Zelden gemeenteraadsverkiezingen meegemaakt die zo werden overheerst door de landelijke politiek als op 3 maart. Het begon met de PvdA die alle treinstations volhing met de portretten van Ronald Plasterk, Eberhard van der Laan, Nebahat Albayrak en Mariëtte Hamer. Terwijl die toch niet kandidaat stonden voor een gemeenteraad. De publieke omroep besloot de verkiezingen ook te ‘nationaliseren’.

Met een radiodebat, een televisiedebat en een aflevering van Eén Vandaag die in het teken stonden van de landelijke politiek. Femke Halsema, Alexander Pechtold, Mark Rutte en Agnes Kant mochten de degens kruisen zonder dat er ook maar één Marco Pastors (Rotterdam) of Hilbrand Nawijn (Zoetermeer) aan te pas kwam. Tot overmaat van ramp viel tien dagen voor de gemeenteraadsverkiezingen het kabinet over Uruzgan. Waardoor de campagne niet meer over de situatie in Slotervaart, Overvecht en Zuilen ging maar over die in Tarin Kowt en Deh Rawod.

Dit allemaal tot grote frustratie van de lokalo’s die meenden dat gemeenteraadsverkiezingen er zijn om te debatteren over loszittende stoeptegels, de schandelijk hoge parkeertarieven en de goede doelen waarvoor de onroerendezaakbelasting is bestemd.

Zullen we in Nederland ooit nog échte gemeenteraadsverkiezingen kennen? Het lijkt me sterk. Ze passen niet meer in de mediasamenleving die we hebben opgebouwd. De redacties van Pauw & Witteman, Netwerk en De Wereld Draait Door zijn nu eenmaal niet geïnteresseerd in de verrichtingen van de plaatselijke welstandscommissie maar vooral in vragen als: wat zijn de landelijke gevolgen, hoe stemmen Bekende Nederlanders en wat betekent de uitkomst voor de politieke loopbaan van Jan Peter Balkenende en Wouter Bos? Het meest geïnteresseerd zijn ze in Geert Wilders. Van de week sprak ik Mark Verheijen, lijsttrekker van de VVD bij de tussentijdse verkiezingen die in november 2009 in Venlo werden gehouden. In de Noord-Limburgse stad – tevens geboorteplaats van Wilders – struikelden ze destijds over de cameraploegen.

De televisieverslaggevers wilden maar één ding weten: als de Partij voor de Vrijheid niet had besloten de verkiezingen in Venlo aan zich voorbij te laten gaan, had de VVD dan óók zo’n goed resultaat behaald? Een dag na de verkiezingen waren de cameraploegen weer vertrokken. Om nooit in Venlo terug te komen. Het stemde Verheijen chagrijnig. Afgelopen week verplaatste het mediacircus zich naar de poldergemeente Almere. Want dat was een van de twee steden waar Wilders wél meedeed.

Dus werden we getracteerd op de rubriek Stand.Almere, de Netwerk-special ‘Almere in de ban van Geert Wilders’, de Rondom 10-uitzending ‘Ontevredenheid in Almere’ en het radiodebat onder leiding van Sven Kockelman vanuit Almere. Benieuwd of nog één journalist de provincie Flevoland aandoet nadat de stembussen zijn gesloten. Mocht Geert Wilders ooit premier van Nederland worden, dan is hij mede aan de macht gebracht door de media.

De ‘nationalisering’ van de gemeenteraadsverkiezingen is een proces dat moeilijk valt te keren. Sommige lokale groeperingen en afdelingen van landelijke partijen probeerden de aandacht van de pers op zich te vestigen door Bekende Stadgenoten in te huren als lijstduwer: Tweede Kamerlid Fred Teeven (VVD, Amsterdam), ondernemer Hennie van der Most (VVD, Lochem), cabaretier Sjaak Bral (SP, Den Haag), zangeres Hind (PvdA, Tilburg). Met beperkt succes. De aandacht bleef zich richten op de Pechtolds en Halsema’s.

Natuurlijk valt er wel iets te bedenken om van gemeenteraadsverkiezingen weer gemeenteraadsverkiezingen te maken. Jan Nagel (Leefbaar Hilversum, nu ook van de gepensioneerdenpartij Ook U) vindt dat de verkiezingen op verschillende data moeten worden gehouden en niet op één datum, zoals nu. Dan laten de landelijke politici het wel uit hun hoofd om stad en land af te reizen. Maar ja, komen de media dan wel opdagen?

Invoering van de gekozen burgemeester zou kunnen helpen. Dan valt er in de gemeenten echt wat te beleven. Maar die gekozen burgemeester werd in 2005 door de Eerste Kamer geblokkeerd. Laatste mogelijkheid – in NRC Handelsblad geopperd door de Groningse hoogleraar Frank Ankersmit: verbied de landelijke politici zich nog langer met de gemeenteraadsverkiezingen te bemoeien. Leg ze gewoon een straatverbod op. Maar zo’n wet zal door de Tweede Kamer moeten worden aangenomen en die doet dat uiteraard niet. De lokalo’s kunnen zich dus maar beter bij de feiten neerleggen. Ook de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 zullen zonder twijfel gaan over de vraag: wat betekent de uitslag voor de loopbaan van Camiel Eurlings, Han ten Broeke en Tofik Dibi.