Donderdag 28 februari ontplofte de coalitie bijna. Donner had een interview gegeven aan ‘De Pers’ (een krant die voor liefhebbers van Haagse perikelen met de dag lezenswaardiger wordt). Hij wilde niet op de conclusies van de commissie-Bakker vooruitlopen, maar voor hem stond nog steeds vast dat de 200.000 banen extra zonder versoepeling van het ontslagrecht een onhaalbaar doel vormden.

Anders moest er alsnog in de verzorgingsstaat worden gesneden. Het leidde tot gekijf op de radio van de kant van de nieuwe power woman van de PvdA, Mariëtte Hamer. De minister speelde hoog spel, gooide olie op het vuur en moest zich op zijn functioneren bezinnen. Dankzij bemiddeling van Balkenende en Bos verzoenden Donner en Hamer zich dezelfde dag nog met elkaar. Maar is dat bestand houdbaar? Niet als je de kleine letterjes van het SER-advies er nog eens op naslaat.

Donner heeft gelijk: als de arbeidsparticipatie niet tot tachtig procent wordt opgevoerd, moet ook van de sociale partners en Kroonleden het mes in de sociale zekerheid worden gezet. Zonder versoepeling van het ontslagrecht (op papier goed voor 70.000 nieuwe banen) is die doelstelling bijna niet haalbaar. De PvdA verwacht veel van loonkostensubsidies, Melkertbanen die wegens de wrange herinneringen aan Paars geen Melkertbanen meer mogen heten en brugbanen voor ouderen. Donner zou graag zien dat senioren langer doorwerken dan tot hun vijfenzestigste.

Goede suggesties voor Peter Bakker en zijn comité van deskundigen. Maar lang niet genoeg om aan 200.000 arbeidsplaatsen te komen. Dat vergt wel erg veel creativiteit. Dus zal de coalitie in juni opnieuw een beslissing moeten nemen: óf toch aan het ontslagrecht tornen óf snijden in de WW en de bijstand. Fijn voor een kabinet dat zich had voorgenomen om anders dan zijn centrum-rechtse voorgangers het vertrouwen van de werknemers te winnen!

Natuurlijk had het ook anders kunnen lopen. Bijvoorbeeld door de aanbeveling van de SER op te volgen om een studie te doen naar de miljarden die nu over de balk worden gesmeten om de hypotheekrenteaftrek in stand te houden. Van dat geld zou je heel veel banen en sociale uitkeringen kunnen betalen. Maar dat mocht niet van Balkenende – en Bos legde zich daar bij de kabinetsformatie bij neer. Lees de kleine lettertjes van het regeerakkoord. Wouter Bos kondigde in ‘de Volkskrant’ van zaterdag aan dat hij spijt had van de vele compromissen die hij had gesloten en dat hij voortaan de confrontatie wilde zoeken. De hypotheekrente lijkt me een mooi onderwerp daarvoor.