Zouden Femke Halsema van GroenLinks en Boris van der Ham van D66 hun geschiedenisboekjes kennen? Samen lanceerden ze het voorstel om na de Tweede Kamerverkiezingen voortaan een debat te houden over de verkiezingsuitdslag. De volksvertegenwoordigers kunnen dan eventueel een kabinetsformateur of informateur voordragen.

Zo wordt het Geheim van het Paleis Noordeinde doorbroken. Een gewaagd voorstel? Nee, vindt oud-minister Ed van Thijn van Binnenlandse Zaken die in het Kamerrestaurant zijn boek ‘De kabinetsformatie’ presenteerde.

Hij noemt het een ‘doekje voor het bloeden.’ In een zaaltje vol vergrijsde voorvechters van staatsrechtelijke hervorming (Bram Peper was er, net als Erik Jurgens en Jan Nagel) vertelde de auteur welke vernieuwingsvoorstellen veertig jaar geleden op de agenda stonden. De staatscommissie/Cals-Donner kwam tot het oordeel dat de formateur rechtstreeks moest worden gekozen door de bevolking. Samen met Anneke Goudsmit van D66 diende Van Thijn een initiatiefwetsvoorstel daarover in. Het werd in 1971 door de Kamermeerderheid afgestemd.

Wel werd een motie van de KVP’er Eric Kolfschoten aangenomen. Die noemde het ‘wenselijk dat de Tweede Kamer kort na de verkiezingen bijeen zou komen om in een openbaar debat te onderzoeken of een oordeel kon worden uitgesproken omtrent een door het staatshoofd te benoemen kabinetsformateur.’

Het debat werd één keer gehouden en leverde geen gezamenlijke voordracht op. De progressieve partijen PvdA, D66 en PPR stemden tegen de motie-Kolfschoten omdat ze die niet ver genoeg vonden gaan. Aanwijzing van de formateur door de bevolking was veel democratischer. Grappig dat Halsema en Van der Ham in 2010 precies het zelfde voorstel doen als KVP’er Kolfschoten in 1971. En dat hun geestverwanten dat in die tijd afdeden als ‘een doekje voor het bloeden’.