Zoals verwacht kozen de CDA-leden afgelopen zaterdag Ruth Peetoom tot nieuwe partijvoorzitter. Haar manoeuvres zullen op het Binnenhof nauwgezet gevolgd worden. Hoe gaat ze van het CDA weer een christelijke middenpartij maken zonder het regeerakkoord op te zeggen? Hoe gaat ze ‘aanvoerder’ Maxime Verhagen temperen zonder nóg meer onrust in de CDA-gelederen te veroorzaken?

Het wordt spannend rondom Peetoom. Maar wie geïnteresseerd is in de toekomst van het CDA, zou er goed aan doen ook een andere christen-democratische vrouw in de gaten te houden: Marja van Bijsterveldt. De minister van Onderwijs was van 2002 tot 2007 zelf partijvoorzitter, en zag zich toen voor een vergelijkbare taak gesteld als Peetoom: evenwicht houden tussen een naar rechts neigende partijtop en een linksige achterban. Ze slaagde daar wonderwel in. Terwijl ze achter de schermen de confrontatie zocht met Jan Peter Balkenende en Maxime Verhagen, zei ze in het openbaar dingen waar de christelijk-sociale achterban van smult: ‘We moeten naast de mensen gaan staan in hun zorgen.’ Naastenliefde, solidariteit, mededogen. Ze werd er mateloos populair mee in de partij, en dat is ze nog steeds.

Marja van Bijsterveldt maakte de afgelopen tien jaar een komeetachtige carrière binnen het CDA. Was ze tien jaar geleden nog burgemeester van het onbekende Zuid-Hollandse stadje Schipluiden, na haar partijvoorzitterschap werd ze staatssecretaris van Onderwijs in Balkenende-IV. Ze kweet zich vakkundig van haar taak. Vorig jaar stroomde Van Bijsterveldt door naar de ministerspost, waar ze meteen een goede politieke antenne toonde. Zo parkeerde ze de twee hoofdpijnportefeuilles op het ministerie – Cultuur en Hoger Onderwijs – behendig bij haar secondant Halbe Zijlstra. Ze oogstte veel bijval met haar plan om de gehate eindexamenprofielen af te schaffen. En als bewindspersoon die straks 200 miljoen moet bezuinigen op de Publieke Omroep, heeft ze nog opvallend weinig vijanden gemaakt in Hilversum.

Van Bijsterveldts grootste kracht is dat ze er ze er altijd in slaagt met iedereen vrienden te blijven. Ook het afgelopen jaar in het CDA. Tijdens de turbulente formatie van nazomer 2010 was ze eerst, net als Ab Klink, kritisch op samenwerking met de PVV. Maar ze zorgde wel dat ze op goede voet bleef staan met Verhagen en diens getrouwen. Toen Klink struikelde en het rechtse gedoogkabinet er kwam, werd Van Bijsterveldt beloond met een ministerspost. Sindsdien heeft ze zich binnen het CDA-smaldeel weer ontpopt tot een kritische tegenspeler van Verhagen en diens rechtse koers, zo vertellen Haagse bronnen. Van Bijsterveldts commentaar na de verkiezing van Peetoom sprak wat dat betreft boekdelen: ‘In de top van de partij is het belangrijk dat er balans is. Ruth is complementair aan Maxime.’

De grote vraag binnen het CDA blijft de komende jaren: wie wordt de nieuwe partijleider? Weet Verhagen zijn interim-leiderschap te verzegelen, of wordt het toch iemand anders? Ruth Peetoom (die het Van Bijsterveldt-idioom overigens tot in de puntjes beheerst, zo bleek tijdens de strijd om het voorzitterschap) liet na haar uitverkiezing alle opties open: ‘Dat kan Maxime Verhagen zijn, of Jan Kees de Jager, of iemand die we nog helemaal niet kennen.’

Volgens mij zou niemand verbaasd moeten zijn als er over een jaar één heel duidelijke leider komt bovendrijven: Marja van Bijsterveldt.