Dat het verkiezingstijd is, merk je niet alleen aan flyerende politici op straat en eindeloze debatten op televisie. Je ziet het ook aan de snelheid waarmee de term ‘gebroken verkiezingsbeloftes’ ineens weer in zwang is geraakt.

Het belangrijkste doelwit van dit verwijt is de PVV. De linkse oppositie laat geen kans onbenut om erop te wijzen welke veren Geert Wilders allemaal wel niet heeft moeten laten in ruil voor invloed op het kabinetsbeleid. Tóch verhoging van de AOW-leeftijd. Tóch privatisering van het openbaar vervoer. Tóch marktwerking in de zorg. Tóch geen verbod op de bio-industrie. Binnen het campagneteam van de PvdA circuleert een handige lijst met gebroken PVV-beloftes, onthulde dagblad De Pers dinsdag. De SP publiceerde de dag erop zelfs een heus rapport waarin minutieus wordt aangetoond hoezeer Henk en Ingrid besodemieterd worden door Geert Wilders en zijn kornuiten.

Ook de VVD van premier Rutte krijgt het flink te verduren. Tijdens het NOS-debat van afgelopen maandag werd Eerste Kamer-lijsttrekker Loek Hermans van alle kanten aangevallen over de tweeënhalf miljard euro die zijn partij had beloofd te investeren in het onderwijs (en er niet kwam). Dinsdag herinnerden D66 en GroenLinks hun collega-liberalen in de Tweede Kamer op ludieke wijze aan een gebroken belofte over de koopzondag. Toen VVD-Kamerlid Erik Ziengs trachtte een overleg over de winkelsluitingswet uit te stellen, hielden Kamerleden papieren boodschappentasjes omhoog met daarop een VVD-verkiezingsslogan uit 2010: ‘Shoppen is ook zondagsrust’.

Het CDA krijgt vooralsnog de minste verwijten over kiezersbedrog. De christendemocraten hebben goed onderhandeld en tijdens de formatie geen flagship policies hoeven opgeven. Bovendien ligt de partij al zó op apengapen, dat extra zout in de wonden niet nodig lijkt te zijn. En als je het CDA even lekker wil confronteren met een paar U-bochten, is er altijd nog Gerd Leers - de strenge immigratieminister die tot voor kort pleitbezorger was van een ruimhartig asielbeleid (zie ook Vrij Nederland van deze week).

Het is natuurlijk lekker scoren met woorden als ‘kiezersbedrog’ en ‘beloften niet nagekomen’. En begrijpelijk ook, vanuit electoraal oogpunt. D66 heeft zo’n beetje zijn hele campagne opgebouwd rond het motto ‘de VVD eraan herinneren dat ze liberaal zijn’. Maar het is ook voorspelbaar. Wat als er geen rechts minderheidskabinet had gezeten, maar een paars-plus-coalitie? Dan had de PVV de VVD nu onder vuur genomen wegens ‘slap links beleid’, de SP de PvdA vanwege ‘keihard neoliberalisme’, en het CDA de hele coalitie wegens ‘gebrek aan aandacht voor normen en waarden’. Wie regeert in Nederland, laat veren. De kunst is alleen om zo veel mogelijk te doen alsof dat niet zo is.