Afgelopen zondag is VVD-politicus Hans Dijkstal op 67-jarige leeftijd overleden in zijn woonplaats Wassenaar. Dijkstal was al lange tijd ziek.

Dijkstal was een van de grondleggers van Paars, de coalitie van PvdA, VVD en D66. Hij werd in 1994 in het eerste Paarse kabinet minister van Binnenlandse Zaken en vicepremier.

In 1998 werd hij fractievoorzitter en politiek leider van de VVD. Na een historische verkiezingsnederlaag van veertien zetels in 2002, stapte hij uit de actieve politiek.

Hans Dijkstal stond bekend als een 'linkse' VVD'er. Op het gebied van integratie stond hij een gematigder beleid voor dan zijn voorganger Frits Bolkestein. In de VVD-gelederen werd hem dat niet altijd in dank afgenomen. In een interview met Vrij Nederland uit maart 2002 reageert hij op het verwijt van zijn partijgenoten het VVD-programma niet luid en duidelijk genoeg te verkondigen:

'O, dat kan ik wel. Zal ik het eens voordoen?' Met zijn handen vormt hij een soort scheepstoeter: 'De criminaliteit in Nederland is onaanvaardbaar hoog! De lasten voor de burger moeten omlaag! Het asielbeleid wordt niet consequent genoeg doorgevoerd! Maar als ik mezelf dat hoor zeggen, denk ik wel: het gaat in de politiek niet alleen om hard schreeuwen, het gaat er vooral om zulke verlangens in de praktijk te realiseren. Dat is iets minder eenvoudig.'

Precies een jaar later, in 2003, na zijn vertrek uit de politiek, sprak Vrij Nederland weer met hem. Een passage:

Vindt u het niet vreemd dat uw partij, in tegenstelling tot de PvdA, nauwelijks intern orde op zaken wenste te stellen? U werd vervangen…

Hij doet een stemmetje van een personeelsfunctionaris na: 'Op uw aanwezigheid wordt niet langer prijs gesteld.'

… en de VVD gaat opgewekt over tot de orde van de dag.

'De sfeer in de VVD was paniekerig. Dat heb ik in de campagne van vorig jaar al gemerkt; ik kan niet ontkennen dat mijn leven als lijsttrekker soms moeilijk was. Die paniek was na de verkiezingen natuurlijk niet weg. De partij was bang voor totaal onbeheersbare ontwikkelingen in de samenleving en wilde snel hergroeperen. Daar kwam nog bij dat de VVD als enige paarse partij in de regering bleef. Voor een partij die zo verloren heeft, is het beter om zich in de oppositie te bezinnen, zeker na zulke ingrijpende gebeurtenissen als vorig jaar, maar door de verkiezingsuitslag moesten we wel meedoen. Ik heb die regeringsdeelname als fractielid dan ook gesteund, hoewel ik persoonlijk helemaal niets met de LPF heb. Nu is er wel gelegenheid voor bezinning, want het lijkt me onwaarschijnlijk dat de VVD gaat regeren. Dat zou heel onverstandig zijn. CDA en VVD zijn dan helemaal afhankelijk van een derde partij en dat leidt tot een instabiele regering.'

Lees ook het In Memoriam van Max van Weezel in Vrij Nederland.