In het najaar treedt er een nieuwe Europese Commissie aan. Die heeft een voorzitter nodig. Een van de gegadigden voor die post is Jan Peter Balkenende, onze premier. Althans, volgens een hardnekkig gerucht. Vorige week dook het weer op in diverse kranten.

Jan Peter Balkenende is dol op Brussel. Hij voelt zich er als een vis in het water. Geen flauwe grappen over zijn merkwaardige manier van praten. Geen coalitie-perikelen met de PvdA. Geen Wilders. En de laatste tijd zal daar nog zijn bijgekomen: geen gezeur over een mogelijk Irak-onderzoek (gisteren weer nieuwe documenten).

Die liefde is wederzijds. Brussel is ook dol op Balkenende. Ze zien hem daar als een langzittende, competente premier die met vrijwel alle lidstaten goed overweg kan. Niet voor niets vernam Vrij Nederland vorig jaar van Brusselse bronnen dat zijn naam circuleerde als toekomstig president van Europa.

Maar nu heeft Jan Peter Balkenende een brief gestuurd naar de Tweede Kamer. Daarin benadrukt hij dat hij geen kandidaat is om commissievoorzitter te worden. Het is van belang, schrijft Balkenende ‘dat de heer Barroso zijn uitstekende werk kan voortzetten.’(Barroso is de huidige voorzitter). Hij heeft dan ook ‘niet de ambitie [...] om in aanmerking te komen voor het ambt van Commissievoorzitter.’

Is het Europese avontuur van Balkenende hiermee ten einde? Absoluut niet. Sterker nog, deze brief kan een teken zijn dat Balkenende wel degelijk geinteresseerd is. Let maar op de formulering. Hij heeft ‘niet de ambitie’. Nee, natuurlijk, geen enkele politicus heeft officieel die ambitie. Bij een ingewikkeld steekspel als het EC-voorzitterschap, is het van belang om onder de radar te blijven (zeker als je benoeming nog minstens een half jaar duurt). Het is een ijzeren Brusselse wet: wie officieel kandidaat is, wordt het nooit. Zie Guy Verhofstadt vijf jaar geleden.

Er staat nog een ander slimmigheidje in de brief: de verwijzing naar Barroso. Die moet blijven, vindt Balkenende. Maar dat is helemaal geen gegeven. Barroso wil zelf dolgraag door, en heeft de steun van een aantal grote landen. Maar er zijn ook landen die twijfelen. En als een van de 27 lidstaten hem niet moet, is hij in november weg. En dan ontstaat er een hele nieuwe situatie. Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Ook voor JP, die zo graag wilde dat Barroso bleef.

Als Balkenende het slim speelt (en dat kan hij), zit hij straks in Brussel. Het zou zo maar kunnen.

Thijs Niemantsverdriet