Het regent pijpenstelen in Rotterdam. Voor de ingang van het NRC-café staat Jorrit Nuijens, homo-activist en fractievoorzitter van GroenLinks in Amsterdam Centrum, tranen met tuiten te huilen.

De grachtengordel heeft zijn partij in de steek gelaten en Nuijens kan het maar nauwelijks verwerken. Partijgenoten slaan troostend een arm om zijn schouder want Amsterdam Centrum kan het niet helpen. Ook in studentensteden als Nijmegen, Utrecht en Wageningen is GroenLinks bijna weggevaagd. In zijn boekje ‘Bakfietsen en Rolluiken’ schreef electoraal geograaf Josse de Voogd waaraan je een buurt vol GroenLinks-stemmers kunt herkennen: weelderige plantengroei aan de voorgevels, stickers tegen ongewenste reclamefolders op de brievenbus en al die bakfietsen die tegen de boom voor de deur staan geparkeerd. Maar ook de bakfietsmoeders en tegenstanders van de opdringerige consumptiemaatschappij hebben dit keer op de PvdA gestemd. En niemand draagt daar schuld aan – behalve GroenLinks zelf: de grote ego’s in de Tweede Kamer die met elkaar in botsing kwamen, de politiemissie in Afghanistan die aan het pacifistische deel van de achterban met geen mogelijkheid viel uit te leggen, de steun aan Rutte en Verhagen waarvan nooit duidelijk werd wat Jolande Sap ermee bereikt had, de tegenkandidatuur van Tofik Dibi, de Oosteuropese Politbureau-methoden die het partijbestuur hanteerde om het straatvechtertje uit Amsterdam-West weer in zijn hok terug te krijgen.

Natuurlijk wezen velen in het NRC-café met de beschuldigende vinger naar de media die alles op alles hadden gezet om van de verkiezingen een tweestrijd tussen Mark Rutte en Diederik Samsom te maken. Geen wonder dat Jolande Sap daar niet meer tussen kwam. Maar iedereen wist dat de werkelijkheid ingewikkelder was: niet de boze buitenwereld maar het geruzie in de binnenkamers had de partij kapotgemaakt. Een typisch gevalletje van zelfimplosie.

GroenLinksers zijn aardige mensen, een beetje te goed voor deze wereld. Dus werden er geen stiletto’s getrokken of dolkstoten in de rug gegeven. ‘Er is een DJ voor de muzikale omlijsting en er kan gedanst worden’, stond op de uitnodiging voor de uitslagenavond. Ondanks de electorale rampspoed moest het een optimistische bijeenkomst worden. Dus zei partijvoorzitter Heleen Weening: ‘Wat heerst hier een ontzettend goede sfeer! Jullie hebben in de campagne vreselijk je best gedaan! Ik ben trots en wens jullie een hele fijne avond!’ Voor het grote televisiescherm dat in de zaal stond opgesteld barstten meisjes in bloemetjesjurken in gejuich uit toen de tegenvallende resultaten van de PVV bekend werden. Bram van Ojik, de oud-diplomaat die door het partijbestuur naar Den Haag werd gestuurd om de rust in de fractie te herstellen, prees de onverwoestbaarheid van fractieleider Sap.

Om kwart voor elf besteeg de vrouw die net twee derde van haar zetels had verloren het podium. Het was erg jammer wat er was gebeurd maar geen reden om bij de pakken neer te zitten, zei ze. Ovationeel applaus! Zelfs toen laat op de avond de politieke zelfmoordenaar Tofi Dibi het pand betrad, bleef iedereen vriendelijk. ‘Hoi Tofik, hoe gaat het nu met je?’, werd beleefd geïnformeerd. De vertegenwoordigers van de media keken ondertussen uit naar het moment dat Sap haar aftreden bekend maakte. Of anders Weening. Maar dat gebeurde niet. Teleurgesteld sloegen ze hun notitieblokjes dicht.

In een kelder onder het café zaten de campagnestrategen en spindoctors van GroenLinks achter hun laptops. Ze hadden de moed nog niet opgegeven. VVD en PvdA hadden een overweldigende meerderheid in de Tweede Kamer maar niet in de senaat. Misschien was daar de gedoogsteun van GroenLinks nodig. De sociaaldemocraten zouden het toch wel uit hun hoofd laten meteen met de rechtse partijen VVD en CDA het bed in te duiken? Hopelijk deden ze hun best D66 en GroenLinks het kabinet in te smokkelen. Bovendien was GroenLinks zo verstandig geweest een lijstverbinding met de PvdA en de SP aan te gaan. Met een beetje geluk leverde dat de partij, die volgens de prognose op vier zetels stond, een vijfde zetel op. Dan viel de schade nog mee.

Toen ik de Witte de Withstraat verliet, meldde de radio dat GroenLinks niet vier maar drie zetels zou krijgen. De partij was in één klap gereduceerd tot de omvang van de SGP. De DJ die voor de muzikale omlijsting zou zorgen, kweet zich enthousiast van zijn taak. In de hal van het NRC-café stond het partijkader uitgelaten te dansen op ‘Voulez-Vous’ van Abba en ‘Super Freak’ van Rick James. Het kwam me voor als dansen op de vulkaan.