Nederland is het altijd het braafste jongetje uit de klas: Geen land geeft nog steeds veel geld uit aan ontwikkelingshulp, Den Haag is al sinds jaar en dag de stad van de internationale rechtsspraak, we geven massaal als er weer eens ergens een ramp plaatsvond en we stuurden blauwhelmen over de hele wereld.

Maar er is een monster dat al decennia grommend in de kelder van ons bewustzijn zit opgesloten: de moordpartijen in Indonesië, waar tussen 1945 en 1950 'onze jongens' naar toe werden gestuurd om rust en orde te brengen in de kolonie en die vastliepen in een bloedige guerrilla-oorlog. Duizenden Nederlandse soldaten en tienduizenden Indonesiërs kwamen om het leven. Steeds weer steekt het monster zijn kop op. Zoals vandaag, toen in de Volkskrant voor de eerste keer foto’s werden gepubliceerd van executies van Indonesiërs of in ieder geval is op de foto's te zien dat Nederlandse militairen hun geweer richten op een rijtje mannen die op de volgende foto in een greppel liggen. Geen hard bewijs, maar wel hele sterke aanwijzingen voor oorlogsmisdaden. We weten al lang dat Nederlandse militairen oorlogsmisdaden pleegden. Al tijdens de oorlog kwamen verhalen naar buiten over mishandelingen en executies. Ze verdwenen allemaal in de doofpot, 65 jaar lang.

Nooit nam een Nederlandse regering het initiatief om een groots opgezet onderzoek te laten doen naar wat er in die jaren gebeurde. Maar nu zou het wel eens anders kunnen gaan. Drie historische instellingen hebben nu de krachten gebundeld: Het Leidse Koninklijk Instituut voor Land, Taal en Volkenkunde, het Nederlands instituut voor Oorlogs Documentatie en het Nederlands Instituut voor Militaire Historie. Zij deden onlangs een oproep in De Volkskrant.

Vrij Nederland heeft een lange traditie als het gaat om berichtgeving over het geweldadige optreden in Indonesië. Deze week een terugblik op het iconische artikel ‘Omdat ik Nederlander ben’ van Vrij Nederland’s eerste hoofdredacteur Henk van Randwijk uit juli 1947, een vlammend betoog tegen de oorlog die hij ‘een politieke dwaasheid’ noemde. Verder deze week een reconstructie van het maatschappelijke debat. Historici en auteurs geven antwoord op de vraag hoe het kan dat Nederlands vuile oorlog steeds maar weer in de doofpot belandde.

Twee weken geleden brachten we het vergeten verhaal van drie mariniers die weigerden kampongs in brand te steken en daarvoor jarenlange gevangenisstraffen kregen. Is het niet tijd voor eerherstel?