Een jaar geleden wees de Hoge Raad de SGP terecht over haar vrouwenstandpunt. Gaat er nog iets gebeuren met die uitspraak?

Het arrest sloeg in als een bom. De partijvoorzitter van de SGP was 'geschokt'. De fractievoorzitter zei dat zijn partij 'in de kern' getroffen was. Andere SGP'ers schetsten de stemming in hun partij als 'beroerd'.

Op 9 april 2010 deed de Hoge Raad een belangrijke uitspraak in het dossier 'De SGP en de vrouwen'. De oudste partij van Nederland ontzegt vrouwen het passief kiesrecht: ze mogen wel lid worden, maar niet op kandidatenlijsten staan. Dat, zo verklaarden 's lands hoogste rechters, is in strijd met het door Nederland geratificeerde VN-Vrouwenverdrag. Ze gelastten het kabinet tot 'effectieve maatregelen' om de SGP te dwingen de reglementen aan te passen.

Inmiddels zijn we een jaar verder. Is er al iets gebeurd met het arrest? 'Goede vraag,' zegt Kathalijne Buitenweg. De oud-Europarlementariër van GroenLinks is voorzitter van het feministische Clara Wichmann Fonds, dat proefprocessen financiert om de rechtspositie van vrouwen te verbeteren. Sinds april vorig jaar maande Buitenweg, die de grote aanjager is van de procedures tegen de SGP, de regering tweemaal per brief tot spoed. Zonder resultaat. 'De redelijke termijn is onderhand wel verstreken,' vindt ze. 'Het kabinet begint in deze kwestie een geloofwaardigheidsprobleem te krijgen.'

De 'haast je langzaam'-opstelling is vanuit de regering bezien niet helemaal onbegrijpelijk. Anders dan een jaar geleden zetelt er in de Trêveszaal een rechtse gedoogcoalitie, die voor een veilige Kamermeerderheid graag goede vrienden wil blijven met de SGP. In de Eerste Kamer is het kabinet straks wellicht helemáál afhankelijk van de staatkundig gereformeerden. Geen reden dus om al te veel haast te maken met SGP-vijandige wetgeving. Verantwoordelijk minister is bovendien Piet Hein Donner, een gereformeerde CDA'er die meer empathie zal voelen voor de mannenbroeders dan zijn voorganger, PvdA'er Guusje ter Horst.

De SGP zegt 'absoluut niet' van plan te zijn om met het kabinet over de kwestie te onderhandelen in ruil voor gedoogsteun. 'We zijn zelf staatsrechtelijk zuiver in de leer,' laat een fractiewoordvoerder weten. 'Het zou onze eer te na zijn om misbruik te maken van de bijzondere positie van dit kabinet.' Wel is de partij vorig najaar in beroep gegaan tegen het arrest bij het Europees Hof in Straatsburg. Gezien de lange wachtlijsten zal het nog wel even duren voordat de zaak daar in behandeling wordt genomen. Maar mocht de zaak onder dit kabinet voorkomen, dan doet zich een uiterst curieuze situatie voor. Aan het Europees Hof is de Nederlandse staat verplicht om het standpunt uit te dragen van de Hoge Raad. Donner zal in Straatsburg dus moeten pleiten tegen een partij waarmee hij in Den Haag (gedoog)vriendjes is.

Het Clara Wichmann Fonds heeft sinds het arrest veel kritiek gekregen op de SGP-missie. En niet alleen op de opiniepagina's van dagbladen: Kathalijne Buitenweg heeft nog nooit zo veel hatemail ontvangen, zegt ze. De kern van de kritiek: andersdenkenden jouw eigen opvattingen proberen op te leggen via de rechter getuigt van weinig verdraagzaamheid. Mogen de SGP-vrouwen zelf weten of ze in opstand komen?

Onlangs voegde zich een criticus uit onverwachte hoek in het koor: de liberale filosoof Frank Ankersmit. In een artikel in het SGP-blad Zicht laat de Groningse hoogleraar geen spaan heel van het Clara Wichmann Fonds. 'In naam van de rechtsstaat,' zo schrijft hij, wordt 'eerder de onvrijheid dan de vrijheid' gediend. Ankersmit constateert dat Buitenweg en haar medestanders de SGP aanpakken 'op gronden die wellicht ook ingrepen rechtvaardigen tegen allochtone minderheden, terwijl de critici van de SGP de zaak van die andere minderheden vaak zeer zijn toegedaan.' Met andere woorden: als de Dolle Clara's (zoals Buitenweg c.s. in SGP-kringen schertsend worden genoemd) uit naam van de vrouw ten strijde trekken tegen de SGP, moeten ze dat ook doen tegen orthodoxe moslims die hun vrouwen een maatschappelijke carrière ontzeggen. Maar dat doen de Clara's niet. In die zin, zo concludeert Ankersmit fijntjes, staat het Fonds 'heel wat dichter bij Wilders dan zij zich wellicht realiseert'.

Buitenweg verwerpt de kritiek. 'Een politieke partij is geen voetbalvereniging. Partijen worden apart aangesproken omdat ze bindende wetten maken voor iedereen. Discriminatie is verboden in Nederland. Het zou toch te gek zijn als we zeggen: omdat SGP'ers een bepaald geloof aanhangen, hoeven ze zich niet aan de Nederlandse wet te houden? Als het hier om een moslimpartij ging, zou het hele land op zijn achterste benen staan.'

Minister Donner laat weten dat hij nog steeds aan het bekijken is 'welke maatregelen mogelijk zijn om uitvoering te geven aan het arrest van de Hoge Raad'. Hij hoopt 'over enkele weken' met nieuws te komen.

Wordt vervolgd.