Na afloop van het ‘Premiersdebat’, zondagavond bij RTL4, werden de kijkers getrakteerd op een nabeschouwing door twee ‘deskundigen’: TV-persoonlijkheid Jeroen Pauw, die gewoonlijk zelf de vragen stelt, en Janka Stoker, hoogleraar Leiderschap aan de Faculteit Bedrijfskunde van de RuG. Waarom juist zij als experts waren gekozen om een oordeel te vellen over het optreden van de lijsttrekkers werd niet vermeld.

Volgens RTL waren de kijkers in ieder geval nóg deskundiger: zij mochten via de 'Thuistribune' de winnaar van het debat uitroepen. Het werd Diederik Samsom

Iedereen heeft natuurlijk recht op een mening, maar sinds wanneer zijn een Bekende Nederlander, een hoogleraar in de bedrijfskunde en een plukje internettende TV-kijkers bevoegd de toekomstige leider van Nederland aan te wijzen?

Bij de vorige verkiezingen klaagden politici er al over: het gaat in de verkiezingsstrijd nauwelijks meer om het debat zelf, maar om het commentaar erop van meer of minder ter zake kundigen. Deze keer is het nog erger. In de aanloop naar de verkiezingen duikelen in de media de al dan niet vermeende experts en al dan niet Bekende Nederlanders over elkaar heen om iedere ademtocht van de lijsttrekkers ogenblikkelijk van commentaar te voorzien.

NRC Handelsblad geeft in de weken voor de verkiezingen zelfs ruim baan aan anonieme commentatoren. In de dagelijkse rubriek 'Insiders pool' reageren zogenaamde 'politieke insiders' op stellingen over de campagne. Op de website van NRC worden de 46 deelnemers aan de pool vermeld: van (oud-)-PvdA-strategen Sherlo Esajas en Erik van Bruggen tot politicoloog Meindert Fennema, en van (oud-)CDA-spindoctors Jeroen de Graaf en Jack de Vries tot oud-LPF-minister Herman Heinsbroek.

Het is al een beetje vreemd om reeds jaren geleden afgezwaaide politieke avonturiers als Heinsbroek 'politieke insiders' te noemen. Maar nog eigenaardiger is het om de meningen van de dames en heren deskundigen in de rubriek anoniem weer te geven. Volgens de website heeft NRC daarvoor gekozen 'om te voorkomen dat de strategen een gekuiste mening geven'.

Alsof Jack de Vries en Jeroen de Graaf opeens geheel onbevangen hun kritiek op het CDA gaat spuien als ze weten dat er bij hun citaten alleen 'oud-strateeg uit confessionele hoek' komt te staan. En alsof Erik van Bruggen opeens zijn waardering voor de SP zal uitspreken als hij 'oud-campagneleider van linkerzijde' wordt genoemd.

Zo mag in de rubriek 'een oud-lijsttrekker' ongehinderd waarschuwen voor het 'Waar is Marc-effect': 'Dat kan zich zomaar tegen de VVD keren.' En krijgt 'een oud-strateeg uit de linkerhoek' de gelegenheid anoniem en zonder tegenspraak te roepen dat 'De SP de geldpers wil aanzetten om de problemen in Europa op te lossen'. U mag zelf op de site opzoeken wie het hebben gezegd. Zijn dat opeens 'ongekuiste' inzichten en geen campagnepraat omdat er geen naam bij staat?

Het is waar: wie zonder zonde is werpe de eerste steen. Vrij Nederland voert in een politiek achtergrondverhaal ook wel eens een 'insider' op. Maar alleen als het echt niet anders kan. We zullen het nooit meer doen. Nou ja, bijna nooit.