Als professor wist Uri Rosenthal alles van crisis­management. De praktijk blijkt weerbarstig. ‘Hij is niet van de snelle dingen.’

Op het ministerie van Binnenlandse Zaken wordt koortsachtig overlegd. Aan de ovale tafel zit Ivo Opstelten, links naast hem de premier. Het tafelblad is bezaaid met documenten, in de hoek staat een televisie aan voor het laatste nieuws. De telefoon rinkelt. Het is de premier van IJsland. ‘Ik verzoek u met klem om zo snel mogelijk met een politieke oplossing te komen.’ Weer telefoon. De Chinese president eist onmiddellijke uitlevering. Opstelten wist het zweet van zijn voorhoofd en kijkt op zijn horloge. ‘De beslissing tot uitlevering wordt al dan niet genomen,’ bast Opstelten tegen het hoofd van de Rijks­voorlichtingsdienst. Zo meteen zal hij een persconferentie geven.

Even later schuift ook Uri Rosenthal aan. Af en toe maakt hij een aantekening met zijn vulpen. Van achter zijn getinte brillenglazen kijkt hij Opstelten vorsend aan. ‘De minister van Binnenlandse Zaken herhaalt steeds dat het in Nederland betrekkelijk rustig is,’ zegt Rosenthal tegen Opstelten. ‘Nou wil ik dat graag geloven, maar dat is het probleem niet.’ Opstelten neemt een slokje van zijn water, de andere leden van het crisisteam schuiven onrustig heen en weer. ‘Het is ook frustrerend,’ werpt een van hen tegen. ‘Wat we ook proberen, internationaal haalt het niks uit.’ Tja, doceert Uri Rosenthal, tant pis. ‘We zijn een klein land in een heel grote wereld. U hebt te lang achter de feiten aangelopen.’

Het is zaterdagavond 5 februari 2000, even voor het journaal van tien uur. U kijkt naar een simulatie. De hele crisis rondom de gevangenneming van een Chinese terroristenleider op doortocht naar IJsland is in scène gezet. Noch Rosenthal, noch Opstelten is hier minister. Opstelten is burgemeester van Rotterdam en te gast in het NPS-programma Crisis, bedacht door het Crisis Onderzoeks Team (COT) onder leiding van Uri Rosenthal. Aan het slot van elke aflevering komt hij de fine fleur van de Nederlandse politici de les lezen over hun optreden als crisismanagers. Behalve Opstelten doen in deze aflevering ook Frits Bolkestein, Jacques Wallage en Hans Hillen mee.

Vertrouwensman
Crisis is de eerste kennismaking van het grote publiek met Rosenthal. Tien jaar later staat hij opnieuw in de schijnwerpers – maar in een heel andere rol: als minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet-Rutte. In zijn eerste maanden oogde Rosenthal niet bepaald op zijn gemak. Hij kreeg vervelende kwesties op zijn bord: de executie van de Nederlands-Iraanse Zahra Bahrami, de politiemissie naar Kunduz, de mislukte helikopterlanding in Libië. In de Tweede Kamer en op televisie kwam hij moeizaam uit de verf. Ambtenaren roddelden anoniem over hem in de pers. En met zijn eigen plannen voor het ministerie heeft hij het zichzelf ook niet gemakkelijk gemaakt: de komende jaren wil Rosenthal maar liefst zeven Nederlandse ambassades sluiten, en ook gaat hij de privileges van diplomaten beperken. Geen agenda waarmee je vrienden maakt.

Dat Uri Rosenthal minister werd in het kabinet-Rutte was geen verrassing. In de afgelopen jaren heeft hij zich ontwikkeld tot een belangrijke vertrouwensman van Mark Rutte. Daar mocht wat tegenover staan. Maar hoe belandde Rosenthal in vredesnaam op Buitenlandse Zaken?

Lees het hele profiel in het extra dikke meinummer van Vrij Nederland.