Bij de VVD hebben ze er nooit spijt van gekregen dat de bijna pensioengerechtigde Ivo Opstelten in 2008 tot partijvoorzitter werd gekozen. De regenteske Opstelten – aimabel als het kan, autoritair als het moet – zorgde ervoor dat de rijen gesloten werden achter lijsttrekker Mark Rutte. Lastige liberalen – of ze nou met Rita Verdonk, Hans Wiegel of D66 dweepten – kregen te horen dat ze Mark niet voor de voeten mochten lopen.

Desnoods belde de partijvoorzitter hen daarover hoogstpersoonlijk op – zoals oud-Kamervoorzitter en tegenstander van regeren met gedoogsteun van de PVV Frans Weisglas deze zomer overkwam. De harde aanpak werkte: de VVD versloeg de PvdA met neuslengte voorsprong, Rutte is premier, Opstelten zijn minister van Veiligheid en Justitie.

Nu zit het CDA in de puree. Niet gek dus dat interim-partijvoorzitter Liesbeth Spies (ze wil zelf niet blijven want ze is kandidaat-lijsttrekker in Zuid-Holland) overweegt Wim Deetman voor te dragen als haar opvolger. Meer bestuurlijke ervaring dan de 65-jarige Deetman kan een mens moeilijk hebben. Hij was minister van Onderwijs in de jaren tachtig en voerde toen grootscheepse bezuinigingen door. Boze studenten gooiden tomaten en rotte eieren naar zijn hoofd, een activist schopte hem in de maag, aan schoolgebouwen hingen spandoeken met de tekst ‘Deetman, lik m’n reet, man.’ De zwaar belaagde minister bleef de rust zelve. Daarna was hij voorzitter van de Tweede Kamer en burgemeester van Den Haag.

Nu is Deetman staatsraad en boegbeeld van het Huis voor Democratie en Rechtsstaat in oprichting. Hij zou de man kunnen zijn die de chaos in het zwaar verdeelde CDA kan beëindigen. Nadelen: is de bedaagde Deetman in staat ook jongeren te inspireren? En: komt hij wel goed over op de tv? Zullen de redacties van De Wereld Draait Door en Pauw & Witteman net zo hard om hem vechten als nu om Femke Halsema en Alexander Pechtold? Daarvan is het CDA-bestuur niet overtuigd.

Een andere kandidaat die hoge ogen gooit is Ferdinand Grapperhaus (51), hoogleraar aan de Universiteit van Maastricht, advocaat bij het chique kantoor Allen & Overy aan de Amsterdamse Apollolaan, kroonlid van de SER en voorzitter van de commissie die eerder dit jaar het verkiezingsprogramma ‘Slagvaardig en samen’ schreef. De dynamische Grapperhaus omschrijft zichzelf graag als een ‘volwassen ADHD’er’.

Bedenkingen tegen hem: was het programma dat hij voor Balkenende schreef niet veel te rechts en eenzijdig economisch georiënteerd? En: heeft hij het niet te druk met zijn advocatenbestaan om in zijn vrije tijd de partij te kunnen leiden? Het is geen onbelangrijke beslissing waar het CDA voor staat want het congres in Utrecht heeft afgelopen zaterdag net besloten dat de partijvoorzitter in de toekomst even belangrijk wordt als vicepremier Maxime Verhagen en fractieleider Sybrand Buma. In het vroege voorjaar van 2011 valt de definitieve keuze. Ik gok op de ervaren Deetman. Ook al heeft hij volgens Liesbeth Spies misschien te weinig sex-appeal.