In het onvolprezen knipselarchief van Vrij Nederland trof collega H. een vergeeld manifest uit het begin van de jaren tachtig aan. ‘Schrijf het progressief alternatief niet af,’ stond er boven. De lijsttrekkers van de linkse partijen PvdA, D66, CPN, PSP en PPR werden beleefd doch dringend verzocht over te gaan tot een openbare gedachtenwisseling ‘over de voor- en nadelen van zo’n vooruitstrevende regeringscombinatie’.

De ondertekenaars waren journalisten van de weekbladen VN, Haagse Post en De Groene Amsterdammer, kranten als de Volkskrant, Het Parool en het toen nog niet opgeheven communistische dagblad De Waarheid en medewerkers van de omroepen KRO, IKON en VARA. Een paar beroemde namen: Martin van Amerongen, Anet Bleich, Paul Brill, Elsbeth Etty, Hanneke Groenteman, Geert Mak, Henny Stoel, Herman Vuijsje en Geke van der Wal. En o ja, Max van Weezel.

Waarom een petitie? Omdat Nederland ook toen een rechts kabinet kende: Van Agt-Wiegel. Net als nu sloten de progressieve partijen niet de rijen maar vochten elkaar de tent uit. D66 stond in de peilingen op winst maar weigerde zich in het linkse kamp te laten opsluiten. Partijleider Jan Terlouw noemde zich ‘post-socialistisch liberaal’, geen socialist. PvdA’er Den Uyl liet in het midden of hij na een eventuele verkiezingszege met het CDA, de VVD of met klein links wilde pacteren. CPN, PSP en PPR wilden graag een progressieve regering maar mochten elkaar weer niet. Pas jaren later zouden ze fuseren tot GroenLinks.

Het machteloze gespartel ter linkerzijde wekte de toorn van de geëngageerde journalisten die destijds de Amsterdamse grachtengordel bevolkten. Vandaar die handtekeningenactie. Er werd nog naar de initiatiefnemers geluisterd ook. Op 1 mei 1981 vond in Theater Bellevue het verhoopte lijsttrekkersdebat plaats. Den Uyl werd in de loop van de middag steeds enthousiaster over het idee van progressieve samenwerking. Marcus Bakker van de CPN bood aan een kabinet met PvdA en D66 als spil vanuit de Kamer te gedogen (die term is dus niet zo nieuw als ze lijkt). Alleen Terlouw bleef volhouden dat hij niets in ministers als Ria Beckers (PPR) en Fred van der Spek (PSP) zag.

Uiteindelijk kwam er niets van de linkse hergroepering terecht. Na de Tweede Kamerverkiezingen van 26 mei 1981 gingen PvdA en D66 regeren onder CDA-premier Van Agt. Het werd een ‘vechtkabinet’ dat zijn eerste verjaardag niet haalde. Daarna kreeg Nederland twaalf jaar lang Ruud Lubbers.

Nu wordt er opnieuw over linkse samenwerking gesproken. Het gaat met net zo veel gekibbel gepaard als begin jaren tachtig. GroenLinks wil een alliantie met de PvdA en D66 maar zonder de SP erbij. Adri Duivesteijn, Tiny Cox en Leo Platvoet willen met hun comité Een Ander Nederland bereiken dat PvdA, SP en GroenLinks nauw gaan samenwerken. D66 vinden ze te ‘liberaal’. De Tilburgse PvdA-wethouder Jan Hamming pleitte voor een progressief schaduwkabinet dat de strijd kan aanbinden met Rutte, Verhagen en Wilders. D66-leider Alexander Pechtold bedankte meteen voor de eer. De linkse partijen ruzieën over de hervorming van de arbeidsmarkt, de steun aan de armlastige Ieren en de trainingsmissie naar Kunduz. Het grootste verschil met 1981: ik zie journalisten nu niet meer hun handtekening zetten onder een petitie als ‘Schrijf het progressieve alternatief niet af.’