VN MediagidsHet jaar van de waarheid?
Morgen is het kerstreces van de Tweede Kamer voorbij. Inmiddels is zo'n beetje iedereen het erover eens: 2012 wordt in Den Haag het jaar van de waarheid. Eurocrisis, coalitiespanningen, bezuinigingen, gedoe bij het CDA, extreme peilingen – volgens de politiek deskundologen zijn de ingrediënten voor een annum veritatis ruim voorhanden.
Nou, ik denk van niet. En wel om de volgende vier redenen:
1. Ieder jaar is het jaar van de waarheid. Klinkt als een open deur, maar daarom niet minder waar. We zitten middenin een gigantische financiële systeemcrisis waarvan het einde voorlopig nog niet in zicht is. 2012 zal dus ongetwijfeld vele spannende momenten kennen, maar 2013 en 2014 en 2015 vermoedelijk ook. Bovendien waren 2010 en 2011 ook niet misselijk. Zal 2012, als we over dertig jaar terugkijken op deze periode, eruit springen als hét jaar van de waarheid? Vermoedelijk niet.
2. Een Brussels jaar van de waarheid maakt nog geen Haags jaar van de waarheid. Integendeel. Het kan dit jaar helemaal mislopen met de euro. De Griekse schuld, de Italiaanse overheidsfinanciën, een mogelijke Duitse kredietafwaardering – geen van deze problemen is nog opgelost, en ieder zou op zichzelf al de definitieve val de eenheidsmunt kunnen inleiden. Maar stel dat de euro valt, wat gebeurt er dan in Den Haag? In de chaos en onzekerheid die dan ontstaat, zal er een brede noodcoalitie gevormd worden. Hup, de eurosceptici van de PVV aan de kant. Ruim baan voor PvdA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie. Misschien komt er zelfs wel een technocratenkabinet a la Griekenland en Italië, zoals oud-vicepremier Wouter Bos vandaag in De Pers suggereert. Dat zou ongehoord zijn, maar veel spektakel en confrontaties met 'de waarheid' levert het niet op. Eerder een klimaat van dempen en sussen. De afrekening volgt zonder twijfel – maar pas later. Niet in 2012.
3. VVD, CDA en PVV zullen elkaar blijven vasthouden. Veel mensen denken dat de gedoogcoalitie het dit voorjaar zal begeven door onenigheid over nieuwe bezuinigingen. De verschillen tussen CDA en VVD enerzijds en PVV anderzijds zijn inderdaad groot, met name op sociaal-economisch gebied. Het gedoogakkoord zoekt de grenzen van het mogelijke reeds op, met veel sprokkelwerk en boekhoudkundige trucs. Dat wordt dus pittig als er dit jaar vijf miljard extra bezuinigd zou moeten worden. Maar toch zullen ze er uitkomen. Om te beginnen door minder te bezuinigen dan men eerst voorzag, met verwijzing naar de fragiele economie, het CPB, de wensen van de werkgevers en de mening van drie oud-staatslieden. Verder valt er met veel vooruit inboeken en andere financiële slimmigheden heus nog wel een paar miljard extra te vinden. Maar bovenal: de verhoudingen tussen Rutte, Verhagen en Wilders zijn uitstekend. En dat is uiteindelijk altijd bepalend in de Haagse politiek. Kabinetten vallen in ons land niet over grote, fundamentele kwesties, maar over wantrouwen en slechte onderlinge relaties. Een bananenschil (de grondpolitiek, het reiskostenforfait, Uruzgan) is dan voldoende om het lot van zo'n regeringsploeg te bezegelen. Met die verhoudingen zit het nu wel snor.
4. Jaren van de waarheid laten zich niet aankondigen. Als er één constante is in de politiek, luidt die als volgt: ingrijpende gebeurtenissen zien we alleen achteraf aankomen. Op het moment zelf worden we er bijna altijd volstrekt door overvallen. Wie voorzag in de zomer van 2001 dat Pim Fortuyn een jaar later het Binnenhof voor altijd zou veranderen? Wie had begin 2008 vermoed dat de belegerde Wouter Bos enkele maanden later zou gloriëren als nationale manager van de grootste economische crisis sinds de jaren dertig? Wie bevroedde in januari 2010 dat het almachtige CDA die zomer nog maar de helft van zijn zetels zou hebben? Zo zal het nu ook gaan: hoe meer vuurwerk we verwachten, hoe minder er komt.
Lezersoproep
U bent al 40 jaar getrouwd met een lieve boekhouder, maar valt ineens voor een Poolse bouwvakker. U stemt stiekem met uw portemonnee in plaats van uw hart. U zit in de actiegroep Behoud de Buurtwinkel, maar shopt soms bij de Lidl.
