Ferme taal van oud-minister Johan Remkes in de Volkskrant. Hij windt zich op over de golf van politieke benoemingen in Den Haag. Vooral de PvdA bezondigt zich daaraan, vindt Remkes. Een campagnebons werd door Wouter Bos tot directeur voorlichting van Financiën gebombardeerd, een andere partijbobo is sinds kort woordvoerder van milieuminister Jacqueline Cramer. Het gaat om ambtelijke functies. De belastingbetaler draait op voor de kosten. Ondertussen worden die functies wel aan geestverwanten van Bos vergeven. Belangenverstrengeling, vindt Remkes.

De VVD’er licht zijn bezwaren met een glaasje jenever in de hand toe tegenover Haagse Streken: ‘Alleen toen ik vice-premier was, heb ik een beroep op een politiek adviseur gedaan. Als vakminister niet. Je hebt ambtenaren om je bij te staan. Politieke benoemingen zijn wat mij betreft not done.’ Het is een eeuwenoude strijd. Liberalen vinden dat ministers zelf een antenne moeten hebben voor wat er leeft in de samenleving en bij de media. Christen-democraten maar vooral sociaal-democraten kijken daar anders tegenaan. In dit televisietijdperk loopt een bewindspersoon elk uur van de dag het risico zich in een mijnenveld te begeven. De traditonele ambtenaren dienen de ministers en staatssecretarissen van juridisch advies, maar een neus voor wat er in de maatschappij leeft hebben ze meestal niet. Dus kunnen de bewindslieden zich maar beter omgeven met spindokters, ghostwriters en politieke assistenten die wel weten hoe je draagvlak voor het gevoerde beleid kunt creëren. Vaak zijn dat oud-journalisten of mensen die hun sporen hebben verdiend binnen de partij. Dat geldt ook voor de recente benoemingen die door Remkes worden aangevochten.

Het zijn er inderdaad nogal veel. Bos verving directeur voorlichting Jeroen Sprenger door Remco Dolstra, groot geworden in de sociaal-democratische jongerenbeweging Niet Nix. De vice-premier stelde ook nog een persoonlijk woordvoerder aan: Ruud Slotboom, tot voor kort Haags redacteur van het Radio 1 Journaal en Met het oog op morgen. De partijbobo die Jacqueline Cramer aan positieve publiciteit moet helpen, heet Tino Wallaart. In het verleden was hij redacteur van het Niet Nix-orgaan PvdA-Vlugschrift, Vrij Nederland en Met het oog op morgen. Bij het aantreden van Balkenende IV maakte hij de overstap naar de overheid. Eerst als politiek adviseur van minister Ronald Plasterk van Onderwijs, nu als voorlichter bij VROM. De benoeming van de begaafde strateeg Wallaart heeft binnen twee weken al vruchten afgeworpen. Heel Nederland weet nu dat Cramer – anders dan CDA-minister Camiel Eurlings – tegen de aanleg van een snelweg door het natuurgebied Amelisweerd is. Heel wat beter voor de beeldvorming van Cramer dan al dat gedoe over de vraag of ze in de jaren tachtig nou wel of niet een steunadvertentie voor het krakersblad Bluf! had ondertekend. Ondertussen heeft ook PvdA-staatssecretaris Nebahat Albayrak van Justitie een prof tot voorlichter benoemd: Job van de Sande, Haags redacteur van het Algemeen Dagblad. Wie volgt?, is de vraag die zich meteen opdringt.

Er is overigens minder partijpolitiek in het spel dan Johan Remkes aanneemt. Slotboom en Van de Sande dragen allebei geen lidmaatschapskaart van de PvdA op zak. Toch werden ze aangesteld. Ze horen wel bij de mensen die – zoals dat heet – weten hoe in Den Haag de hazen lopen. En daar bestaat bij het kabinet behoefte aan.

Van de week mocht ik aanschuiven bij een dineetje ter ere van Jan Marijnissen, die eerder op de dag de Machiavelliprijs voor politieke communicatie overhandigd had gekregen. Op het Binnenhof zie ik steeds minder onderzoeksjournalisten en steeds meer spindocters, zei de SP’er in zijn dankwoord. Om de tafel zaten veel oud-verslaggevers die nu bij de overheid werkten: Henk Brons van Het Vrije Volk, nu directeur-generaal van de Rijksvoorlichtingsdienst, Stephan Koole van het Algemeen Dagblad, nu de stille kracht achter minister Ab Klink van Volksgezondheid. Who’s next?, was de vraag die ook de genodigden bij het etentje bezig hield. De kranten staan op instorten. De overheid lonkt met gulzige blik naar journalisten die de overstap best willen wagen. Dat is zorgwekkender dan de politieke benoemingen waarover Remkes zich beklaagt. In Den Haag kun je nauwelijks meer achterhalen wie aan welke kant van de scheidslijn staat.

Max van Weezel