Dierenactivisten lagen de afgelopen tijd stevig onder vuur. Marianne Thieme van de Partij voor de Dieren vindt dat er sprake is van een hetze. ‘Dierenactivisten worden bijna als terroristen gezien.’

'Schimmig' en 'niet feitelijk'. Dat vindt Marianne Thieme, voorvrouw van de Partij voor de Dieren, van het AIVD-rapport over dierenactivisme dat afgelopen weken tot politieke turbulentie leidde. Volgens het rapport, dat vorige week door de Tweede Kamer besproken werd, is het geweld door dierenactivisten het afgelopen jaar toegenomen. Bovendien ontplooien activisten van legale organisaties volgens de inlichtingendienst 'ondergronds heimelijke en gewelddadige acties'.

Thieme vindt de conclusies van de AIVD nogal overtrokken. In haar fractiekamer, die uitkijkt over de grote hal van de Tweede Kamer, legt ze uit waarom. 'De feiten ontbreken. Er wordt veel te weinig concreet gemaakt over de geweldplegers. Om wat voor aangiftes gaat het? Wat is de tenlastelegging? Zijn die mensen veroordeeld?'

Thieme loopt naar haar bureau en vist een brief van het ministerie van Justitie uit een lade. 'Kijk, dit is een aanvullende lijst van incidenten. Je ziet dat er 207 incidenten zijn geweest in 2007. Tachtig procent daarvan waren demonstraties die van tevoren aangemeld zijn bij de politie. Dat is gewoon foldertjes uitdelen en met een spandoek staan. Blijft over twintig procent. Daaronder vallen vooral vernieling en bedreiging, en daar hebben we gewoon wetsartikelen voor. Ik zou zeggen: vervolg ze, sluit ze op. Pak wetsovertreders keihard aan.'

Kunt u zich voorstellen dat mensen uit frustratie over dierenleed gewelddadig worden?
'Ik kan mij er niets bij voorstellen dat je geweld gebruikt, maar ik kan mij wel de frustratie voorstellen.'

Minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken wil dat alle dierenorganisaties zich door het tekenen van een manifest distantiëren van gewelddadige acties.
'Gelukkig is ze daarvan teruggekomen onder druk van de Kamer. Kijk, er zijn heel veel automobilisten die de wet overtreden. En die zijn allemaal lid van de ANWB. Moet de ANWB zich dan verantwoorden voor die overtredingen?'

U vindt dat dierenactivisten gestigmatiseerd worden?
'Ja. Grote groepen mensen die zich bezighouden met dierenrechten worden in een kwaad daglicht gesteld. Neem dat Postbus 51 spotje van enige tijd geleden. "Kent u iemand met extreme ideeën over dierenrechten?" luidt de vraag. Ik vind dat nogal wat. Er wordt angst gezaaid. Politie en justitie krijgen steeds meer bevoegdheden om dierenactivisten aan te pakken. Ik vind dat een zorgelijke ontwikkeling.'

De AIVD signaleert wel degelijk dat er individuen zijn die zich zowel in het legale als het illegale circuit bewegen.
'Dat is onder voetbalsupporters toch net zo? Het geldt voor de hele samenleving. In elke organisatie, of dat nou in de politiek is, de ANWB of Feyenoord: je hebt mensen die zich aan de wet houden en mensen die dat niet doen.'

Is er in de achterban van de PvdD dezelfde frustratie als bij de radicale dierenactivisten?
Stellig: 'Nee! Onze achterban is juist blij met alle successen. En volgens de AIVD worden wij door die radicalen juist als watjes gezien omdat wij voor de parlementaire weg kiezen.'
Vindt u dat dierenactivisten net zo gestigmatiseerd worden als Marokkaanse Nederlanders?
'In onze samenleving staat een moslim voor sommigen gelijk aan een potentiële terrorist. Bij dierenrechtenactivisten werkt het net zo. Het zijn dezelfde onderbuikgevoelens.'

In maart publiceerde Thieme een essay, 'Het gelijk van de dieren, het geluk van de mensen'.
Aanleiding was de Boekenweek, die geheel in het teken stond van dieren. De publiciteit kwam voor Thieme niet geheel ongelegen, want haar boodschap van diervriendelijkheid en verantwoord leven dreigde bedolven te raken onder het geweld van de economische crisis. Terwijl de Kamer week in week uit debatteerde over bankovernames en arbeidstijdverkorting, bleven Thieme en fractiegenoot Esther Ouwehand onophoudelijk pleiten voor duurzaamheid en een 'planeetbrede benadering'. Regelmatig wekten ze de indruk roependen in de woestijn te zijn. 'Er werd de afgelopen maanden vooral aan geld gedacht,' zegt Thieme. 'Het crisisberaad is met name gegaan over de kleinste van de vele crises waarmee we op dit moment geconfronteerd worden: de financieel-economische crisis. Terwijl de voedsel- en klimaatcrisis dramatischer zijn en ons veel meer geld kosten! Volgens de Europese Commissie kost de economische crisis wereldwijd 0,7 biljoen euro. En dat is eenmalig. Maar de ontbossing kost per jaar structureel 3,7 biljoen euro. Wij houden ons in Den Haag vooral bezig met de symptoombestrijding, terwijl er sprake is van systeemfouten.'

Is de PvdD door de kredietcrisis niet haar zorgvuldig opgebouwde momentum kwijtgeraakt?
'De crisis heeft alleen maar kunnen ontstaan doordat we de markt te veel de vrije ruimte hebben gegeven. En dat besef begint nu langzamerhand ook door te dringen bij de traditionele politieke partijen. Je ziet bijvoorbeeld dat oud-politici als Ruud Lubbers en Herman Wijffels spijtoptanten worden. Ook zij zeggen dat de markt grootscheeps heeft gefaald.'

U roept op een einde te maken aan het 'ongebreideld consumeren van vlees'. Landbouwminister Verburg zegt: dat is eigen verantwoordelijkheid.
'Een vreemde redenering, want andere consumptiepatronen probeert de regering wel te doorbreken. Denk aan kilometerheffing en de vliegtaks - al zijn die nu voorlopig van tafel - of het gloeilampverbod. Waarom dan niet de vleesproductie beprijzen? Het is het meest vervuilende onderdeel van ons voedselpakket, het stoot meer broeikasgassen uit dan alle verkeer en vervoer samen. En het kost waanzinnig veel publiek geld omdat de kosten niet worden doorberekend aan de consument.'

Doet u met uw oproep niet mee aan de betutteling waar dit kabinet zo om bekritiseerd wordt?
'Ik zie de betutteling vooral op vlakken zoals opvoeding en medisch-ethische kwesties.'

Met het eetpatroon bemoeit u zich toch ook met het leefpatroon van mensen?
'Dat zou zo zijn als de aarde genoeg kon bieden voor ieders hebzucht. Maar dat is niet zo. De aarde biedt alleen maar genoeg voor ieders behoefte. In het Westen eten we vier keer zoveel als ons toekomt, dus moeten we - als we solidair willen zijn met de Derde Wereld - minder dierlijke en meer plantaardige eiwitten eten. Het WNF berekende dat we in 2008 onze voedsel- en grondstoffenvoorraad voor dat jaar al in september hadden opgesoupeerd.'

Als het om eet- of leefpatronen gaat, bestaat er dus geen betutteling?
'Nee. Ik vind het een zaak van algemeen belang dat wij nog steeds te eten hebben straks, met negen miljard mensen.'

Waar ligt de grens van overheidsingrijpen?
'Ik vind niet dat we iedereen moeten verplichten om vegetariër te worden. Mensen moeten de vrijheid hebben om daarvoor te kiezen. Het gaat mij om een gedragsverandering.'

Heeft u niet soms het gevoel dat u alleen staat met uw standpunten?
'Soms wel. Laatst hebben we een motie ingediend over een voorlopig moratorium op palingvangst. Voor ons staat de palingvangst symbool voor hoe wij de aarde aan het uitputten zijn. Met de stemming wilden wij politieke partijen die doen alsof ze diervriendelijk zijn, ontmaskeren. Daarom hebben we een hoofdelijke stemming aangevraagd, ook al was het één uur 's nachts en hadden we net veertien uur gedebatteerd over het crisisakkoord. Er werd gezucht en gesteund, terwijl het maar vijf minuten duurde. En wat zag je? Krista van Velzen van de SP en Diederik Samsom van de PvdA, die toch te boek staan als groene politici, stemden tegen. Maar goed, ze konden ook niet anders wegens de fractiediscipline.'

Heeft uw partij eigenlijk fractiediscipline?
'Nee. Dat is niet nodig. Esther Ouwehand en ik hebben nog nooit een principieel verschil van inzicht gehad.'