In de jaren tachtig gaven de Vlaamse socialisten vreselijk af op Guy Verhofstadt, om zijn liberale economische ideeën ook wel ‘Baby Thatcher’ genoemd. Verhofstadt, toen minster van Financiën onder de christen-democratische premier Wilfried Martens, werd te jong en te rechts voor de politiek gevonden. Ook christen-democraten als Leo Tindemans en Etienne Davignon noemden hem trouwens een ‘kille boekhouder’ en iemand die het land in een ‘sociale woestijn’ wilde veranderen.

Persoonlijk mocht ik Verhofstadt, die ik in de Wetstraat ontmoette, wel: een brutale hond was het, maar wel eentje met humor en bravoure. Eind jaren negentig bleek de liberale leider meer in zijn mars te hebben dan iedereen verwachtte. Hij werd premier van het eerste paarse kabinet in de Belgische geschiedenis, met sociaal-democratische ministers maar ook vertegenwoordigers van Femke Halsema-achtige partijen als Ecolo en Agalev (afkorting voor: ‘Anders gaan leven’).

Euthanasie werd gelegaliseerd, net als het homohuwelijk. Er ontstond een voor Belgische verhouding ongekend open debatcultuur. Na de verkiezingen van 2003 haakten de groene partijen af. Verhofstadt leidde een twee kabinet van sociaal-democraten en liberalen. Het ging moeizamer dit keer – met veel conflicten over het werkgelegenheidsbeleid en het stemrecht voor migranten.

Maar Verhofstadt regeerde in totaal acht jaar en ook de linkse bewindslieden spraken vol ontzag over de manier waarop hij zijn kabinetten leidde. In België wordt nog vaak vol nostalgie gepraat over die tijd. Waarom ik dit vertel? Omdat ik woensdag deelnam aan een verkiezingsforum op de Amsterdamse sociëteit De Kring en daar voor een paars-groen kabinet onder leiding van Mark Rutte pleitte. Ondenkbaar, vond mijn counterpart Felix Rottenberg. Zoiets zou de PvdA-achterban nooit accepteren. Maar waarom eigenlijk niet?

In de jaren negentig waren liberalen als Hans Dijkstal, Annemarie Jorritsma en Gerrit Zalm bereid te dienen onder de sociaal-democratische minister-president Wim Kok. Waarom zou het nu niet andersom kunnen? In deze verkiezingscampagne stelt Rutte zich op als de ‘baby-Thatcher’ die Verhofstadt in zijn begintijd was. Maar de ervaring leert dat liberalen zich flexibel opstellen als ze eenmaal regeren. Dan vallen er meestal redelijke compromissen met hen te sluiten. Wiegel voerde een keiharde campagne tegen het misbruik van de sociale zekerheid maar stelde zich als vice-premier gematigd op.

Bolkestein wilde van de WAO en de WW af maar ging onder Paars akkoord met de Melkertbanen. Anders dan toen zitten we nu midden in een financiële en economische crisis. Dat maakt compromissen sluiten moeilijker. Maar onmogelijk zijn ze niet. Mark Rutte gaat de verkiezingen winnen, daar helpt geen lievemoederen aan. Maar waarom zou de PvdA daar chagrijnig en jaloers op reageren? Als de verkiezingsuitslag daar aanleiding toe geeft, zal Cohen over zijn eigen schaduw heen moeten springen. Vicepremier onder een liberale minister-president worden is ook geen schande. Het lijkt me helemaal niet uitgesloten dat Mark Rutte uitgroeit tot de Guy Verhofstadt van de noordelijke Nederlanden.