In zijn boek ‘De romantische boekhouder’ maakt Gerrit Zalm al snel duidelijk dat hij niet uit een klassiek bankiersmilieu komt. De zoon van een kolenboer uit Enkhuizen heeft zijn aanleg voor rekenen te danken aan dat hij naar de middelbare school en later naar de universiteit mag. Dat sprak niet vanzelf bij hem thuis. Oudere broer Sjirk staat nog steeds met schoenen op de markt. Met reclameslogans als: ‘Sjirk verkoopt de schoenen waar Gerrit niet naast loopt.’

Als minister van Financiën van 1994 tot 2006 leerde Zalm de bankwereld beter kennen. Elke woendag ging hij in de Scheveningse Seinpost lunchen met Wim Duisenberg en later Nout Wellink van De Nederlandsche Bank. Dan werd er vrijmoedig gesproken. Bijvoorbeeld over de ingewikkelde manier waarop het toezicht op de banken en verzekeraars geregeld was. Diepe liefde voor de mannen in krijtstreep vatte de zoon van de kolenboer nooit op. Hij stoorde zich aan hun arrogantie. Toen ik hem een keer op zijn ministerie aan de Korte Voorhout interviewde, maakte hij de CEO’s van ABN AMRO en ING voor ‘diknekken’ uit.

Het verbaasde mij dan ook niets dat Zalm na zijn vertrek uit de politiek een topbaan bij het Internationaal Monetair Fonds aan zich voorbij liet gaan en in plaats daarvan bij Dirk Scheringa aanklopte. ‘Heel veel mensen hebben zich erover verbaasd dat ik mij verwaardigde bij DSB te gaan werken,’ zei hij in HP/De Tijd: ‘Dat ik dat deed, vind ik een teken dat status en erkenning voor mij geen doorslaggevende rol spelen’. Het werd niet Washington maar Wognum – 23 kilometer van zijn geboorteplaats Enkhuizen. De VVD’er voelde zich meer verwant met een self made man op wollen sokken dan tussen de topdogs op Wall Street en in the City.

Op de dag van het verschijnen van zijn boek mocht ik aanschuiven bij een etentje in de Haagse bistro De Basiliek. Wouter Bos had hem net benoemd tot chairman managing board van ABN AMRO. De ironie van de situatie ontging Zalm niet. De mannen in krijtstreep zouden hem voortaan met veel egards moeten behandelen.

Nu bungelt Gerrit Zalm.

De Nederlandsche Bank (Nout Wellink) en de Autoriteit Financiële Markten (partijgenoot Hans Hoogervorst) verrichten in opdracht van Bos onderzoek naar de déconfiture van de DSB Bank en de vraag of bestuursleden als Zalm en Ed Nijpels niet te veel de andere kant hebben opgekeken. Mocht de oud-minister van Financiën fouten hebben gemaakt, dan kan hij zijn voorzitterskamer bij ABN AMRO aan de Gustav Mahlerlaan in Amsterdam-Zuid meteen ontruimen. Bos schijnt CDA’er en huisvriend Joop Wijn al te hebben gepolst voor de opvolging. Treurig hoe Zalm dan aan zijn eind komt. Had deze schoenmaker niet beter bij zijn leest kunnen blijven?