Een maand geleden dacht minister Wouter Bos van Financiën nog dat de gevolgen van de kredietcrisis voor Nederland goed vielen te overzien. Hier en daar een bankje nationaliseren (ABN Amro), af en toe een overheidscommissaris benoemen (ING, Aegon) en de geldstroom zou wel weer op gang komen.

Inmiddels is duidelijk dat banken en verzekeraars elkaar zo wantrouwen dat ze geen cent afstaan. Burgers en bedrijven dreigen het slachtoffer te worden van die gierigheid. In geleerde termen: de kredietcrisis dreigt over te slaan naar de reële economie.

Politiek Den Haag merkt dat. Na Michel Tilmant (ING) en Alex Wijnaendts (Aegon) staan ook andere ondernemers op de stoep om te bedelen om overheidssteun. MKB-voorzitter Loek Hermans slaagde erin minister Maria van der Hoeven van Economische Zaken te vermurwen. Aan de Bezuidenhoutsweg is nu drie kwart miljard euro uitgetrokken voor kredietgaranties aan het midden- en kleinbedrijf. De lobbyisten van Bouwend Nederland, de Vereniging Eigen Huis en de Rabobank lopen de deur plat bij het ministerie van VROM.

Kunnen ze er aan de Rijnstraat niet voor zorgen dat de bouwsector een financiële impuls krijgt? Albert-Jan Maat van LTO-Nederland vindt dat Gerda Verburg de land- en tuinbouw moet redden. Zelfs bewindslieden als Ronald Plasterk van OCW zijn niet veilig voor de bedelaars. Moderne Maecenassen als het VSB Fonds hebben de waarde van hun aandelen Fortis zien verdampen. Hoe moet het nu verder met al die concertgebouwen, experimentele theaters en multifunctionele culturele centra die Nederland telt? Het bestuur van de Nederlandse Dagblad Pers heeft ook al alarm bij Plasterk geslagen.

De lezers lopen weg en door de crisis dreigt nu ook de advertentiestroom op te drogen. Gevestigde instituten als PCM en De Telegraaf wankelen. Moet de minister niet in actie komen? Bij Financiën een de Koningin Beatrixlaan volgen ze al die verzoeken om hulp met argusogen. De banken moesten worden gered omdat ze de kurk zijn waarop de economie drijft, maar moet elke branche die in nood komt ook op overheiddsteun kunnen rekenen? Bos vindt van niet. Van der Hoeven, Heemskerk, Verburg en vele andere collega’s denken daar heel anders over. Dat worden leuke kabinetsvergaderingen de komende weken!

Internationaal gezien is Bos aan de verliezende hand. Barack Obama overweegt autofabrikanten als General Motors, Ford en DaimlerChrysler uit de brand te helpen. Angela Merkel en haar minister van Financiën Peer Steinbrück hebben laten doorschemeren dat ze behalve de banken ook het bedrijfsleven ter wille zullen zijn.

Kan Nederland daarbij achterblijven? Aan de andere kant: je kunt toch moeilijk overheidscommissarissen gaan benoemen bij elke boer, tuinder en middenstander die bij de overheid om steun aanklopt. Dan kom je terecht in het soort maatschappij dat verder nog alleen in Noord-Korea bestaat. Leuk dat het sociaal-democratisch gedachtengoed weer zo in zwang is, maar er zijn grenzen.

Toch valt te verwachten dat Bos voor de druk van de belangengroepen zal zwichten. En dat steeds meer bedrijven aan het staatsinfuus worden gelegd. Hoe het ook afloopt in de ministerraad: Karl Marx lacht in zijn vuistje.