier
specifieke kenmerken betreft van de psychiatrische praktijk die bij
andere specialismen niet aan de orde zijn.
De ruimte die het vergt om dit uit te leggen wordt nu in beslag
genomen door foto's van de behandelkamers van de overwegend mannelijke
geïnterviewden.
Bij de lezers wordt door die foto's nogeens het cliché bevestigd dat
psychiatrie een specialisme is van artsen van het mannelijk geslacht
die heel veel geld verdienen en die wel wegbezuinigd kunnen worden.

dr. Gertie F. Bögels, psychiater/psychoanalytica

Uw artikel over het interview in uw blad plaatst een schrijnende kwestie in het licht en naar ik hoop zal het de aandacht krijgen, die het nodig heeft. Ik ben psychiater geweest en kan u ervan verzekeren, dat de psychiatrische patiënten veiligheid op de eerste plaats zoeken, omdat als het eenmaal bekend is dat zij psychisch niet in orde zijn letterlijk overal "met de nek worden aangekeken, uit banen geweerd en niet of maar nauwelijks in aanmerking komen voor een verzekering op leven en huis.

Leon H H M Panhuijsen, zenuwarts, psychoanalyticus.

Meneer Swinkels kan niets aan zijn angstaanjagende uiterlijk doen. Wel alles aan zijn angstaanjagende uitspraken! Op meneer Swinkels lijken mij meerdere DSM-kwalificaties van toepassing. Te denken valt vooral aan de narcistische en de psychopatische persoonlijkheidsstoornis. Ik hoop dat hij niet-geDBC'd de hulp kan krijgen die hij behoeft. En vooral dat hij verder zijn kop niet meer laat zien en zijn mond houdt.

Mariane Sepers, Dordrecht

Het betoog van Swinkels is van een treurig stemmende onwetenschappelijkheid, vol inconsistenties.
Om maar ergens te beginnen, hij stelt: ‘Ook emoties zijn in schema’s te vatten’. Nu is het in de wetenschappelijke literatuur genoegzaam bekend, dat er (ten minste) zeven soorten emoties zijn. Daarvan zijn alleen de drie minst gecompliceerde, de meest (duidelijk) lichaamsgebonden emoties (angst, agressie, etc.) goed wetenschappelijk te bestuderen en in hanteerbare technologische schema’s te vatten. Bij de wat minder ‘dierlijke’, meer ‘menselijke’ emoties lukt dat eenvoudigweg niet.
‘Met productgroepen kunnen we precies zien wat de behandelaar doet’. En die behandelaar afstraffen als hij niet het geautomatiseerde (stereotiepe?) antwoord op de vraag van de advieszoekende geeft. Want het woord richtlijn alleen al is misleidend, een richtlijn veronderstelt nog enige vrijheid voor de behandelaar, die is hier niet, het zijn dwanglijnen.
“Tachtig procent bestaat uit goedgelovigen, die lijden aan pronoia. De overige twintig procent lijden aan paranoia, dat zijn de achterdochtigen. En die hoor je steeds in dit soort kwesties.” Ja, dat zijn de patiënten van u en uw mede-psychiaters, meneer Swinkels.
“Het zijn altijd de achterdochtigen die het systeem niet zien zitten. Als je niet geregistreerd wil worden, ga je toch in een ander land wonen?” Hoe stelt meneer Swinkels zich dat voor, dat twintig procent van de Nederlanders emigreert? Ja, de budgettaire problemen zijn daarmee geneutraliseerd. Maar richtlijnen noch dwanglijnen zijn dan meer nodig en u verliest uw baan, meneer Swinkels.
“Waarom zou ik […patiënten betrekken bij de totstandkoming van het systeem…], ik weet als behandelaar wat hen beweegt. Omdat ze een probleem in de geest hebben zijn ze lastig te organiseren en kwetsbaar.” De heer Swinkels weet van (alle) patiënten wat hen beweegt. Hij kan ze, denkt hij, in schema’s vatten. Net zoals Procrustus, de herbergier, bij wie alle cliënten in één bed pasten. De te korte rekte hij op met de pijnbank, de te lange hakte hij de benen af, maar ze zullen met alle geweld in een DBC passen. Want als er geen D is kan er geen B zijn, en dus geen DBC. In gewone taal: Als een genezer geen diagnose kan stellen, zou hij toch de betrokkenheid met zijn cliënt en de geuzenmoed kunnen hebben om te zeggen: “Ik kan het niet precies zien, durven we het aan om dit en dit te proberen?” Al dat soort initiatieven om een cliënt te helpen ook als het geprotocolliseerde systeem machteloos blijkt te zijn worden systematische onderdrukt.
Is dat geen dwangneurose? Als je zo vasthoudt aan systematisering? Als je daar zo sterk aan vasthoudt dat je jezelf gaat tegenspreken? Als je in één en het zelfde interview zegt dat: [1] “We willen de statistiek honderd procent compleet hebben en dan kun je geen groepen uitzonderen.” En [2] “Tachtig procent kun je regelen, twintig procent zijn ingewikkelde uitzonderingen. Dan moet je niet te veel tijd in die twintig procent gaan stoppen, anders verwaarloos je die tachtig procent. Perfection kills progress, je kunt geen perfect systeem maken.” Mijns inziens is [2] in tegenspraak met [1].
Het is me nu ook niet meer duidelijk of Jan Swinkels wil dat 20% van de Nederlands bevolking maar moet emigreren, of dat het om 20% van die 20% gaat. Zelfs de percentages zijn voor het gemak maar gesystematiseerd. Het is die betreurenswaardige fixatie op statistieken maar vooral de inkonsekwentie daarin die de geloofwaardigheid en wetenschappelijke consistentie van Jan Swinkels ondergraven.
Ik mis ook elke gevoelsmatige betrokkenheid van Jan Swinkels bij de mensen die om zorg vragen. En we weten toch sinds een jaar of tien van onderzoekers zoals Antonio Damasio ( “No ratio without emotio” ) dat mensen volstrekt rationeel (lijken te) kunnen denken maar door een niet goed functionerend gevoelsleven toch volstrekt niet-rationele besluiten nemen.


Willem Daub

In de fraaie beschouwing van Carolina Lo Galbo (VN 11 april) over de psychiater en de privacy staan ten hemel schreiende zinnen en uitspraken. Als econoom die verder kijkt dan zijn monetaire neus lang is, viel mij de uitspraak op van de directeur van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie, “Geld gaat boven een principe als privacy, zo hoog is de nood in de GGZ”, roept de manager Peter Niesink uit. Zijn wij in Nederland zo diep gezonken, dat de bescherming van de intimiteit van een psychiatrische behandeling wordt opgeofferd aan een financiële calculatie? Dat kan toch niet waar zijn in ons land van normen en waarden, vraag ik aan Ab Klink en Jacob Kohnstamm.

Het lezen van het interview met de bedenker van het DBC-systeem, de psychiater Jan Swinkels helpt iedereen uit de droom. Je lijdt aan paranoia als je de privacy van de behandelkamer wilt handhaven. “Als je niet geregistreerd wilt worden ga je toch in een ander land wonen?”En op de vraag of Swinkels zich geen zorgen maakt over zijn beroepsgeheim, antwoordt hij “Dat is een rotsmoes van behandelaren”. Hebt u patiënten betrokken bij het maken van het systeem? “ Waarom zou ik, ik weet als behandelaar heus wel wat hen beweegt”. Zijn kwaadaardige arrogantie bereikt een hoogtepunt als hij uitroept dat de psychiaters zich aan zijn DBC-systeem moeten onderwerpen vanwege de meetbaarheid van de GGZ, een oogmerk dat ze niet leuk vinden, “want daarmee ontneem ik ze de vrijheid in hun beroep”. Daarom verheugt hij zich op het strenger optreden van de Nederlandse Zorgautoriteit, waardoor psychiaters die vasthouden aan hun beroepsgeheim ook jegens patiënten, die zelf hun rekening betalen, boetes krijgen van honderdduizend euro. In de verte hoort de burger het klappen van de zweep.

De betekenis van het interview met deze man is gelegen in de spiegel die wordt voorgehouden aan een jongere generatie. Ten behoeve van dogmatische en monetariserende systemen wordt het dehumaniseren van de menselijke betrekkingen tussen patiënt en psychiater op de koop toe genomen. In een dergelijke samenleving die Swinkels voor ogen staat, willen velen niet leven. Anders dan Swinkels meent verlaten zij echter niet het land. Zij verzetten zich met hand en tand tegen deze Nederlandse variant van de ondergang van de beschaving. En met succes!

Arnold Heertje

Met verbijstering las ik dit artikel. Wij --- het publiek --- worden door onze regeerders hierover in het duister gehouden , of, wat veel kwalijker is, misleid. Hoe is dit in G-dsnaam mogelijk in een zich als democratisch afficherend land als Nederland? Voor deze volksverlakkerij moet nog veel meer aandacht komen! Weg er mee!

N. Vermeij
Amsterdam

Met heel veel "instemming" heb ik Uw artikel over de DBC in de psychotherapie gelezen. Ik denk dat meer aandacht over deze gevaarlijke ontwikkeling in de privacy"wetgeving" meer dan gerechtvaardigd is.

Th.Koster-Sanders

Een cliënt van mij belt om te vertellen dat hij een hypotheek heeft aangevraagd voor de koop van een huis. Voor de aanvraag is een gezondheidsverklaring nodig. Voor deze gezondheidsverklaring moet hij naar waarheid invullen of hij ooit psychologische hulp gehad heeft.

Als hij niet naar waarheid invult krijgt hij geen hypotheek. Als hij wel naar waarheid invult dat hij een aantal psychologische consulten gehad heeft (i.v.m. een nieuwe baan) moet hij vermelden bij wie en staat in de kleine lettertjes dat hij door te tekenen toestemming geeft om mij informatie te vragen.
Is dit correct?

Marian Ploegmakers-Burg

De inhoud van uw omslagartikel “Je geld of je beroepsgeheim” over de privacyproblematiek in de psychiatrie bevatte voor mij weinig nieuws. Maar dat afzonderlijke kader met de opinie en die schitterende foto van de bedenker van het DBCsysteem, Prof. Jan Swinkels, is werkelijk oogopenend. Ik wist van de wantoestanden in de psychiatrie in het voormalig Oostblok. Maar dat we het hier inclusief werkwijze, opvattingen en etikettering van de tegenstanders ook hebben: daarvan was ik nog niet op de hoogte.

Mr. Jos W. Lemaier, Utrecht

In recente berichtgeving over privacyaspecten van de DBC’s ggz wordt een
onjuiste en onterechte weergave van de zaak gegeven. In 2006 is de
DBC-systematiek breed in de ggz geïntroduceerd. Dat is nadrukkelijk niet
gedaan met als doelstelling om patiëntengegevens ter beschikking te krijgen.
Dat is wel gedaan met als doelstelling om de ggz-zorg goed en betaalbaar te
houden. Met de introductie van de DBC’s krijgt de patiënt zo snel als
mogelijk een heldere diagnose en wordt er een passende behandeling
uitgevoerd. Uit de eigen jaren die ik werkzaam was in de ggz-sector, staat
me nog een gesprek heel helder voor de geest. Het was het gesprek dat ik
voerde met vertegenwoordigers van Ypsilon, de vereniging van ouders van
schizofrenie patiënten. Zij geven aan soms wanhopig te worden van het feit
dat een diagnose wel jaren uit kon blijven. Jaren van wanhoop, jaren van het
uitblijven van een echt passende en evidence based behandeling. Met elkaar
is in de ggz besloten om hier iets aan te doen. Een van de elementen hierin
was de introductie van de DBC-systematiek, waarmee enerzijds de financiering
in de ggz-zorg een beter passend instrumentarium krijgt, maar anderzijds ook
informatie verzameld wordt over ziektebeelden van psychiatrisch patiënten en
de wijze waarop ze behandeld worden. Informatie die kan dienen voor verder
wetenschappelijk onderzoek en het ontwikkelen van richtlijnen. Zodat
psychiatrisch patiënten echt datgene krijgen waar ze recht op hebben, de
best mogelijke zorg. Informatie ook waarvan de beschikbaarheid zeer streng
gereguleerd is, zodat de privacy van patiënten optimaal geborgd is.

Anna van Poucke, directeur DBC-Onderhoud

Voor een commentaar op uw artikel over DBC's (11 april pag. 32 ev) zie
onderstaande blog:
De privacyschending is nog het minste gevaar bij het gebruik van DBC's.

http://www.bloxster.net/observaties/
Willem van de Sanden, gezondheidszorgpsycholoog

Met verbazing heb ik het stuk over de DBC registratie gelezen en dan met name het weerwoord van psychiater Swinkels. Nadat ik het enige uren heb laten zakken weet ik nog steeds niet of ik zijn reactie hilarisch of beangstigend vind. Swinkels maakt zich geen zorgen over de privacy van cliënten want, "zorgverzekeraars hebben afgesproken deze informatie niet te zullen doorleiden". Hoe naïef kun je zijn. Ook meent Swinkels dat tegenstanders van registratie lijden aan paranoia en maar in
een ander land moeten gaan wonen.

Geachte heer Swinkels, de manier waarop u anders denkenden declassificeert is treurig. Het feit dat u dit als psychiater doet maakt het nog erger. Misschien is het voor u zelf tijd om naar een ander land te verhuizen, ik denk dat het werkklimaat in bijvoorbeeld een land als Noord-Korea u zal aanspreken.

Rob Dijkstra, Sociaal psychiatrisch verpleegkundige, Nijmegen

Als reactie op uw prima artikel over de privacyproblemen in de psychiatrie laat ik mij gaarne door collega Swinkels DBC-deren als "paranoïd". Ook al is het eigenlijk een vorm van sovjet-psychiatrie om je opponenten een diagnose op te plakken, en bovendien een beetje dom: We mogen immers aannemen dat de evolutie die 20% paranoïden nuttig heeft geacht voor de overleving van de soort. Meelopers zijn erg praktisch, maar types die eerst kritisch denken voor ze wat doen en niet blindelings achter leiders aanlopen hebben ook een functie.

Inhoudelijk moet hij dan ook met kracht weersproken worden. En wat mij betreft behelst de werkelijkheid zelfs nog alarmerender feiten dan ik in uw artikel terugvind:

Er wordt verdoezeld dat rond de privacy een principiële verandering is doorgevoerd. Ook vroeger moesten wij inhoudelijke informatie geven aan verzekeraars. Maar die informatie ging naar een adviserend geneeskundige en bleef daarmee binnen het medisch kanaal en de medische geheimhoudingscode. Tegenwoordig gaat die informatie naar een computer.

Dat heeft een dramatische feitelijk gevolg dat, -ook wanneer het ergens nadrukkelijk wordt aangekaart-, consequent in een doofpot blijkt te verdwijnen. Er worden nu immers grote databases bij de verzekeraars opgebouwd waarin bovendien familieverbanden kunnen worden gelegd. In combinatie met de snel groeiende genetische kennis leidt dat met het vorderen van de tijd tot een soort DNA-databanken met extreem hoge voorspellende waarde voor levensduur, door te maken ziektes, en waarschijnlijk ook gedrag. En wie wil dat soort materiaal in handen van anderen, laat staan commerciële verzekeraars ?!

Het is natuurlijk bijna volksverlakkerij dat regelgeving en toezicht rond een uitgebreid systeem voldoende waarborgen biedt. Alles wijst er op dat als iets kan, het ooit ook gebeurt; en dus zal er misbruik komen en zullen er fouten komen. Voorbeelden uit het buitenland zijn er al.

Volksverlakkerij is eigenlijk nog een te zwakke term voor het volgende: Ons psychiaters is bij hoog en bij laag bezworen dat de slimste computers duizenden jaren zouden moeten rekenen om de gegevens die wij gespeudonimiseerd aan de (semi)overheid aanleveren tot personen te kunnen herleiden. De feiten zijn er echter dat ten eerste de hele pseudonimisering de afgelopen jaren nog niet plaatsvond, en recentelijk blijkt dat er een sleutel bestaat die de pseudonimisering met een druk op de knop ongedaan kan maken!

Dat de combinatie van DBC’s en die gigantische database een “verwetenschappelijking” en kwaliteitsverhoging van de psychiatrie (of de gezondheidszorg in het algemeen) gaat opleveren lijkt al geruime tijd gelogenstraft te worden. Behandelingsprogramma’s richten zich naar DBC’s in plaats van omgekeerd. En het strakke en geautomatiseerde ordeningsprincipe leidt tot meer eenvormigheid. Voor Swinkels is dat een wenselijk proces, en daarachter gaat de opvatting schuil dat voor kwaliteit "normering" nodig is. Een dergelijke statische topdown benadering van kwaliteit is echter moordend voor vakgebieden die in snelle ontwikkeling zijn, en voor wetenschap. Daarvoor dient men een dynamische kwaliteitsbenadering te hanteren of de wetenschappelijke falsifiërings-benadering: niet "zo moet het", maar "laat ik mij afvragen of dit misschien onzin is en het verbeteren". Wanneer ik aan de patiëntkant in de zorg vertoef, merk ik de gevolgen: In tegenstelling tot het beleden adagium van maatwerk krijg ik in meer dan de helft van de gevallen routinematige standaardoplossingen aangemeten die aantoonbaar niet goed bij mijn individuele problematiek passen, en op complexere vragen krijg ik veel te simpele of zelfs onzinnige antwoorden.

Natuurlijk moeten psychiatrische ziekten uit de taboesfeer, maar het is een drogredenering om dat gelijk te schakelen met het op straat gooien van privacygevoelige informatie. En dat het om zeer beperkte gegevens gaat is niet waar; de inconsistentie van een dergelijke bewering te midden van een uitgebreid pleidooi voor transparantie en data-verzameling zegt al genoeg . Een complete DBC geeft niet alleen een enkel medisch etiket, maar ook enig zicht op persoonlijkheidskenmerken, probleemgebieden, en het functioneren over de afgelopen jaren.

Hoe alarmerend de situatie is wordt eigenlijk pijnlijk mooi gesymboliseerd door Swinkels’ uitspraak “als je niet geregistreerd wilt worden, ga je toch in een ander land wonen”. Daarmee geef je aan niet begrepen te hebben dat onze rechtsstaat bevochten is op een autocratisch systeem waar het inderdaad buigen of barsten was, en bepleit je in feite een stap terug naar díe tijd; een stap die al is gezet. Het moge zo zijn dat er wellicht ook artsen zijn die bang zijn dat er in de keuken gekeken wordt, maar deze strijd gaat over basale principes. Van mij mag iedereen in de keuken kijken, mits hij dat doet via de ogen van de patiënt of diens vertegenwoordiger (maar dan wel een vertegenwoordiger zonder eigen belangen en agenda’s). Voor de politiek en diens verlengstukken dient de spreekkamer gesloten te blijven. En als de politiek wil interveniëren in de zorg dan dient zij dat te doen in democratische interactie met zijn burgers en via die burgers. Dat sluit geen toetsbaarheid van de arts uit; die ís er; namelijk aan de professionele standaard, en langs een veelheid van wegen, waaronder de juridische. Alle andere constructies leiden tot varianten van politieke geneeskunde waar de dokter een engerd is die kijkt of je vriend of vijand bent, wat je huidskleur is, of je braaf bent, wat je plaats in de hiërarchie is, of je nuttig bent voor de maatschappij, wat je buikomvang is, enzovoort. En zo nodig velt hij persoonlijk je doodvonnis omdat je de vastgestelde qualy-grens niet haalt, of hij aborteert je omdat je een ongehuwde Antilliaanse moeder bent.

Laten we nog even lekker paranoïde doorgaan:
Dat Kohnstamm indirect de boetebevoegdheden van toezichthouders als Nza en IGZ ondersteunt door deze ook zelf te willen verbaast mij: Diverse juristen van naam vinden dat die bevoegdheid in een rechtsstaat uitsluitend bij de rechter hoort. Zijn woorden suggereren dat het samenhangt met het moeilijke krachtenspel waarbinnen hij moet opereren. Illustratief daarvoor zou de opvallende draai die het CBP in de periode 2005-2006 heeft gemaakt kunnen zijn, maar we moeten gissen wat zich achter de schermen heeft afgespeeld. Mijn zieke brein meent zich te herinneren dat het toenmalig kabinet juist in de periode dat de zorgverzekeringswet en de invoering van het burgerservicenummer in de zorg (dat mij als arts tot een onbezoldigd controleur en opspoorder maakt !) de geldkraan voor het CBP heeft geknepen. Soms lijkt Kohnstamm bijna te beschaafd voor zijn taak, maar het valt te waarderen dat hij steeds opnieuw openingen zoekt. Laten we goed onderstrepen dat hij dat ook in uw artikel doet, en op zijn eigen nette manier eigenlijk zegt dat hij het huidige systeem onwettig acht ….

A.L. Cense, psychiater, Stoutenburg

Complimenten voor uw overzichtelijke en duidelijke artikel over de manier waarop DBC's de privacy van cliënten van psychiaters en psychotherapeuten verkwanselen en de krankzinnige manier waarop het weigeren van die verkwanseling strafbaar wordt gesteld. Rop Gonggrijp heeft het al eerder prachtig samengevat toen hij werd bevraagd over de risico's van het vastleggen van prive-gegevens in databases: "als je allerlei gevoelige gegevens over mensen vastlegt in bestanden, dan ga je er wel heel erg van uit dat vanaf nu tot aan het eind van de levensduur van die bestanden iedereen die er bij zal kunnen er 100% correct mee zal omgaan."

Dhr. Swinkels lijkt niettemin de mening toegedaan dat dit soort gegevensverzameling een volkomen onschuldige activiteit is: hij getuigt niet van enige wetenschappelijke kennis over gebruik en misbruik van persoonsgegevens of de invloed die verstrekking van die gegevens heeft op de relatie tussen verstrekker en beheerder. Dit uitgangspunt van dhr. Swinkels doet vermoeden dat hijzelf in hoge mate behept is met wat hij goedgelovigheid oftewel 'pronoia' noemt.

(Overigens gaat dhr. Swinkels niet alleen met privacy, maar ook met de term 'pronoia' nogal eigengereid om. Voor zover ik weet wordt een vroege definitie van de term 'pronoia' aan John Perry Barlow toegeschreven en betreft ze niet goedgelovigheid maar "the suspicion the Universe is a conspiracy on your behalf". De meer populaire definitie van pronoia komt van Fred H. Golder in SOCIAL PROBLEMS,V.30,N.1:82-91: "Pronoia is the positive counterpart of paranoia. It is the delusion that others think well of one.")

Ik kan mij de angst van de geciteerde cliënte, die het nauwelijks verdraagt als er gegevens over haar worden vastgelegd, goed voorstellen: deze systematiek en strafbaarstelling roepen niet alleen bij haar associaties op met de bevolkingsregisters en hun 'nut' tussen 1940 en 1945. Het is in dit verband opmerkelijk dat dhr. Swinkels zelf nadrukkelijk dezelfde associaties oproept door te suggereren dat iedereen die aan deze gegevensmelkerij niet onderworpen wil zijn, maar het beste ons land uit kan vluchten. Met die opmerking heeft dhr. Swinkels op een trieste en nauwelijks humane manier groot gelijk, en ongetwijfeld zal zijn gelijk op dit punt in de komende tien jaren bewezen worden als wij geen politici hebben of krijgen die aan deze wantoestand een einde maken.

Jessica Terwiel, eerstelijnspsychologe en rapporteur pro justitia

De reactie van. Prof. Dr. J. Swinkels op het artikel heeft mij nogal gestoord.
De ongenuanceerde stelligheid, de minachtende toon en de soms ronduit kwaadaardige kwalificaties van patiënten en collega’s wekken de indruk dat het collega Swinkels ontbreekt aan respect voor beiden en aan zelfreflectie .
Zo kwalificeert hij zorgen over privacy in het DBC-tijdperkde privacy-kritiek als “onzin” en licht dat als volgt toe: “ tachtig procent bestaat uit goedgelovige mensen, die lijden aan pronoia , de overige 20 procent lijdt aan paranoia” . Ik kan dat niet anders lezen dan dat Prof. Swinkels van mening is dat 80 procent uit sukkels bestaat en de rest is gek, ergo: 100 procent hoeft niet serieus genomen te worden. Dat doet hij dan ook niet, want even verder in het interview beweert hij patiënten niet nodig te hebben bij de totstandkoming van een zeer relevant vergoedingenhet systeem, omdat hij (ik citeer): “ als behandelaar heus wel weet wat hen beweegt. Omdat ze een probleem in de geest hebben zijn ze lastig te organiseren en kwetsbaar”. Er zijn, zoals prof. Swinkels zou kunnen weten“heus wel weet”, diverse patiëntenorganisaties aan wie hierover een mening gevraagd zou kunnen worden.

Prof. Swinkels kan zich de zorgen van patiënten blijkbaar niet voorstellen, want: “ ze lijden toch gewoon aan een ziekte?” Vervolgens lijkt hij te suggereren dat hij opkomt voor de positie van de psychiatrische patiënt. Zijn voorbeeld laat echter schrijnend zien dat hij zich geen rekenschap geeft van een maatschappelijke realiteit, waarin, ondanks dat Swinkels zich daar niets van aan wenst te trekken, een psychiatrische aandoening in veel gevallen stigmatiserend is en waarvan patiënten op allerlei manieren, naast het direct invaliderende van de ziekte zelf, veel nadeel ondervinden.

Swinkels suggereert vervolgens dat patiënten en collega’s die zich ongerust maken over dit systeem, “ maar in een ander land moeten gaan wonen, ev”. Ik ga er maar vanuit dat deze opmerkingen vooral gebaseerd zijn op de hinder die Swinkels van de kritiek op “ zijn” DBC’s lijkt te ondervinden .

Dan komen de collega’s in het schootsveld van Swinkels. De zorgen over het beroepsgeheim, hét fundament onder de behandelverantwoordelijkheid van elke dokter, doet hij botweg af als “rotsmoes”. Hij schrijft collega’s bizarre intenties toe met betrekking tot hun weigerachtigheid voor het aanleveren van gegevens zoals: “ bang te laten zien wat ze doen”, “het prettig vinden om ondoorzichtig te kunnen declareren” en “ bang te zijn om volgens wetenschappelijke richtlijnen te moeten werken”. Ergerlijke en infame aantijgingen, die ongepast zijn , zeker voor iemand met de statuur van hoogleraar, van wie men meer waardigheid en genuanceerdheid verwacht.

Ik meen dat prof. Swinkels zowel de patiënten als de beroepsgroep heeft beledigd met zijn uitlatingen. Ik wil mij middels dit schrijven dan ook uitdrukkelijk hiervan distantiëren , en ik hoop dat vele collega’s, en met name ook mijn beroepsvereniging ,de Nederlandse Vereniging van Psychiatrie, dat met mij zullen doen.


C.Folkers, psychiater, Duivendrecht

“Allemaal achterdocht”: nou dachten we toch even dat dr. Swinkels een kernprobleem van het DBC systeem verwoordde. Maar wie schetst onze verbazing dat hij juist ons, professionals en managers in de GGZ , bedoelt. Het moet niet veel gekker worden. Dr. Swinkels, een verklaard voorstander van op wetenschappelijk bewijs gestoelde geneeskunde, presteert het om op één pagina met een stuk of vijf ongefundeerde uitspraken professionals, patiënten, en Russen te beledigen.

En laten we nou een voorbeeld uit de praktijk kennen, waarbij een werkgever wél op de hoogte kwam van de diagnose van zijn werknemer, omdat hij de preventie cursus betaalde in het kader van reïntegratie. Het zou een goede zaak zijn als er meer publieke discussie gevoerd zou worden over de recente wijzigingen in het GGZ-stelsel, liefst mét patiënten en professionals. Wie echter op deze toon polemiseert, riskeert zichzelf daarvoor te diskwalificeren.

T. Bongaards en A. Ralston, psychiaters

De reactie van collega Swinkels, die ongefundeerd om zich heen slaat, kan niet onweersproken blijven. Wij willen dat doen met feiten en niet met verdachtmakingen zoals Swinkels doet.

Medio 2008 is vanuit de actiegroep Zorg Geen Markt een enquête uitgevoerd onder professionals in de ggz naar de gevolgen van het nieuwe zorgstelsel. Voor het eerst werd op grote schaal naar de mening van de professionals zelf gevraagd. Blijkbaar voorzag dat in een behoefte, want bijna 5400 werkers in de ggz namen de moeite om de uitgebreide vragenlijst in te vullen. We noemen enkele uitkomsten, waarbij we ons beperken tot het systeem van de Diagnose Behandel Combinaties waarover Swinkels zo enthousiast is:

• 96% ervaart het DBC-systeem als een topdown maatregel waar professionals en patiënten totaal niet bij betrokken waren
• 71% geeft aan dat DBC’s de privacy van de patiënt aantasten; bij de vrijgevestigden is dit zelfs 90%. Hierbij moet worden aangetekend dat voor de professionals in ggz-instellingen veel radertjes van het DBC-systeem buiten zicht blijven. Vrijgevestigden daarentegen hebben met alle aspecten van het systeem te maken.
• 96% geeft aan dat DBC’s onnodige bureaucratie veroorzaken
• 93% is van mening dat DBC’s niet tot goedkopere zorg leiden
• 88% rapporteert een vermindering van de kwaliteit van zorg
• Slechts 2% wil op dezelfde voet verder; 89% wil stoppen met DBC’s

Als het onderzoek iets duidelijk maakt, dan is het wel dat de professionals het DBC-systeem ervaren als een ontwrichtend controlemechanisme dat, geboren uit achterdocht, van bovenaf is opgelegd. Zijn al die professionals bang om te laten zien wat ze doen? Vinden al die professionals het ‘natuurlijk’ prettig om ondoorzichtig te kunnen declareren? Wie daar in gelooft lijdt pas echt aan achterdocht. Bovendien: de collega’s van de Vrije Psych, die zich al jaren principieel verzetten tegen de DBC systematiek, doen dat in hun vrije tijd, riskeren boetes en celstraf en zien hun patiënten in sommige gevallen gratis om de privacy niet te hoeven schenden. Zouden deze professionals dat allemaal doen om er rijk van te worden? Het is maar waar je in gelooft.

Het onderzoek ‘De ggz ontwricht’ laat zien dat collega Swinkels tot een zeer kleine minderheid behoort die door wil met het DBC-systeem. Dat is ook wel logisch, want hij behoorde al tot de even kleine minderheid die actief betrokken is geweest bij de ontwikkeling ervan. Het wordt tijd dat deze minderheid gedwongen wordt om transparant te zijn over de wijze waarop dit ontwrichtende systeem tot stand is gekomen. Een parlementaire enquête, of misschien wel een door de sector zelf in het leven te roepen onderzoekscommissie, zou daartoe het middel kunnen zijn. Een toegeven van het eigen ongelijk, zoals een enkele medeverantwoordelijke al heeft gedaan, volstaat. Gevolgd door het zetten van een stap opzij en het ruimte bieden aan alternatieven. Wie van de verantwoordelijken durft het al aan om zich te melden bij Vrij Nederland voor openhartig interview?

Fred Leffers en Thijs Emons
Beiden psycholoog bij GGNet, lid van actiecomité ‘Zorg Geen Markt’ en medeauteur van het onderzoeksrapport ‘De ggz ontwricht'. Zie voor meer informatie www.zorggeenmarkt.nl

Inmiddels kon ik kennis nemen van een veelheid van lezerscommentaren en gelukkig blijk ik in goed paranoid gezelschap.
Tenminste op 1 (!) na:

Mw. v. Poucke van DBC-onderhoud geeft een aantal argumenten pro DBC. Haar argumenten laten zich gemakkelijk ontzenuwen.

1. "DBC's leiden tot kostenbesparing"
Tot op heden weet ik niet beter dan dat de DBC's chaotische inkomensgevolgen hebben: grote daling in de psychiatrie en grote steiging bij een aantal ondersteunende somatische specialismen. Interessanter nog lijkt me echter de vraag wat het syteem aan kosten met zich meebrengt voor administratief personeel, verwerkende instanties en automatiseering. Dat moet alles bij elkaar een giga-bedrag zijn. En daar had heel veel moois mee kunnen gebeuren.

2. "DBC's voorkomen diagnose-leed"
Dat er rond schizofrenie schreinende situaties voorkomen waarbij mensen jarenlang zonder hulp voortmodderen moge duidelijk zijn. Maar dat heeft natuurlijk alles te maken met de aard van de ziekte en de onmacht die daarmee samenhangt, en helemaal niets met de aan- of afwezigheid van een diagnostische etiketten-automaat.

3. "DBC's leiden tot betere behandeling"
Onzin.
DBC's leiden tot een eenvormiger behandelaanbod. Dat kan betekenen dat slechte behandelingen wat beter worden, maar ook dat goede behandelingen slechter worden.
De achterliggende systematiek werkt bovendien verstarring in de hand, en dat lijkt me niet wenselijk in een vak waarin veel ontwikkelingen plaatsvinden en ook in vele opzichten dringend gewenst zijn.

4. "DBC's zijn niet ontwikkeld om patientengegevens te pakken te krijgen"
Laten we maar aannemen dat dat zo is, al lijkt het wat in tegenspraak met de wensen van degenen die uit de gegevens willen en zullen putten). Het wezenlijk probleem blijft dat het KAN.

A.L.Cense

De essentie van het artikel, privacy in de ggz, verdient meer aandacht dan de kletspraat van meneer Swinkels.
Het is absoluut essentieel voor het kunnen ontstaan van een therapeutische relatie dat vertrouwelijkheid is gewaarborgd.En dat kan alleen met een absoluut geldend beroepsgeheim.Dat is de basis, primair vertrouwen, juist voor die mensen die dat nooit gekend hebben, en die juist daardoor met fundamentele angsten leven.
Wie dat niet begrijpt, niet voelt en het bestaan ervan ontkent, heeft in de ggz niets te zoeken en doet alleen maar schade.
Dat onze overheid, in haar ongekende achterdocht jegens de burgers en dan ook nog eens extra jegens professionals die zich bezighouden met "zaken van de geest", het heeft bestaan om de grondrechten van de burger te schenden is kennelijk nog steeds niet tot diezelfde burger doorgedrongen. Het is de paranoidie van de machthebber, die tot ongebreidelde regelzucht heeft geleid. 1984 was een fictieverhaal van een schrijver. Het lijkt er nu toch op dat de fictie werkelijkheid aan het worden is. De Zorgauthoriteit als de "Denkpolitie", wie had kunnen denken dat Huxley zo'n visionair was.
Het is thans echt de wereld op zijn kop. Zij die zich integer aan hun beroepsgeheim houden zijn tot misdadiger verklaard Je aan je beroepsprincipes houden, welke alleen tot heil van de lijdende patient zijn, maakt je in de huidige wetgeving tot crimineel.
Daat daar nog geen massaal verzet tegen is blijft mij verbazen, of het moet zijn dat de verloedering zich zo sluipend heeft voltrokken zoals bij de arme kikker waarbij het water steeds warmer werd gemaakt, en toen ie eenmaal kookte het te laat was om zich te realiseren wat er was gebeurd.
Ik hoop dat VN het niet bij dit artikel laat. in de ggz zijn op dit gebied veel meer kwalijke zaken gaande, almede ook in de keuringspraktijken
bij arbeids(on)geschiktheid, waarbij diezelfde overheid opdrachtgever is en zich daar ook niet aan fundamentele rechten van privacy en beroepsgeheim meent te hoeven houden.
Hup VN, ga door.
G.Praal, klinisch psycholoog en psychotherapeut

Het lijkt mij relevant hier te noemen dat mevrouw Fatma Koser Kaya [1] op 23 april 2009 aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de volgende Kamervragen heeft gesteld naar aanleiding van dit artikel in VN [2]:

“1 Wat is uw reactie op de opmerkingen van het CPB dat zijn advies over het vermelden van diagnose-informatie op declaraties niet sloeg op patiënten die besluiten hun psychiatrische behandelingen zelf te betalen?
2 Waarom heeft u destijds besloten dat ook de behandelingen waarvoor patiënten besluiten zelf te betalen moeten worden geregistreerd?
3 Hoe beoordeelt u de reactie van UVIT dat het declareren van vrijgevestigde psychiaters in DBC’s overbodig is?

Ik ben zeer benieuwd naar de antwoorden van minister Klink. Zij zouden hem in de gelegenheid kunnen stellen een misstand die onder zijn verantwoordelijkheid plaatsvindt eerzaam uit de weg te nemen.

[1] In vervolg op eerder gestelde vragen van mw. Kaya, zie: <http://www.devrijepsych.nl/?pagina=D'66%20kamervragen&amp;id=258>
[2] Vrij Nederland, 11 april 2009: “De psychiater en de privacy” <http://www.vn.nl/Maatschappij/ArtikelMaatschappij/PrivacyInDeGeestelijkeGezondheidszorg.htm>

R.Hees, psychiater

Op ieder potje past een etiketje dat iedereen kan (mag) lezen?
“Allemaal achterdocht” staat er boven het interview met psychiater en bijzonder hoogleraar Jan Swinkels. Een treffende kop! Meneer – de titel “heer” vind ik hem niet passen – Swinkels kijkt met veel achterdocht naar zijn collega’s binnen de geestelijke gezondheidszorg. Hij gaat voorbij aan het feit dat verreweg de meeste behandelaars gewoon hun werk goed willen doen en niet bezig zijn met fraude en lapzwansen. Liever dan dat zij zich bezighouden met registratie ten behoeve van declaraties en statistieken, verlenen zijn daadwerkelijke hulp aan hun cliënten. Het is griezelig dat uitgerekend een psychiater zo minachtend spreekt over behandelaars en cliënten binnen de GGZ. Je mag toch hopen dat deze cynische psychiater geen cliënten meer in behandeling heeft en krijgt.
Swinkels zegt dat hij wel weet wat cliënten beweegt en dat ze kwetsbaar zijn. Hoe kan iemand die zijn collega’s niet eens begrijpt zich wél in zijn cliënten verplaatsen? En als hij weet dat cliënten zo kwetsbaar zijn, waarom walst hij dan zo over hen heen?

Statisticus Swinkels heeft een Nederlands spreekwoord verbasterd: hij heeft het dekseltje dat op ieder potje past vervangen door een etiketje. De lijm van zijn etiketjes wil echter in veel gevallen snel loslaten. Diagnoses en behandelingen zijn niet zo eenvoudig onder een hoedje (dekseltje) te vangen. DBC’s zijn niet heiligmakend omdat ieder mens anders is en dan bedoel ik zowel de cliënt als de hulpverlener. Mijn voormalige huisarts stelde een diagnose bij een fysieke klacht. Fysiotherapie zou geen nut hebben. Desondanks ben ik naar een fysiotherapeut gegaan, die (met specifiekere kennis) niet met zekerheid een diagnose kon stellen en evenmin kon garanderen dat de behandeling succesvol zou zijn. We namen het risico en de behandeling sloeg aan.
Een evidence based behandeling als cognitieve therapie gaat vaak te veel voorbij aan (diepere) gevoelens. Op de langere termijn blijkt de behandeling regelmatig minder succesvol dan in eerste instantie. Het effect is als toediening van een maagzuurremmer: de pijn is tijdelijk weg maar de dieperliggende oorzaak is niet opgezocht en aangepakt.
DBC’s gaan ook voorbij aan de vertrouwensband en relatie tussen de hulpverlener en zijn cliënt. De klik binnen de therapeutische relatie is van evident belang, meer dan de behandelvorm, zo is bekend. Voor veel cliënten is het beroepsgeheim van essentieel belang, niet eens alleen omdat men wil voorkomen dat werkgever, verzekeringsmaatschappij of familie op de hoogte raken van de zielenroerselen en diagnose. Men wil zelfs gewoonweg dat de toevertrouwde intimiteiten altijd binnenskamers blijven; dat ook in geval van inter- en supervisie zaken alleen anoniem besproken worden. Dat Swinkels erop vertrouwt dat verzekeraars geen informatie doorspelen omdat ze dat belóófd hebben is van een naïviteit die een bijzonder hoogleraar niet past.
Waar DBC’s evenmin rekening mee houden is het feit dat er een groot verschil is in de tijd die cliënten nodig hebben om een vertrouwensband op te bouwen alvorens de behandeling inhoudelijk werkelijk van start kan gaan. Er zijn mensen die in een eerste sessie al hun ziel blootleggen maar daar staan diepgekwetsten tegenover die hiervoor vele sessies moeten ondergaan.

Veelzeggend in deze hele kwestie is mijns inziens (ook) het gegeven dat een koepel van DBC-vrije praktijken is opgericht, dat er rechtszaken zijn gevoerd, gratis behandelingen gegeven en praktijken opgeheven. Ach, het is natuurlijk allemaal maar achterdocht!

Liesbeth Dirkse

Gezien de vorm van zijn hoofd heeft dhr. Swinkels met zijn hoofd tussen de deur en de deurpost gezeten. Hard. Meermaals. Hersenschade, veel zelfs. Zijn uitspraken zijn hem dan ook niet aan te rekenen en moeten niet serieus genomen worden. Mededogen zou een meer passende reactie zijn. En een doorhaling in het BIG-register uiteraard.

Groet, Jan Roberts, Den Haag

Als vrijgevestigd klinisch psycholoog/psychotherapeut werk ik zowel in de 1e als in de 2e lijn. In de laatste DBC-deer ik (helaas) ook. Mijn cliënten vertel ik dat. Het staat uitgebreid in de folder. Verzekeraars sturen enorm op het ontvangen van informatie: een verwijsbrief is niet geldig als de klachten er niet door de huisarts ingezet zijn (heel veel huisartsen doen dit niet, dat geeft voortdurend discussie.. en hoe begrijpelijk het ook, maar de meeste van mijn clïënten kunnen de behandeling echt niet betalen, als de verzekeraar weigert is dat een groot probleem). In de 1e lijn is dit minder aan de orde (hoewel sommige verzekeraars hier een kopie van de verwijsbrief eisen voor ze de cliënt (een deel van) de behandeling vergoeden.
Ook ik verbaas me erover dat cliënten en cliëntenorganisaties zich niet roeren. Maar dit was ook zo toen het aantal psychotherapiezittingen in de AWBZ van 90 teruggeschroefd werd naar 25. Onze cliënten hebben wel iets anders aan hun hoofd, te weten hun klachten.

Een bij-effect dat al eerder genoemd werd is dat veel collega's stoppen. Of overstappen naar (DBC-vrij, althans nu nog) de eerste lijn. Ook ik doe meer in de eerste lijn dan eerder, omdat het uitbetalen van DBC's niet echt soepel verloopt (zonder eerstelijn was ik al lang failliet gegaan). In mijn omgeving kan ik voor familieleden van cliënten eigenlijk geen collega's meer vinden. En mijn wachttijd is gemiddeld een maand of 10 (met flink ontmoedigen). Het zou gezien zo'n tekort, zo'n vraag, natuurlijk in een echte marktwerking heel goed met me gaan, financieel gezien. Laten we het daar maar niet over hebben.

Dinet Koopman

De ergernis over de DSM-IV is ook in 'opklaringen' fors aan de orde geweest. Nu werk ik vooral met getraumatiseerde cliënten. Voor hen geldt allemaal dat er in DSM-termen sprake is van een PTSS. Maar een PTSS na een eenmalig iets (ik noem een fors auto-ongeluk) grijpt niet in op het vertrouwen in mensen, maar stelselmatig misbruikt worden wel. Een behandeling van een auto-ongeluk is over het algemeen in een paar zittingen gedaan, maar een PTSS bij complex trauma neemt veel meer tijd. Daar is namelijk terecht sprake van achterdocht tegenover mensen, een therapeut is daar uiteraard niet uitgezonderd van. Hoezo meer inzicht door DBC's? Hoezo goedkoper behandelen door DBC's? Ja, als je straks een gemiddelde duur van een behandeling van een PTSS gaat bepalen hebben mijn cliënten met complexe klachten pech: die krijgen minder zittingen (want dat is immers genoeg voor een DBC angst?
Gruwelijk. Gruwelijk. Zo respectloos naar ons vak ook.

En zo paternalistisch als die enge psychiater wens ik niet te zijn. Dat zouden we als GGZ-DBC ook niet moeten willen. Wie is hier de deskundige? Ik ga er altijd vanuit dat ik de deskundige ben over de techniek (en de behandelrelatie, mag ik hopen), maar de clïënt is de deskundige over zichzelf. Sommige cliënten hebben een heel ander tempo dan andere.

Dinet Koopman

Met de wijze waarop Prof. dr. J. Swinkels (VN nr 15, 11 april 2009: Privacy in de Nederlandse gezondheidszorg, interview) de kritiek op het nieuwe GGZ-zorgstelsel (DBC-systeem) pareert zal hij de ongerustheid over de huidige ontwikkelingen vergroot hebben in plaats van deze weg te nemen. Hij bewijst hiermee de critici onbedoeld een grote dienst. Ook degenen die niet of minder kritisch waren zullen zich mogelijk eens achter de oren krabben. Prof. Swinkels gunt ons een blik in zijn keuken en daar ziet het er naargeestiger uit dan we hadden kunnen vermoeden.

Met zijn ongenuanceerde termen plaatst hij zich buiten de discussie en diskwalificeert hij zichzelf in zijn functie van richtlijnontwikkelaar en ontwerper van een vergoedingensystematiek. Want willen wij de ontwikkeling van een zorgvuldige systematiek voor psychiatrische en psychotherapeutische behandelingen in handen geven van iemand die de bevolking indeelt in 80% lijdend aan pronoia en 20% aan paranoia? Die de bezorgdheid over privacy en beroepsgeheim afdoet met ‘het is allemaal achterdocht’ en als ‘een rotsmoes van behandelaren’? Die denkt dat ‘de psychiaters … het natuurlijk prettig (vonden) om ondoorzichtig te declareren’? En die kennelijk van mening is dat goede behandelvoorwaarden voor 20% van de hulpvragers – ‘echt complexe zaken’, ’ingewikkelde uitzonderingen ‘- er niet toe doen?

Swinkels lijkt de aansluiting met het beroepsveld en – breder – de maatschappij te missen waar het de betekenis van deze zaak betreft. Enkele illustraties.

Swinkels schuift aan de kant dat vanuit onverdachte hoek, nl door dhr M. Bontje, bestuurder van de verzekeraar-combinatie UVIT, wordt betoogd dat vrijgevestigde psychiaters al transparant declareerden en dat het DBC-systeem voor hen geen meerwaarde heeft. En hij lijkt er niet van op de hoogte te zijn dat Paul Schnabel, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, van mening is dat het voor de financier onnodig is te beschikken over diagnoseinformatie (Mb Magazine, voorjaar 2009).

Erger is dat het hem is ontgaan dat het CBP/Jacob Kohnstamm vindt en vond dat er wel degelijk een privacy-probleem bestaat. De noodzaak om de diagnose-informatie op de nota’s te vermelden vond hij ‘maar net opwegen tegen de substantiële aantasting van de persoonlijke levenssfeer van de patiënt’.

Tenslotte, voor Swinkels zou het een teken aan de wand kunnen zijn dat het merendeel van de instellingen geen data levert aan het DBC-informatiesysteem. Hij maakt niet de indruk dit gegeven als een signaal te beschouwen en geïnteresseerd te zijn in de achtergronden van het probleem wat hier kennelijk bestaat.

Swinkels besteedt geen aandacht aan de softwarebedrijven die de informatie over cliënten onversleuteld binnenkrijgen. Hoe verwacht hij dat het voor bekende Nederlanders is om met gevoelige informatie – ziektebeeld waaronder eventuele partnerrelatieproblematiek; (trekken van) persoonlijkheidsstoornissen; belastende omstandigheden - bekend te worden bij de jongens en meisjes van de ict-bedrijven zonder beroepsgeheim? Die zullen elkaar heus wel eens aanstoten: kijk nu eens wie ik hier binnenkrijg….. Noch Wouter Bos, noch Clairy Polak, noch Jan Swinkels is het toegestaan dan maar zelf te betalen en hun psychotherapeut te vragen geen DBC te openen. Het verschil tussen de eerste twee en de laatste is dat de laatste er wel door zal slippen met zijn naam, maar de eerste twee zeker niet….

De KDVP - Koepel van DBC-Vrije Praktijken – ijvert ervoor de gedachtevorming over het privacyprobleem in de GGZ op het hoogst mogelijke niveau te laten plaatsvinden, en wel door terzake deskundigen, waaronder mensenrechten-juristen. De KDVP is sinds 2005 actief en onderneemt sinds 2007 stappen om deze kwestie juridisch te laten toetsen, door een bodemprocedure en zo nodig ondersteunend bij een proefproces. Het laatste zou aan de orde kunnen zijn indien de NZa een collega, die op verzoek van een cliënt DBC-vrij werkt, aanklaagt wegens een ‘economisch delict’.

Gespecialiseerde juristen zijn van mening dat de betreffende regelgeving vanwege de schending van de privacy van de cliënt onhoudbaar is op grond van het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens. De KDVP verwacht dan ook dat de wettelijke verplichting om diagnose- en behandelinformatie aan verzekeraars door te geven bij het Hof van Europa – en mogelijk met het oog daarop ook al door de/een Nederlandse rechter - nietig verklaard zal worden.
Met het succesvol aanvechten van het privacyaspect van dit vergoedingensysteem zouden ook andere breed gedragen bezwaren – zoals het gebrek aan inhoudelijke validiteit en de dreigende financiële onbeheersbaarheid – mogelijk weer ter discussie komen te staan.
De KDVP is een georganiseerde groep betrokkenen – psychiaters, psychotherapeuten, juristen en anderszins betrokkenen - die namens belanghebbenden optreedt als procespartij en als zodanig inmiddels ontvankelijk is verklaard. Voor meer informatie verwijs ik graag naar de site www.dbcvrij.nl.

Door de KDVP wordt gewerkt aan een ‘privacybrochure’ waarin wordt toegelicht hoe de huidige regelgeving wordt gekenmerkt door strijdige verplichtingen met betrekking tot de privacy van cliënten. Tevens wordt aan hulpverleners in de GGZ een mogelijkheid geschetst hoe om te gaan met dit dilemma zodat de vertrouwensrelatie met cliënten/patiënten wordt gerespecteerd. Men kan deze brochure nu al aanvragen bij de KDVP.

Nog kort iets over transparantie en kostenbeheersing, waar het Swinkels c.s. bij de ontwikkeling van de DBC-systematiek om te doen was.

Swinkels oriënteert zich op de DBC-systematiek in de somatische gezondheidszorg en stelt dat als voorbeeld voor de GGZ. Hem is kennelijk ontgaan dat ook daar grote problemen bestaan met deze systematiek, en recent zelfs de financiële onbeheersbaarheid, die dit systeem onbedoeld met zich mee blijkt te brengen, het nieuws haalde. Men krijgt een vastgesteld honorarium voor een behandeling uitgaande van een vooraf bepaalde normtijd, ook als men in een incidenteel geval maar een fractie van die tijd nodig gehad heeft. Transparant? Nee, allerminst.

Hetzelfde probleem van een onduidelijke relatie tussen prijs en behandeling - ‘product’ noemt men dat graag tegenwoordig - speelt in de GGZ. Ook hierop is door de critici meermalen gewezen, maar zelfs hiervoor heeft men geen gehoor gekregen. We zullen de concrete cijfers moeten afwachten maar het is te voorspellen dat de kosten van de GGZ door het nieuwe stelsel juist zullen gaan oplopen. Onbedoeld, zeker, maar laat niemand straks zeggen: onvoorzien. En dan zijn de exorbitante kosten van de ontwikkeling van dit systeem en de blijvende operationele kosten nog buiten beschouwing gelaten. Kosten, waarvan we in elk geval met zekerheid kunnen zeggen dat die niet ten goede komen aan cliënten…….

Voor de volledigheid: voor 2008 bestond er niet alleen voor de psychiatrie (vgl dhr Bontje) maar ook voor de psychotherapie transparantie: er was sprake van een helder en goed functionerend toetsingssysteem dat vakinhoudelijk valide was en geen inbreuk maakte op de privacy van cliënten. Dit systeem zou zich er goed voor lenen om zonodig verder ontwikkeld te worden, en in het veld gaan geregeld stemmen op daartoe te willen bijdragen. Men onderschrijft algemeen de noodzaak van transparantie en kostenbeheersing met het oog op de schatting dat zo’n 35% van de bevolking te maken krijgt met psychische problemen en dus een beroep zal kunnen doen op de GGZ in enigerlei vorm.

Tot slot nog even terug naar Professor Swinkels. Ik ben het met één uitspraak van hem hartgrondig eens: psychiatrie is een vak. Maar wel een vak wat complexer is dan het Pareto Principle, de zgn. '80/20 regel'.

Swinkels wekt de indruk dat hij het contact met dit vak inmiddels enigszins kwijtgeraakt is.

Janneke Bergstra, psycholoog-psychotherapeut,
bestuurslid KDVP.
28 april 2009

Ik sluit me volledig aan bij de opmerkingen van mijn vakgenoten hierboven, en ik zal hun argumenten niet nogmaals herhalen.

Waar het voor mij echt om draait is het basisprincipe van privacy. Wat ik als vrij mens achter gesloten deuren bespreek gaat niemand wat aan. En als een patient zijn eigen rekening betaalt en niets declareert bij een ander dan heeft daar echt niemand anders iets mee te maken.

Dit is zo'n fundamenteel principe dat ik bijna sprakeloos ben dat dit nog uitgelegd moet worden. Dat collega Swinkels de betreffende informatie van zelfbetalers heel graag wil "hebben" voor zijn mooie databestand is vanuit zijn optiek begrijpelijk, en ik wens hem van harte toe dat dit mislukt. Wat mij betreft zal ik voor mijn grondrechten vechten, en die van mijn patienten, zo nodig tot aan het Europese Hof.

Onno de Boer, klinisch psycholoog, psychotherapeut | 08-05-2009 16:07
Het lijkt me relevant om hier te melden dat op 1 mei, n.a.v. bovenstaand artikel en de vele reacties daarop, uitgebreide schriftelijke kamervragen zijn ingediend. Ze staan hieronder.

Kamervragen van het lid van Gerven (SP) aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de gevolgen van het nieuwe zorgstelsel in de geestelijke gezondheidszorg. 2009Z08365

1.
Hebt u kennis genomen van de kritiek van de directeur van de Nederlandse vereniging voor Psychiatrie (NVvP) op het DBC-systeem zoals het feit dat complexe zorgvragen niet in DBC’s verwerkt zijn, de zorgen die patiënten en behandelaren zich maken over hun privacy en beroepsgeheim en allerlei fouten die in het systeem zitten? Zo ja, bent u bereid hierover in gesprek te gaan met de NVvP en de Kamer hiervan verslag te doen? (1)

2.
Bent u met de directeur van de NVvP en de heer B[ontje] van de UVIT van mening dat vrijgevestigde psychiaters al transparant declareerden en het DBC-systeem wat dat betreft overbodig is?

3.
Wat is er de oorzaak van dat zestig procent van de instellingen geen informatie levert aan het DBC-informatiesysteem en dat de informatie regelmatig onzorgvuldig of fout is?

4.
Wat is er gewijzigd aan de productstructuur na het advies van het College Bescherming Persoonsgegevens over DBC’s in de GGZ waarbij zij toentertijd stelden dat de noodzaak maar net opwoog tegen de substantiële aantasting van de persoonlijke levenssfeer?

5.
Bent u bereid het CPB opnieuw om een oordeel te vragen over de DBC’s in de GGZ in zijn totaliteit en in het bijzonder wat betreft zelfbetalers en korte ambulante zorg?

6.
Wat is uw mening over de inhoud van de vele reacties op het bewuste artikel in Vrij Nederland en vooral op de uitlatingen van de heer S[winkels], de bedenker van het DBC-systeem in de GGZ, op de site van VN (2) waaronder de brief van L[effers] en Van E[gmond], beiden auteurs van het onderzoeksverslag ‘De GGZ ontwricht’?

7.
Zou u een reactie willen geven op deze brief en wel op alle door hen genoemde uitkomsten genoemde uitkomsten van het onderzoek ten aanzien van het systeem van Diagnose Behandel Combinaties, namelijk:
- 96% ervaart het DBC-systeem als een topdown maatregel waar professionals en patiënten totaal niet bij betrokken waren
- 71% geeft aan dat DBC’s de privacy van de patiënt aantasten; bij de vrijgevestigden is dit zelfs 90%. Hierbij moet worden aangetekend dat voor de professionals in ggz-instellingen veel radertjes van het DBC-systeem buiten zicht blijven. Vrijgevestigden daarentegen hebben met alle aspecten van het systeem te maken.
- 96% geeft aan dat DBC’s bureaucratie veroorzaken
- 93% is van mening dat DBC’s niet tot goedkopere zorg leiden
- 88% rapporteert een vermindering van de kwaliteit van zorg
- Slechts 2% wil op dezelfde voet verder; 89% wil stoppen met DBC’s.
En wat gaat u met deze uitkomsten doen?

8.
Bent u gezien deze uitkomsten, bereid het DBC-systeem te vervangen en in elk geval te heroverwegen, niet alleen vanwege de privacy maar ook om sociale reden (werkdruk en bureaucratie) en economische redenen (fraude en kosten) en het feit dat er foute en onvoldoende gegevens bij het DIS terechtkomen (1, 2, 3)?

9.
Op welke manier gaat u ervoor zorgen dat professionals beter betrokken worden bij het uitdenken van nieuw beleid?

10.
Onderschrijft u het door het Joods Maatschappelijk Werk geschetste probleem dat door de invoering van de DBC’s de doelgroep van het JMW en ook ander door de Tweede Wereldoorlog direct of indirect beschadigde groepen de ongunstige gevolgen daarvan ondervinden vanwege de geringere beschikbaarheid van in de oorlogsproblematiek gespecialiseerde psychotherapeuten en de door hen in twijfel getrokken privacybewaking? Zo neen, waarom niet? Zo ja, welke maatregelen gaat u daarop ondernemen? (3)

11.
Wat is uw reactie op de vijftien aanbevelingen in het rapport ‘De GGZ ontwricht’? (3)

12.
Herinnert u zich de toezegging gedaan op de bijeenkomst van de actiegroep Zorg geen Markt 25 oktober 2008 namelijk dat het niet de bedoeling was dat de preventie zou lijden onder de overheveling? Zo ja wat heeft u inmiddels ondernomen?

13.
Klopt het dat veel preventie activiteiten zijn gestopt en dat er veel minder geld naar preventie gaat? Bent u bereid adequaat budgetten beschikbaar te stellen voor preventie?

14.
Hoe ver staat het met de ontwikkeling van de deeltijd-DBC?

(1) Vrij Nederland, 11 april 2009
(2)http://www.vn.nl/Maatschappij/ArtikelMaatschappij/PrivacyInDeGeestelijkeGezondheidszorg.htm
(3) Brief Joods Maatschappelijk Werk aan minister en staatssecretaris van VWS. 22 april 2009.
(4) De GGZ ontwricht. Een uitgave van het wetenschappelijk bureau SP en actiegroep Zorg geen markt, oktober 2008, te vinden op de site www.zorggeenmarkt.nl

Annemarie Vergunst, GZ-psycholoog

Eind april 2009 is onderstaande e-mail verzonden aan elk afzonderlijk lid van de Tweede en van de Eerste Kamer:
_________________________________________________
Onderwerp: Nieuwe Wet Bescherming Persoonsgegevens 2009
Geachte vertegenwoordiger van (mede)burgers,
Enkele burgers namen, daartoe uitgenodigd door de politiek, het initiatief tot een evenwichtige (totaal)oplossing voor de uitdagingen rondom privacy. Zo herschreven zij de Wbp uit 2000 tot een nieuwe Wet bescherming persoonsgegevens 2009 (http://wbp.dotindividual.com/). Die maakt het (u) mogelijk om eenduidig positieve richting te geven aan privacy, zowel wat betreft persoonsgegevens als met betrekking tot alle omgang met persoonlijke informatie. Deze nieuwe wet zorgt ervoor dat rechten en plichten rond gegevens geheel in lijn komen te liggen met de andere grondrechten zoals deze al in de Nederlandse Grondwet zijn vastgelegd.
Deze burgers schreven deze week een Open Brief aan De (mede)Burger en zijn Vertegenwoordigers over Privacy (http://is.gd/ufBj), en stelden een website met de nieuwe Wbp 2009 beschikbaar waar iedereen de onderbouwing, verbeteringen en vervallen overbodigheden simpel terug kan vinden.
Deze zelfde burgers geven u in de open brief concreet advies over de acties die genomen kunnen worden om tot concrete samenhangende resultaten te komen. En deze zelfde burgers stellen zichzelf, bij deze, daarvoor aan u beschikbaar.
Als het om privacy gaat rekenen alle burgers op u!
Wij/zij horen graag van u.
Mede namens hen,
Hoogachtend,
Paul Jansen
Center for Information Equity
www.dotindividual.com

Dr. Paul L. Jansen MBA - Voorzitter St. dotindividual

Aan de leden van de Tweede Kamer wordt vandaag dit bericht gezonden:

Onderwerp: De werking van de NL rechtsstaat (18).

L.S.

1. Na het einde van het - in meerderheid - door Nederlandse Nationaal Socialistische partijleden bestuurde Nederland in de periode 1940-1945, hebben na-oorlogse NL politieke partijleden besloten om de wetgevende rechtsfiguren als Kaderwetten en de bijbehorende wettelijke MvB's van het Nederlandse Nationaal Socialistisch bewind uit de periode 1940-1945, te adopteren.

In de [na-oorlogse] NL rechtsstaat blijkt de adoptie van voornoemde Nederlandse Nationaal Socialistische wetgevende rechtsfiguren een Trojaans paard te zijn dat totalitaire kiemen bevat uit de periode 1940 - 1945.
Althans zij bieden platgetreden wetgevende wegen tot een [onbedoelde?] evolutie naar een totalitaire Nederlandse rechtsstaat, die door bijna alle opeenvolgende na-oorlogse politieke partij-coalities in regering en parlement met een "democratische" meerderheid zijn/worden gebruikt.

2. In de NL rechtsstaat werden per 01 januari 2008 alle Nederlandse artsen, psychotherapeuten en andere medische en psychologische instellingen strafbaar onder het Nederlandse strafwettelijk regime van de economische delicten, indien zij zich aan hun beroepsgeheim houden en/of de privacy van hun patiënten / klanten beschermen.

De voornoemde geadopteerde Nederlandse Nationaal Socialistische wetgevende rechtsfiguren uit de periode 1940-1945 liggen aan de basis van de systemische ontwikkeling van deze wetgeving.

3. Nederland is niet de eerste en zal niet de laatste rechtsstaat zijn die zich via een indirect democratisch systeem, waar politieke partijen bestuursmacht hebben, tot een totalitair democratische rechtsstaat ontwikkelt.

4. Met kritische NL burgers wordt de ernstige bezorgdheid gedeeld, dat de NL staat kruipt op de weg naar een totalitair bestuurde en gecontroleerde democratische staat.

Niet in het minst [!] vanwege het onder 2. vermelde feit dat de nationale NL overheid haar artsen, psychologen e.a. werkenden in de lichamelijke en geestelijke gezondheidszorg met economisch strafrechterlijke middelen verplicht om inbreuken te maken op de Nationale Grondrechten, de EVRM en de IVBPRM van Nederlandse burgers en op hun eigen beroepsgeheim.

5. De vorige en deze eeuw tonen aan dat inbreuken op aangegane internationale verdragen ter zake van mensenrechten leiden tot een Ademocratisch@ afglijden naar een nationalistische totalitaire rechtsstaat.

Het Dietsche polderieke partijsysteem vormt geen echt beletsel voor zulk een evolutie. Integendeel!

A. ZECHA

En deze man -Swinkels- is hoogleraar?
Ik daag hem uit om een uitgebreid psychologisch onderzoek te ondergaan. Benieuwd wat er voor diagnose gesteld zou worden.
Mocht hij ongeschikt blijken voor een dergelijke functie: emigreren misschien?

M. v.d. Wiel

Quote of the Week (Uit het NEJM 21-05-2009)

“In 2007, nearly half of the $2.54 billion in income for CME providers accredited by the Accreditation Council for Continuing Medical Education (ACCME) was from commercial support.”
R. Steinbrook, Perspective, “Controlling Conflict of Interest — Proposals from the Institute of Medicine.”

Gertie Bögels, uit NEJM

Ook ik dacht dat de achterdocht het systeem en niet de professionals zou moeten betreffen.
Simplificatie van wat er aan de hand is met de (vrijgevestigde) psychiatrie, maar ook met de andere medische specialisme is dat het geld regeert.
Opvallend hoe we in een keurslijf van onzinnige diagnoses worden gedwongen en zelf ons tarief moeten onderhandellen. HAHAHA, heb ik geprobeerd, maar het lijkt er op dat er prijsafspraken zijn bij de zorgverzekeraars, ik kwam bij geen enkele verzekeraar een (pro)cent verder.
Hoe toevallig dat bij de invoering betrokken ministers en ambtenaren zulke hoge en goedbetaalde functies hebben.
Hoe slim om alle gerenommeerde vrij gevestigde eenmans praktijken tot electronische declaraties te dwingen en dan een jaar geen declaraties te betalen.
Wat een fantastische toekomstvisie, alle diagnoses, aandoeningen, etc etc onder je SoFi nummer op te vragen. Het verleden heeft ons laten zien dat de goedheid van het menselijke ras vol respect hier mee omgaat.

Ik heb als coassistent van dr Swinkels onderwijs genoten en had werkelijk een volledig ander beeld van hem als mens.
G-D wat een deceptie.
Door een onzinnig, kostbaar, destructief en gevaarlijke "systematiek" zijn zowel onze patienten, als ook onze geerde oudere en wijze collega's en dus ook wij afhankelijk geworden.
Om razend van te worden.
Ik groet u allen (behalve Jan S), met Hoogachting,
Richard Geisler

R.Geisler, psychiater te Delft

De heer Swinkels, pardon meneer Swinkels... als ik zijn foto zie en zijn uitspraken lees waan ik mij in een boek van J.G. Ballard of Arthur Koestler. Verfilmd door Stanley Kubrick. Pure science-fiction.

Hans van Dijk

Wie in g-dsnaam heeft de heer Swinkels bij de totstandkoming van de DBC regelgeving als adviseur ingehuurd en hoe is het mogelijk dat de demagogische ideeen van een fanaat het tot regelgeving met een dergelijke impact maakt.

Carlo Beste

Wat een droeve naivitiet, maar wel begrijpelijk van iemand die uit elkaar ploft van zelfgenoegzaamheid.

joep op maandag

Uit alle reacties van psychiaters en psychologen hierboven blijkt wel dat de hele club moet worden afgeschaft. Deze wezens zijn gekker dan gek. En denken met hun gekte kapitalen te kunnen verdienen aan andere gekken.

Het lijkt me dat Professor Swinkels zich ingegraven heeft in zijn stelling. Als bedenker van zijn geesteskind DBC kan hij blijkbaar niet anders dan in het extreme dit te blijven verdedigen.

"Heeft u patienten betrokken bij de totstandkoming van het systeem?"
Zijn antwoord: "Waarom zou ik, ik weet als behandelaar heus wel wat hen beweegt. Omdat ze een probleem in de geest hebben zijn ze lastig te organiseren en kwetsbaar. Formeel waren ze vertegenwoordigd bij de DBC-systeem implementatie."

Zijn eerste uitspraak vind ik niet sterk en getuigen van narcisme en paternalisme. Een deel van de psychiateropleiding besteedt expliciet aandacht aan hoe moeilijk het in de praktijk er ueberhaupt achter te komen wat een patient werkelijk beweegt. Een bescheidener opstelling vind ik hier op zijn plaats.

De tweede uitspraak vind ik nietszeggend. Wat geeft Professor Swinkels hiermee aan?

De derde uitspraak komt op mij over als: "mij treft geen verantwoordelijkheid, immers ze (de patienten) waren er zelf bij."
Professor Swinkels weet zelf hoe makkelijk het in praktijk soms is om een instemming voor een plan of behandeling te krijgen, zonder dat de betrokkene (of soms de psychiater zelf) de gevolgen van het behandelplan overziet.

Zou Professor Swinkels als het erop aan komt ook in staat zijn zijn verdediging op te geven, of tot een advies te komen een deel van het DBC systeem terug te draaien?

Tot slot nog drie zaken: deze man heeft zelf ooit een dokterseed gezworen: "in de eerste plaats, niet schaden". Je kan je afvragen of hij zich bij het bedenken van de DBC's daaraan heeft gehouden.

In de tweede plaats, bescherming van privacy, is één van de integriteitsrechten van de Universele verklaring van de rechten van de mens.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Universele_Verklaring_van_de_Rechten_van_de_Mens
M.a.w.: als behandelaar heb je een geheimhoudingsplicht. (Als behandelaar eigenlijk deste meer). Hier pást geen DBC bij. Je mag dit privacy recht van het individu niet afnemen. Natuurlijk komt hier ook ethiek om de hoek kijken, maar een verwijzing daarnaar mis ik in zijn betoog.

In de derde plaats: een verzekering (ook een volksverzekering) kan en moet, vind ik, nooit een commercieel doel dienen. Voor een dergelijk systeem hebben wij als wereldburgers / humane mensen gekozen.
Het oogmerk van een verzekering is het risico dat sommigen door het lot (natuurlijk, toegegeven, dikwijls ook door gedrag) treft uit saamhorigheid te delen, met mensen die meer mazzel hebben. Dat is een sociaal principe.
Daarvoor verzeker ik mij dus. Als ik als patient kanker krijg op mijn 40e, dan vind ik het erg edel als iemand die tot zijn 80e doorleeft zonder kwalen, bereid is iets bij te dragen aan mijn ziektekosten. En omgekeerd ook.
Je zou je dus kunnen afvragen of een verzekeraar aan mij, als ik kanker heb of heb gehad, met DBC informatie een hogere premie mag vragen. Het beschikbaar komen van DBC informatie werkt dergelijke ontwikelingen wel in de hand.

Stof tot nadenken. Het moge duidelijk zijn dat ik als beroepsbeoefenaar, (en als burger, en zelfs als patient) het zeer oneens ben met dit systeem.

Bontje ziet bepaalde diagnoses helemaal niet meer terug bij klinieken sinds ze met dit systeem werken. 'Ze vullen een onjuiste diagnose in om tot hogere declaraties te komen; upgrading noemen we die vorm van fraude.'

Naar ik aanneem is de diagnose, hier spreken we dus over het invullen van een onjuiste diagnose, die gesteld is, bepalend voor de persoon is wat er in het DBC terecht komt.
Hier uit concludeer ik dat er over een persoon een totaal verkeerd beeld ontstaat.
Dit zal tot gevolg hebben dat mensen eventueel beoordeeld gaan worden op totaal verkeerde diagnoses.
Dit is een ernstige ontwikkeling.
Als minister Klink enig besef heeft van wat er gaande is dan moet hij tot de conclusie komen dat menig patient gevaar loop bij deze vorm van fraude.