Wat zijn ze bij de PvdA boos op prof. dr. Cees Fasseur! De emeritus hoogleraar aan de Universiteit Leiden, biograaf van twee koninginnen en een prins-gemaal en prominent lid van de commissie die onder leiding van mr. Willibrord Davids de Nederlandse steun aan de oorlog in Irak onderzocht, stond dinsdag op de voorpagina van de Volkskrant.

Fasseur had de avond tevoren in de Haagse Sociëteit De Witte als eenvoudig maar goed geïnformeerd burger een voordracht gehouden over de reacties op het rapport van Davids en de zijnen. Twee politici moesten het ontgelden en ze waren allebei sociaal-democraat: Wouter Bos die in het voorjaar van 2003 mist zou hebben gezaaid over het standpunt van de PvdA over de expeditie tegen Saddam Hoessein en Klaas de Vries, de man die als senator met zijn vele lastige vragen Balkenende tot instelling van de commissie had gedwongen.

Toen hij in 1998 minister in het kabinet-Kok was, had De Vries precies het zelfde standpunt ingenomen als Balkenende en zijn minister van Buitenlandse Zaken De Hoop Scheffer een paar jaar later: op al die Russen en Chinezen in de Veiligheidsraad kon je niet bouwen. Het viel de Amerikanen niet kwalijk te nemen dat ze zonder voorafgaande toestemming van de VN wapengeweld gebruikten tegen de dictator in Bagdad.

Hypocriet van De Vries dus om nu Balkenende onder vuur te nemen! Heeft Fasseur gelijk? Maar zeer ten dele. In hoofdstuk 3 van haar lijvige rapport beschrijft de commissie-Davids de discussies die in het kabinet-Kok plaatsvonden over de Amerikaanse operatie ‘Desert Fox’ (Haagse streken berichtte daarover op 29 januari). De ministers Pronk van VROM en Korthals van Justitie vonden dat de yankees hun boekje te buiten gingen. De Vries wees hen erop dat ‘machtspolitiek in dit geval prevaleerde boven een strikte toepassing van de regels van de internationale rechtsorde.’ Essentieel zijn de woorden ‘in dit geval’.

De commissie hoorde op 14 april 2009 oud-minister van Buitenlandse Zaken Hans van Mierlo die ook achter Clintons operatie ‘Desert Fox’ stond. Hij legde uit dat er een cruciaal verschil bestond tussen de situatie in 1998 en die in 2003. Bij ‘Desert Fox’ ging het om een beperkte militaire actie die Saddam Hoessein moest dwingen tot naleving van de afspraken over ontwapening. Vijf jaar later stelde president Bush zich een heel wat ambitieuzer doel: de dictator moest worden verdreven en aan de hoogste boom worden opgeknoopt. Dat maakt de situatie inderdaad nogal onvergelijkbaar.

Klaas de Vries zal er net zo over denken als Van Mierlo. Beetje flauw van Fasseur om te doen alsof het wel om een operatie van dezelfde omvang ging. De stemming binnen de coalitie heeft zo’n dieptepunt bereikt dat ze bij de PvdA van alles en nog wat achter de opmerkingen van de Leidse geleerde zochten.

Fasseur, die als ambtenaar bij Justitie ooit een werkkamer deelde met Dries van Agt, zou in opdracht van zijn geestverwanten Balkenende en Verhagen hebben gehandeld. Achter zijn voordracht in De Witte zou een opzettelijke poging van de CDA-top zijn schuil gegaan om Bos en De Vries te beschadigen. In zaken van oorlog en vrede kun je nooit wantrouwend genoeg zijn!