Het is nog maar anderhalve week geleden dat Femke Halsema van GroenLinks en Emile Roemer, de vriendelijke reus van de SP, een gezamenlijke oproep deden aan Job Cohen. Via de Volkskrant nodigden ze hem uit zich nog voor de verkiezingen uit te spreken voor de vorming van een progressief blok met hun partijen. Maar toen moest de ‘burgemeester van Nederland’ nog bij Frits Wester in debat met Jan Peter Balkenende, Mark Rutte en Geert ("U bent wereldkampioen kampioen theedrinken") Wilders.

Zijn kwaliteiten als debater vielen niet mee, vonden de twee linkse leiders die hem vlak daarvoor nog het hof maakten. Maandagochtend (een paar uur na het RTL-debat) stond er al een gespierd commentaar van Emile Roemer op de site van de SP. Wat een watje, die Cohen, vond Roemer.

Wie ging er nou in zijn eentje in debat met drie rechtse leiders die het helemaal niet over essentiële zaken als de gevolgen van het casinokapitalisme en de martkwerking in de zorg wilden hebben? Roemer: ‘In plaats van te vlammen zag ik Cohen dimmen. Als een bokser die de handdoek al werpt voordat de eerste ronde begonnen is.’ Vernietigende conclusie: ‘Wie niet vecht, kan nooit winnen.’

Van de erven Marijnissen hadden ze zulke taal nog wel verwacht op het hoofdkantoor van de PvdA aan de Amsterdamse Herengracht. Harder kwam de volgende dag het interview met Halsema in De Pers aan. Ook zij liet weinig heel van Job Cohen. De man die dit voorjaar nog werd gevierd als de Verlosser van Links heette nu te weinig koersvast. Hij was niet opgewassen tegen Rutte van de VVD en opereerde dom in het debat.

Eigenlijk voelde Halsema zich veel meer verwant met Wouter Bos. De voormalige Amsterdamse burgemeester moest vooral niet doen alsof hij de leider van links Nederland was. Voor die titel kwamen meer kandidaten in aanmerking. Bijvoorbeeld Femke Halsema zelf. Een paar dagen eerder was een interview met oud-PSP-leider, nu wethouder van Amsterdam Andrée van Es met Het Parool al slecht gevallen op de Herengracht. Om de boel bij elkaar te houden was een ruigere toon nodig dan de afgelopen tijd, meende de nieuwe stadsbestuurder. Een gotspe, vond Cohen. Alsof het niet juist GroenLinks was geweest die hem binnen het college van B en W altijd had opgeroepen tot een softe houding tegenover de minderheden. Nu pleitte ausgerechnet Van Es voor een ruigere toon!

Waarom de twee coalitiepartners in spe plotseling zo lelijk deden tegen de PvdA? Uit electorale overwegingen. Maar ook omdat de gesprekken met Cohen over progressieve samenwerking de afgelopen weken niet erg wilden vlotten. Cohen dronk een glaasje water met Alexander Pechtold, een kopje koffie met Roemer en een cappuccino met Halsema. Toezeggingen deed hij niet. De PvdA wilde eerst op eigen kracht de grootste partij worden en dan pas om zich heen kijken. Dat stak Halsema zo dat ze het nodig vond één keer flink terug te trappen. Tijdens het Carré-debat van woensdag namen de lijsttrekkers van GroenLinks en de SP overigens gas terug. Ze vielen Rutte aan en niet het boegbeeld van grote broer PvdA. Maar zullen de verhoudigen ooit echt hartelijk worden? Als de progressieve partijen in de jaren zeventig zo’n haat-liefderelatie met elkaar hadden gehad als PvdA, SP en GroenLinks nu, was het kabinet-Den Uyl er in elk geval nooit gekomen.