De vraag die nog steeds over de Herfkens-affaire hangt – moet Herfkens de huurvergoeding die zij tegen de regels van de Verenigde Naties in van de Nederlandse overheid ontving, terugbetalen - is nog altijd niet beantwoord.

De Nederlandse overheid wacht met eventuele juridische stappen voor terugvordering op het interne onderzoek van UNDP, het VN-ontwikkelingsprogramma waar Herfkens werkte. Dat onderzoek zou eind maart worden afgerond. Bijna twee maanden later vond Minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen dat het tijd werd om aan de bel te trekken. Letterlijk, want hoewel een gesprek met Kemal Dervis, hoofd van UNDP, op de agenda stond van Verhagen’s werkbezoek aan New York, kon Dervis de Nederlandse minister gisteren niet ontvangen omdat hij in Parijs was. Dus belde Verhagen met Dervis. Een telefoongesprek waarover Verhagen zich tegenover een handjevol Nederlandse journalisten in New York, tevreden toonde.

Maar is die tevredenheid gerechtvaardigd? Verhagen gaf direct toe dat de Nederlandse overheid geen inzage krijgt in het volledige rapport. ‘Vanwege de privacy-kwestie,’ zei hij. Waarmee de minister niet veel verder komt dan deze journalist, die op een verzoek om inzage in het rapport ook al te horen had gekregen dat dit vanwege de ‘privacy’ niet zou worden toegestaan. Wat had de minister dan wel bereikt? Verhagen: ‘Ik krijg in ieder geval inzage in de conclusies. Ik heb daarbij aangegeven dat wij de conclusies ook publiekelijk moeten kunnen delen. En ik ga er van uit dat ik ook de verzekering moet kunnen krijgen dat de conclusies die hij met mij wil delen gebaseerd zijn op dat bredere rapport.’

Wat die conclusies zullen zijn, daarover wilde Verhagen niet speculeren. Wel werd duidelijk dat hij de lat hoog legt. Als uit het interne onderzoek blijkt dat Herfkens ‘willens en wetens’ de vergoeding in ontvangst heeft genomen ‘ondanks het feit dat zij wist dat zij dat niet mocht ontvangen, dan zeg ik: dan heb ik ook de juridische mogelijkheid om dat terug te vorderen omdat zij willens en wetens die regels heeft geschonden.’

Wat is precies ‘willens en wetens?’ Is dat bijvoorbeeld het tekenen van een contract waar in staat dat de UNDP-werknemer op de hoogte is van de regelgeving die giften verbiedt? Nee, zegt Verhagen, want die verklaring is juridisch voor velerlei uitleg vatbaar. ‘Het is anders als haar actief is gezegd: U mag geen vergoedingen accepteren.’

Zal het iemand verbazen als UNDP concludeert dat het niet te achterhalen is of die magische woorden ooit zijn gesproken?

Hoe gevoelig de kwestie ligt bleek uit het snibbige antwoord van de minister op mijn vraag of de minister gisteren met Ad Melkert had gesproken over het onderzoek. Verhagen: ‘Ik wilde over het interne onderzoek praten en daar heeft meneer Melkert niets mee te maken. Ik heb geen enkele behoefte om met Melkert te praten over de conclusies op basis van het interne onderzoek.’

Wellicht heeft u mijn vraag verkeerd begrepen, opperde ik. Bij de afwezigheid van Dervis, is het niet zo vreemd om dan met de tweede man van UNDP in New York te praten. Dat die tweede man toevallig een Nederlander is, heeft hier niets mee te maken.

Verhagen: ‘Mijn excuses. Maar ik vond het belangrijker om met Dervis zelf te spreken.’