Vrij Nederland Ontbrekend Leitmotiv
Ontbrekend Leitmotiv
Altijd leuk oude bekenden in de krant te zien staan. Adri Duivesteijn, Tiny Kox en Leo Platvoet kregen van de Volkskrant de ruimte een vurig pleidooi te houden voor Een Ander Nederland. De linkse partijen PvdA, SP en GroenLinks moesten hun verantwoordelijkheid nemen en nauw met elkaar gaan samenwerken, vonden de drie babyboomers. Kon het op zijn minst afgelopen zijn met de kleinzielige manier waarop Job Cohen, Emile Roemer en Femke Halsema elkaar vliegen afvingen? Ook Uitgesproken Vara!, het retro-televisieprogramma van Jan Tromp, zette oud-Kamerlid Duivesteijn, oud-partijsecretaris Kox en oud-senator Platvoet in het zonnetje.
Gezamenlijk haalden ze herinneringen op aan de jaren zeventig toen PvdA, D66 en GroenLinks-voorloper PPR een progressief regeerakkoord sloten. Uiteindelijk leidde dat tot de vorming van het legendarische kabinet-Den Uyl. Zou zo iets nu ook niet mogelijk zijn? Het valt te vrezen van niet.
Om maar even een paar verschillen met de tijd van Hans van Mierlo, Jan Schaefer en Marcel van Dam te noemen: toen had links politiek en maatschappelijk de wind in de zeilen. Studenten bezetten hun aula’s, kunstenaars de Nachtwachtzaal van het Rijksmuseum. Op straat werd gedemonstreerd voor inspraak en medezeggenschap op alle niveau’s.
- De PvdA denkt op eigen houtje het ‘kabinet-Wilders’ te kunnen verslaan.
Op dit moment is rechts in opmars. Bij demonstraties is de vraag of de Koran zal worden verbrand of alleen maar gereduceerd tot de omvang van de Donald Duck. Het gaat om een heel ander maatschappelijk klimaat. Nóg een verschil: de verhoudingen tussen de progressieve partijen zijn een stuk minder hartelijk dan toen. PvdA, D66 en PPR konden elkaar vinden in een pleidooi voor staatsrechtelijke vernieuwing. Er moest een gekozen informateur komen en een kiesstelsel dat politici dwong dicht bij de burger te staan.
Nu ontbreekt zo’n gemeenschappelijk Leitmotiv. Duivesteijn, Kox en Platvoet zien vooral een mogelijkheid voor samenwerking tussen PvdA, SP en GroenLinks. Anders dan in de jaren zeventig ontbreekt D66 in hun rijtje van droompartners. Bij de Vara schreef Platvoet, die in de vroegere PSP al bekend stond als vertegenwoordiger van de dogmatische stroming, de Democraten af. Pechtold en zijn aanhangers kon je geen linkse partij meer noemen. Wat het pleidooi voor progressieve samenwerking alleen rekenkundig al irrelevant maakt: PvdA, SP en GroenLinks beschikken samen maar over 55 zetels in de Kamer. Lang niet genoeg om een kabinet te vormen. De drie linkse babyboomers hebben een punt: het is contraproductief dat Cohen, Roemer en Halsema langs elkaar heen werken. De PvdA denkt op eigen houtje het ‘kabinet-Wilders’ te kunnen verslaan. De SP wil een centrumlinkse coalitie maar sluit D66 van die samenwerking uit. Terwijl GroenLinks tegenwoordig juist wegloopt met de Democraten. Van een gezamenlijke progressieve koers valt weinig te bespeuren. Maar dat verander je niet door alleen maar nostalgisch terug te verlangen naar 1972.
Over Max van Weezel
Max van Weezel (1951) werkt sinds 1976 voor Vrij Nederland. Vanaf 1981 als politiek redacteur, vanaf 1998 redacteur opiniepagina. Van 2000 tot 2004 was hij adjunct-hoofdredacteur van VN. Sindsdien is hij een van de toonaangevende columnisten van Vrij Nederland.